Từ Ấn Độ, thêm một tham khảo về ưu đãi gắn với hiệu quả đầu tư

Ấn Độ chi 7,5 tỷ USD, nhưng không chỉ để sản xuất thêm điện thoại

Ngày 21/8/2026, Ấn Độ công bố Chương trình Sản xuất Điện thoại Di động 2026 (Mobile Phone Manufacturing Scheme - MPMS), tiếp nối Chương trình Khuyến khích Liên kết Sản xuất (PLI) đã kết thúc ngày 31/3.

Trong 4 năm thực hiện PLI, từ 2022 đến 2025, kim ngạch xuất khẩu điện thoại thông minh của Ấn Độ tăng hơn 7 lần, từ 3,1 tỷ USD lên 24,1 tỷ USD. Đến năm 2025, điện thoại thông minh trở thành mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của nước này. Kết quả này tạo nền tảng để Ấn Độ chuyển sang giai đoạn tiếp theo trong chiến lược phát triển ngành điện thoại di động.

Thay vì chỉ tập trung mở rộng sản xuất, lắp ráp, Ấn Độ đặt mục tiêu trở thành trung tâm sản xuất và xuất khẩu điện thoại di động toàn cầu, đồng thời đưa chuỗi cung ứng nội địa tham gia sâu hơn vào quá trình này. MPMS được thiết kế để liên kết tăng trưởng sản lượng, doanh thu của doanh nghiệp với việc sử dụng linh kiện trong nước cũng như các hoạt động thiết kế, nghiên cứu và phát triển (R&D).

Tổng quan chương trình MPMS của Ấn Độ

Một điểm đáng chú ý của MPMS là hỗ trợ được xác định dựa trên kết quả hoạt động thực tế của doanh nghiệp. Với các nhà sản xuất quy mô lớn, khoản hỗ trợ được tính trên phần doanh thu vượt mức doanh thu chuẩn. Doanh nghiệp đạt ngưỡng doanh thu nhất định và tiếp tục duy trì tăng trưởng sẽ đủ điều kiện nhận hỗ trợ.

Cơ chế này cũng khuyến khích doanh nghiệp tăng sử dụng linh kiện được mua tại thị trường Ấn Độ. Điện thoại sử dụng các linh kiện mua trong nước có thể được nhận thêm khoản hỗ trợ tối đa 1,5%. Những linh kiện thuộc diện này gồm màn hình, camera, vỏ điện thoại, pin và cáp sạc.

Các thương hiệu nội địa Ấn Độ được hưởng mức hỗ trợ cao hơn nếu đáp ứng các điều kiện về cơ cấu sở hữu cổ phần, quyền kiểm soát điều hành và quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời đặt các trung tâm thiết kế và nghiên cứu tại nước này. Như vậy, mức hỗ trợ không chỉ phụ thuộc vào quy mô và tăng trưởng doanh thu mà còn gắn với mức độ tham gia của chuỗi cung ứng trong nước cũng như hoạt động thiết kế, R&D.

Để thực hiện MPMS, Ấn Độ phân bổ 62.500 crore rupee, tương đương khoảng 7,5 tỷ USD. Chương trình kéo dài 5 năm tài chính, từ 2026-2027 đến 2030-2031, với các khoản hỗ trợ được xác định dựa trên kết quả hoạt động của doanh nghiệp.

Cách thiết kế MPMS cho thấy Ấn Độ không chỉ dành nguồn lực để tăng sản lượng điện thoại di động. Thông qua việc gắn mức hỗ trợ với kết quả kinh doanh và những hoạt động cụ thể của doanh nghiệp, chương trình cùng lúc hướng tới ba mục tiêu: mở rộng doanh thu, tăng sử dụng linh kiện kiện mua trong nước và đưa thêm hoạt động thiết kế, R&D vào Ấn Độ.

