Từ 15-8, dùng AI gian lận trong học tập, nghiên cứu sẽ bị xử lý

Thông tư số 49/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp sẽ có hiệu lực từ ngày 15-8-2026. Văn bản được ban hành ngày 30-6-2026, áp dụng đối với các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp cùng những tổ chức, cá nhân có liên quan.

Từ ngày 15-8, việc sử dụng AI để gian lận trong học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu khoa học sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật và quy chế của cơ sở giáo dục. Ảnh minh họa: ChatGPT

Đây là lần đầu tiên việc sử dụng AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, thực tế ảo và các công nghệ mới được đặt trong một khung quy định thống nhất đối với hoạt động đào tạo, kiểm tra, đánh giá, nghiên cứu khoa học, quản trị và cung cấp dịch vụ tại các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp.

Theo quy định mới, việc ứng dụng công nghệ trong đào tạo, kiểm tra, đánh giá và nghiên cứu khoa học phải bảo đảm trung thực, khách quan, minh bạch; tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ; phản ánh đúng năng lực của người học và kết quả nghiên cứu. Nội dung được tạo ra bằng công nghệ phải có khả năng kiểm chứng, giải trình và không được làm sai lệch kết quả.

AI được xác định là công cụ hỗ trợ, không thay thế vai trò và trách nhiệm học thuật của giảng viên, người học, nhà nghiên cứu. Vì vậy, người sử dụng AI vẫn phải chịu trách nhiệm về tính trung thực, chính xác cũng như toàn bộ nội dung, kết quả của sản phẩm học thuật do mình thực hiện.

Thông tư số 49/2026/TT-BGDĐT xác định 6 nhóm hành vi vi phạm liêm chính học thuật trong môi trường số, gồm: sử dụng công nghệ, trong đó có AI, để gian lận trong học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu khoa học; sao chép, đạo văn hoặc sử dụng trái phép tài liệu, dữ liệu, học liệu số hay kết quả nghiên cứu; giả mạo hoặc làm sai lệch dữ liệu, kết quả nghiên cứu hoặc thông tin học tập; nhờ người khác thực hiện hoặc thực hiện thay nhiệm vụ học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu; không công bố hoặc công bố không đầy đủ việc sử dụng công nghệ, AI khi có yêu cầu theo quy định nội bộ của cơ sở giáo dục và quy định pháp luật; các hành vi khác vi phạm quy định về liêm chính học thuật theo pháp luật và quy chế của cơ sở giáo dục.

Các cơ sở giáo dục có trách nhiệm ban hành quy định nội bộ về liêm chính học thuật và bộ quy tắc ứng xử đối với việc sử dụng AI trong đào tạo, nghiên cứu khoa học. Quy định phải xác định rõ hành vi vi phạm, biện pháp phòng ngừa, cơ chế kiểm soát, trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức liên quan và quy trình xử lý vi phạm.

Hệ thống quản lý học tập phải có chức năng xác thực danh tính người học, lưu vết quá trình học tập và hỗ trợ phòng ngừa gian lận. Kết quả kiểm tra, đánh giá trên môi trường số phải được lưu trữ, bảo đảm khả năng truy xuất và kiểm chứng để phục vụ thanh tra, kiểm tra.

Thông tư không ấn định một hình thức hoặc mức xử lý chung cho mọi trường hợp sử dụng AI gian lận. Hình thức xử lý cụ thể sẽ căn cứ tính chất, mức độ vi phạm, quy định pháp luật và quy chế nội bộ của từng cơ sở giáo dục, có thể liên quan đến kết quả bài tập, kiểm tra, đánh giá, nghiên cứu hoặc các biện pháp kỷ luật tương ứng.