Từ cây cứu đói đến nguyên liệu công nghiệp thực phẩm

Ngược dòng thời gian về những thập niên trước, sắn chủ yếu được biết đến với vai trò cứu đói. Trên những mảng đồi dốc cằn cỗi, sắn kiên cường bám rễ, trở thành nguồn lương thực giúp hàng nghìn hộ dân cầm cự qua những kỳ giáp hạt. Sự tồn tại của cây sắn khi đó gắn liền với cái nghèo, cái khó của đồng bào.

Người dân thu hoạch sắn cuối vụ.

Thế nhưng ngày nay, cùng định hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa của tỉnh Lào Cai, sứ mệnh của cây sắn đã hoàn toàn thay đổi. Sắn củ tươi nay được thu mua tập trung, đưa vào dây chuyền nhà máy, trở thành nguyên liệu đầu vào thiết yếu cho công nghiệp chế biến tinh bột, thực phẩm và năng lượng sinh học. Sự lột xác này đã biến sắn từ cây trồng tận dụng trở thành cây kinh tế chủ lực.

Bám sát định hướng đó, xã Đông Cuông đang bước vào vụ sản xuất mới với khí thế khẩn trương. Toàn xã hiện duy trì tổng diện tích trồng sắn đạt 1.070 ha với sự tham gia của 1.950 hộ dân. Với năng suất bình quân đạt 25 tấn/ha, tổng sản lượng sắn củ tươi ước đạt 26.750 tấn/năm. Đây là minh chứng cho vùng nguyên liệu dồi dào, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho người dân trên địa phương.

Thực tế ghi nhận cây sắn giúp trang trải cuộc sống và mang lại nguồn tích lũy cho nông dân thông qua các mô hình canh tác đa giá trị.

Tại các vùng lân cận, hoạt động thu hoạch cũng diễn ra nhộn nhịp. Ông Nguyễn Văn Hào (thôn Cầu Vải, xã Mậu A) cho biết: Giá sắn nguyên liệu duy trì ở mức 2.300 đồng/kg giúp nông dân có thu nhập ổn định.

Nhìn nhận về hiệu quả kinh tế dài hạn, cây sắn thực sự đã làm thay đổi diện mạo vùng nông thôn.

Dù vậy, tiến trình sản xuất cũng đang đối diện với những bài toán hiện thực cần giải quyết đồng bộ. Quỹ đất nông nghiệp có sự xáo trộn, đơn cử như tại thôn Sặt Ngọt, diện tích sắn giảm từ 60 ha xuống còn khoảng 30 ha do nhường quỹ đất cho nhà máy điện sinh khối hoạt động.

Cùng với đó, dịch bệnh nấm gây thối củ đang diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất.

Người dân kiểm tra sự phát triển của cây sắn mới trồng.

Để bảo vệ quyền lợi cho người nông dân, tránh tình trạng được mùa mất giá, khâu kết nối tiêu thụ đã được tổ chức bài bản. Trên địa bàn xã Đông Cuông hiện có Nhà máy sắn Văn Yên của Công ty Cổ phần Nông, lâm, sản Yên Bái, trực tiếp thu mua nông sản cho người dân.

Nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng, xã duy trì các đại lý thu mua, phối hợp chặt chẽ với các thôn để điều tiết lượng hàng, tránh tình trạng thu hoạch ồ ạt gây biến động giá.

Củ sắn được Nhà máy sắn Văn Yên thu mua, đảm bảo đầu ra ổn định cho nông dân.

Về phía đơn vị chế biến, việc duy trì nguồn nguyên liệu đầu vào ổn định là yếu tố vô cùng quan trọng.

Ông Hà Hải Yến - Giám đốc Nhà máy sắn Văn Yên cho biết: Nhà máy cam kết ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm, thiết lập mạng lưới thu mua tận cơ sở và hỗ trợ phân bón vi sinh để bà con yên tâm thâm canh. Hiện, giá thu mua nguyên liệu đang ở mức 2.400 đồng/kg, bám sát diễn biến thị trường.

Đồng hành với nông dân, chính quyền xã đã thể hiện rõ vai trò bệ đỡ trong việc duy trì chuỗi giá trị nông nghiệp này.

Ông Nguyễn Xuân Dương - Trưởng phòng Kinh tế xã Đông Cuông nhấn mạnh: Trong vụ đông xuân 2025, xã xác định sắn tiếp tục là cây trồng chủ lực, lấy ngắn nuôi dài để góp phần cải thiện đời sống người dân trên địa bàn.

Để cụ thể hóa mục tiêu, chính quyền địa phương vận động người dân không bỏ đất hoang, chủ động chọn giống sắn có hàm lượng tinh bột cao đưa vào sản xuất và phòng trừ dịch bệnh, đặc biệt là bệnh khảm lá sắn.

Sự chuyển dịch của cây sắn từ mục tiêu cứu đói tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa, phục vụ công nghiệp là minh chứng sinh động cho tư duy kinh tế nông nghiệp nhạy bén. Chuỗi cung ứng khép kín và bền chặt từ khâu chọn giống, canh tác đến thu mua và chế biến đã bảo vệ nông dân trước những biến động của thị trường.

Với sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và người dân, cây sắn đã và đang góp phần nâng cao thu nhập cho người dân trên địa bàn.

Hùng Cường