Điều này cũng đánh dấu bước chuyển sau giai đoạn PLI. Nếu giai đoạn trước góp phần mở rộng nhanh quy mô sản xuất và xuất khẩu điện thoại thông minh, MPMS đặt thêm trọng tâm vào phần giá trị được tạo ra và giữ lại trong nền kinh tế, thông qua chuỗi cung ứng nội địa và các hoạt động có hàm lượng công nghệ cao hơn.

Gợi mở nào cho Việt Nam?

Cách Ấn Độ gắn nguồn lực hỗ trợ với kết quả hoạt động của doanh nghiệp càng đáng chú ý trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các nền kinh tế châu Á gia tăng, trong khi Việt Nam cũng đang hoàn thiện chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư theo tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Việt Nam đang hoàn thiện chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư theo tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài Ảnh: TTXVN

Trong một báo cáo gần đây, Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính, lưu ý các nền kinh tế trong khu vực như Ấn Độ, Malaysia, Thái Lan đang đẩy mạnh các gói ưu đãi để đón dòng vốn dịch chuyển, đặc biệt trong những lĩnh vực chiến lược như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu và năng lượng tái tạo. Điều này tạo thêm sức ép cạnh tranh đối với Việt Nam trong thu hút và giữ chân các dự án đầu tư chất lượng cao.

Cùng lúc, yêu cầu đổi mới cách thức ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đã được đặt ra. Nghị quyết 10 nhấn mạnh phải “chuyển dần từ ưu đãi truyền thống sang cơ chế hỗ trợ gắn với hiệu quả hoạt động của dự án”.

Một trong những công cụ Việt Nam đang sử dụng là Quỹ Hỗ trợ Đầu tư, được thành lập theo Nghị định số 182/2024/NĐ-CP. Quỹ nhằm ổn định môi trường đầu tư; khuyến khích, thu hút các nhà đầu tư chiến lược, tập đoàn đa quốc gia và hỗ trợ doanh nghiệp trong nước đối với một số lĩnh vực cần khuyến khích đầu tư. Doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện, tiêu chuẩn có thể được hỗ trợ các chi phí như đào tạo, R&D, đầu tư tài sản cố định và sản xuất sản phẩm công nghệ cao.

Quỹ Hỗ trợ Đầu tư được thiết kế cho nhiều lĩnh vực, thay vì tập trung vào một ngành cụ thể như MPMS. Sự khác biệt này cho thấy một khía cạnh đáng tham khảo trong cách phân bổ nguồn lực hỗ trợ. Với MPMS, Ấn Độ lựa chọn một ngành cụ thể, xác định rõ những kết quả muốn đạt được, từ tăng trưởng doanh thu, phát triển chuỗi cung ứng nội địa đến đưa hoạt động thiết kế, R&D vào trong nước, rồi gắn mức hỗ trợ với từng kết quả đó.

Trong bối cảnh nguồn lực hỗ trợ có giới hạn và cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, cách lựa chọn lĩnh vực ưu tiên và mức độ tập trung nguồn lực cũng trở thành một yếu tố quan trọng trong thiết kế và thực thi chính sách. Việc tập trung hơn vào một số ngành, lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng cao, hình thành chuỗi cung ứng và lan tỏa công nghệ có thể giúp nguồn lực hỗ trợ tạo ra tác động rõ nét hơn, thay vì phân bổ trên phạm vi quá rộng.

Bên cạnh việc phát huy hiệu quả của Quỹ hỗ trợ đầu tư theo Nghị định 182 để giữ chân các nhà đầu tư và chuỗi cung ứng, trước sự cạnh tranh gay gắt về thu hút đầu tư, cách Ấn Độ lượng hóa kết quả để xác định mức hỗ trợ trong chương trình MPMS cung cấp thêm một kinh nghiệm đáng tham khảo khi Việt Nam chuyển dần từ ưu đãi truyền thống sang cơ chế hỗ trợ dựa trên hiệu quả thực tế trong thời gian tới.