Từ ca bệnh nuốt 3 bàn chải đánh răng, cảnh báo biến chứng nguy hiểm bởi dị vật 'quá khổ'

Ca bệnh hiếm gặp

Trung tâm Nội soi (Bệnh viện Trung ương Huế) vừa tiếp nhận và xử trí thành công một trường hợp dị vật đường tiêu hóa hiếm gặp ở bệnh nhân có bệnh lý tâm thần, với đặc điểm dị vật kích thước lớn.

Theo đó, anh L.V.B. (29 tuổi) có tiền sử rối loạn tâm thần, từng sử dụng chất kích thích và có hành vi tự gây hại và duy trì điều trị bằng thuốc hướng thần theo chỉ định chuyên khoa. Trong quá trình theo dõi, người bệnh tự nuốt 3 bàn chải đánh răng và được chuyển đến bệnh viện trong tình trạng nguy cơ cao gặp biến chứng đường tiêu hóa.

Trao đổi với PV, ThS.BS. Phạm Như Hiển, Phó Giám đốc Trung tâm Nội soi cho biết, đây là trường hợp hiếm gặp trong thực hành lâm sàng tại Việt Nam khi bệnh nhân nuốt cùng lúc 3 dị vật dài và cứng. Dị vật dạng bàn chải đánh răng có chiều dài gần 20cm, tiềm ẩn nguy cơ cao mắc kẹt trong ống tiêu hóa, gây tổn thương niêm mạc, thủng hoặc tắc nghẽn nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Các bác sĩ tiến hành nội soi lấy dị vật là 3 bàn chải đánh răng.

Đây được xếp vào nhóm dị vật dài (trên 6cm), loại cực khó, gần như không có khả năng tự thoát ra ngoài theo đường tự nhiên và tiềm ẩn nguy cơ gây thủng dạ dày rất cao. Khi nhập viện, qua khai thác bệnh sử, các bác sĩ ghi nhận bệnh nhân có tiền sử tâm thần và từng có hành vi tự gây hại. Điều này giải thích cho hành động nuốt dị vật có chủ đích.

ThS.BS Phạm Như Hiển cho hay, theo các tiêu chuẩn quốc tế, với những dị vật "quá khổ", bắt buộc phải can thiệp lấy ra trong vòng 24 giờ đầu để tránh biến chứng. Do bàn chải dài và cứng, để đảm bảo an toàn tuyệt đối, ê-kíp tiến hành gây mê và đặt nội khí quản để bảo vệ cho bệnh nhân tránh những bất thường có thể gây tổn hại khi thực hiện thủ thuật.

"Chúng tôi sử dụng thiết bị bảo vệ để khi kéo dị vật ra, các cạnh sắc của bàn chải không làm rách hay tổn thương niêm mạc thực quản. Bằng việc phối hợp nhịp nhàng các dụng cụ chuyên dụng như dây thòng lọng và kẹp gắp, chúng tôi lần lượt "câu" thành công cả 3 chiếc bàn chải ra ngoài. Nhờ xử trí kịp thời, bệnh nhân tránh được một cuộc đại phẫu mở bụng đầy đau đớn và hồi phục rất nhanh sau đó", ThS.BS. Phạm Như Hiển nói.

Đừng vội móc họng để cố lấy dị vật

Phó Giám đốc Trung tâm Nội soi (Bệnh viện Trung ương Huế) cho biết, dị vật đường tiêu hóa là một trong những tình huống cấp cứu thường quy nhưng chưa bao giờ hết nguy hiểm. Tại Trung tâm, trung bình mỗi năm tiếp nhận, xử trí khoảng 28-30 ca. Đối tượng gặp phải rất đa dạng, từ trẻ nhỏ dưới 5 tuổi hay tò mò cho đồ vật vào miệng, người già bị tuột răng giả, cho đến những người mắc bệnh lý tâm thần hoặc rối loạn ăn uống.

Đặc biệt, các bác sĩ phải xử lý những ca không điển hình nhưng cực kỳ nguy hiểm như nuốt bàn chải, muỗng hay pin cúc áo. Những vật dụng này nếu không được nội soi can thiệp kịp thời sẽ gây bỏng hóa chất, thủng thực quản hoặc thủng ruột, đe dọa trực tiếp đến tính mạng bệnh nhân.

Mỗi năm, Trung tâm Nội soi (Bệnh viện Trung ương Huế) tiếp nhận, xử trí khoảng 28-30 ca dị vật đường tiêu hóa.

Theo ThS.BS. Phạm Như Hiển, y văn đã chứng minh, nếu dị vật dài trên 6cm nằm lại quá 24 giờ, tỉ lệ gặp biến chứng sẽ tăng. Chính vì vậy, việc can thiệp nội soi sớm không chỉ là để lấy vật lạ ra, mà chính là cuộc chạy đua với thời gian để cứu bệnh nhân khi những tổn thương không đáng có xảy ra.

Qua thực tế lâm sàng, một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao nuốt dị vật được xác định rõ. Trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 5 tuổi, thường nuốt dị vật do hành vi khám phá môi trường hạt, đồng xu, pin. Người cao tuổi có thể gặp do rối loạn nuốt hoặc sử dụng răng giả.

Ngoài ra, bệnh nhân có bệnh lý thực quản như hẹp thực quản hoặc viêm thực quản cũng dễ bị mắc kẹt dị vật. Một nhóm đặc biệt cần lưu ý là những người có rối loạn tâm thần hoặc hành vi nuốt dị vật có chủ đích. Do đó, việc phòng ngừa cần tập trung vào giám sát trẻ nhỏ, quản lý tốt các bệnh lý nền và nâng cao nhận thức ở các nhóm nguy cơ.

ThS.BS. Phạm Như Hiển khuyến cáo, khi phát hiện người thân nuốt phải dị vật, đặc biệt là các vật dài, sắc nhọn hoặc nguy hiểm như pin và nam châm, người dân cần xử trí đúng cách ngay từ đầu.

Trước hết, không nên tự ý móc họng, gây nôn hoặc cố ăn thêm để đẩy dị vật xuống, vì có thể làm tăng nguy cơ tổn thương hoặc hít sặc. Thay vào đó, cần giữ bình tĩnh, cho người bệnh nhịn ăn uống và theo dõi các dấu hiệu như đau, khó nuốt, nôn ói hoặc khó thở.

ThS.BS. Phạm Như Hiển cho hay, theo khuyến cáo chuyên môn, dị vật cần được đưa đến cơ sở y tế để nội soi đánh giá càng sớm càng tốt trong vòng 24 giờ. Tùy vào loại dị vật, thời gian nuốt, thực tế trên lâm sàng và hình ảnh học, nội soi sẽ có cách xử trí đúng và kịp thời sẽ giúp giảm thiểu đáng kể các biến chứng nguy hiểm.

Một số dị vật sẽ cần nội soi lấy ra, một số có thể được cho đi ra theo đường tiêu hóa tự nhiên, một số nặng nề sẽ cần can thiệp bằng phẫu thuật.