Từ căng thẳng Trung Đông đến đề xuất thuế 0% với xăng dầu
Bộ Tài chính đã chính thức đưa ra đề xuất đưa mức thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với một số mặt hàng xăng dầu về 0%.
Trong bối cảnh rủi ro địa chính trị tại Trung Đông leo thang gây áp lực trực tiếp lên chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, Bộ Tài chính đã chính thức đưa ra đề xuất mang tính bước ngoặt: Đưa mức thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với một số mặt hàng xăng dầu về 0%. Đây không chỉ là một giải pháp tình thế, mà là "vũ khí" chiến lược nhằm đa dạng hóa nguồn cung, hạ nhiệt giá thành và bảo vệ an ninh năng lượng quốc gia.
Thị trường năng lượng thế giới đang bước vào giai đoạn biến động mạnh nhất trong vòng một thập kỷ. Những xung đột dai dẳng tại Trung Đông – "trái tim" dầu mỏ của thế giới – không chỉ làm gián đoạn các tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ mà còn tạo ra tâm lý bất ổn trên các sàn giao dịch London và New York.
Tại Việt Nam, dù chúng ta đã tự chủ được khoảng 70% nguồn cung xăng dầu nhờ hai nhà máy Nghi Sơn và Bình Sơn, nhưng 30% còn lại vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu. Việc giá dầu thế giới biến động theo đồ thị hình răng cưa khiến giá bán lẻ trong nước chịu áp lực cực lớn, kéo theo nguy cơ lạm phát chi phí đẩy, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân và đà phục hồi của doanh nghiệp.
Trước đây, mức thuế MFN đối với một số mặt hàng xăng dầu vẫn được duy trì ở mức nhất định để bảo hộ sản xuất trong nước và đảm bảo nguồn thu ngân sách. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện tại, Bộ Tài chính nhận thấy cần phải có một sự điều chỉnh linh hoạt.
Để ứng phó, Bộ đề xuất giảm thuế suất MFN từ 10% xuống 0% với xăng động cơ không pha chì (như RON 95) và các nguyên liệu pha chế xăng. Thuế này cũng hạ từ 7% xuống 0% với dầu diesel, nhiên liệu máy bay.
Ngoài ra, một số nguyên liệu pha chế xăng, hóa dầu như naphtha, reformate, condensate... cũng dự kiến được giảm thuế về 0%.
Theo tính toán, theo kim ngạch nhập khẩu năm 2025, việc áp mức thuế mới sẽ khiến ngân sách giảm thu khoảng 1.024 tỉ đồng.
Dự kiến nghị định có hiệu lực từ ngày ký đến hết 30.4. Trường hợp cần kéo dài, Bộ Công Thương sẽ đề xuất để Bộ Tài chính trình Chính phủ.
Hiện nay, phần lớn xăng dầu nhập khẩu của Việt Nam hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt từ các FTA như ASEAN (ATIGA) hay Hàn Quốc. Tuy nhiên, khi các thị trường này gặp sự cố hoặc khan hàng, các doanh nghiệp gặp khó khi chuyển hướng sang các thị trường khác vì thuế MFN quá cao.
Theo Bộ Tài chính, xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran tác động mạnh đến hoạt động kinh doanh xăng dầu trên thế giới. Đặc biệt, việc eo biển Hormuz bị phong tỏa khiến khoảng 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày từ khu vực Trung Đông không thể vận chuyển đến các nhà máy lọc dầu, nhất là tại châu Á. Hệ quả là nhiều nhà máy lọc dầu trong khu vực phải cắt giảm công suất, sử dụng nguồn dự trữ dầu thô và hạn chế xuất khẩu sản phẩm xăng dầu. Việc này khiến giá nhiên liệu tiếp tục bị đẩy lên cao.
Đề xuất giảm thuế nhập khẩu MFN xuống 0% của Bộ Tài chính là một minh chứng cho sự chủ động và linh hoạt trong điều hành chính sách kinh tế. Trong một thế giới đầy biến động, việc tạo ra một hành lang pháp lý thông thoáng và tối ưu hóa chi phí chính là cách tốt nhất để xây dựng một nền kinh tế tự cường.
