Từ 'đắp chiếu' đến về đích: Hành trình hồi sinh các tuyến vành đai Thủ đô

Gỡ từng mét đất, mở từng cung đường và những câu chuyện chưa kể từ công trường

Mỗi sáng thức dậy, người dân lại cảm nhận rõ một Thủ đô đang chuyển mình mạnh mẽ: "đường thông, hè thoáng", công trường rực sáng, máy móc không ngừng nghỉ và những tuyến đường từng dang dở nay băng băng về đích.

Những "điểm đen" ùn tắc kéo dài nhiều năm đang dần được xóa bỏ. Nhưng phía sau diện mạo mới ấy là cả một hành trình âm thầm, căng thẳng, thậm chí "nghẹt thở" để gỡ từng nút thắt mặt bằng.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc trực tiếp tháo gỡ những vướng mắc khơi thông dự án đường Vành đai 2,5 đoạn Đầm Hồng - QL1A (Ảnh: Tạ Hải).

Những ngày đầu tháng 4, trên hành trình quen thuộc đến nơi làm việc, ông Lê Thanh Tùng, Phó giám đốc Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Hoàng Hà bỗng thấy lòng nhẹ nhõm hơn bao giờ hết. Tuyến Vành đai 2,5 (đoạn Đầm Hồng - QL1A), nơi ông đã gắn bó gần nửa thập kỷ, đang bước vào những công đoạn hoàn thiện cuối cùng, sẵn sàng đưa vào khai thác.

Ít ai biết rằng, phía sau niềm vui ấy là quãng thời gian dài đầy áp lực. Trong vai trò phụ trách giải phóng mặt bằng, ông Tùng từng sống trong tâm trạng thấp thỏm, lo âu thường trực. Có thời điểm, ranh giới giữa an toàn và hiểm nguy chỉ cách nhau trong gang tấc.

"Cuộc sống nghẹt thở đến mức, trong hàng chục cán bộ tham gia dự án, chỉ mình tôi không dám đi xe máy, phải di chuyển bằng ô tô vì lo ngại bị đe dọa. Về nhà cũng không dám nói với người thân vì sợ họ lo lắng," ông chia sẻ.

Tưởng chừng áp lực ấy sẽ kéo dài không hồi kết, nhưng bước ngoặt đã đến từ cuối năm 2025. Sự vào cuộc quyết liệt của lãnh đạo thành phố đã kích hoạt toàn bộ hệ thống: từ chính quyền cơ sở, lực lượng chức năng đến nhà đầu tư, doanh nghiệp cùng đồng loạt hành động, từng bước khơi thông "điểm nghẽn" mặt bằng.

Thế nhưng, bài toán đặt ra không hề đơn giản. Dù hồ sơ ghi nhận hoàn thành giải phóng mặt bằng từ giữa năm 2025, thực tế lại là một "cuộc chiến" dai dẳng với tình trạng tái lấn chiếm. Có những vị trí vừa giải tỏa xong, hôm sau công trình lại được dựng lên. Có nơi bị tái chiếm tới 5 lần. Từ 18 điểm vi phạm ban đầu, con số nhanh chóng tăng lên hơn 40.

"Chúng tôi vừa làm, vừa vận động, vừa xử lý. Đa số người dân đồng thuận, nhưng cũng có những trường hợp chống đối quyết liệt, lấn chiếm tới hàng trăm mét vuông. Có cuộc cưỡng chế kéo dài cả ngày, huy động gần 400 người mới hoàn tất," ông Tùng nhớ lại.

Chỉ riêng dự án Vành đai 2,5 đoạn Đầm Hồng - QL1A, khoảng 15 cuộc cưỡng chế đã được triển khai - những con số đủ để hình dung mức độ cam go phía sau một tuyến đường hôm nay đã dần thông suốt.

Đường Vành đai 2,5 đoạn Đầm Hồng - QL1A sau khi đưa vào thông xe kỹ thuật giúp người dân đi lại thuận tiện hơn.

Mặt bằng được khơi thông, nhưng đó mới chỉ là điểm khởi đầu cho một cuộc "chạy nước rút" đầy áp lực. Trước mắt nhà đầu tư và các nhà thầu là khối lượng xây lắp dở dang khổng lồ phải hoàn thành trong vỏn vẹn khoảng 5 tháng - một bài toán tưởng chừng không thể nếu muốn kịp thông xe kỹ thuật vào ngày 10/2/2026, phục vụ người dân đi lại dịp Tết.

Nhớ lại quãng thời gian tái khởi động dự án, Chỉ huy trưởng Nguyễn Xuân Mạnh gọi đó là những ngày "căng như dây đàn". Công trường nằm giữa khu dân cư đông đúc, nhà cửa san sát hai bên, mọi hoạt động thi công gần như phải diễn ra trong đêm để tránh ùn tắc.

Nhưng làm đêm lại kéo theo hàng loạt thách thức: Phân luồng giao thông phức tạp, đảm bảo an toàn cho người dân khó khăn, chưa kể có những thời điểm vừa thảm nhựa xong lại phải mở rào cho xe cộ đi qua, khiến mặt đường hư hỏng, buộc phải làm lại từ đầu.

Giữa muôn vàn trở ngại, guồng máy thi công không cho phép chùn bước. Vật liệu được tập kết dồn dập, máy móc tăng cường tối đa, nhân lực được huy động theo "cấp số nhân". Công trường sáng đèn xuyên đêm, tiếng máy không ngớt. Có những ngày mưa rét, nhiệt độ xuống dưới 10 độ C, bàn tay ai cũng tê cóng, nhưng không một ai rời vị trí. Tất cả cùng bám trụ, chạy đua với thời gian - không chỉ vì tiến độ, mà còn vì một lời hứa với người dân.

Và rồi, ngày 10/2 đã đến. Tuyến Vành đai 2,5 đoạn Đầm Hồng - QL1A thông xe đúng hẹn, kết nối đồng bộ với hầm chui Kim Đồng - Giải Phóng. Khi dòng xe bắt đầu lăn bánh thông suốt, khi những gương mặt người dân rạng rỡ vì không còn cảnh tắc đường triền miên, niềm vui vỡ òa trên công trường. "Anh em kỹ sư, công nhân nhìn nhau, ai cũng thấy mọi vất vả đều xứng đáng", ông Mạnh chia sẻ.

Ông Lê Bá Lương, Phó Chỉ huy công trường thuộc Công ty CP Xây dựng Dịch vụ và Thương mại 68 (nhà thầu thi công phần đường Vành đai 1) phấn khởi vì dự án đang đáp ứng tiến độ theo cam kết.

Không chỉ ở Vành đai 2,5, khí thế ấy đang lan tỏa trên nhiều công trường khác. Hơn ba tháng qua, mỗi sáng mở cửa, bà Nguyễn Thị Xuân An - sống đối diện Bệnh viện Phụ sản Trung ương - không khỏi ngỡ ngàng khi chứng kiến tuyến Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục thay đổi từng ngày.

Từ một công trình từng "đứng hình" suốt thời gian dài, nay trở thành đại công trường sôi động, nơi máy móc và con người làm việc không ngừng nghỉ.

Bước ngoặt đến vào cuối năm 2025, khi công tác giải phóng mặt bằng được đẩy mạnh, mở toang công địa sau nhiều năm "giậm chân tại chỗ". Tận dụng từng mét mặt bằng có được, các nhà thầu tổ chức thi công theo phương thức "cuốn chiếu" - có đến đâu làm đến đó, đồng thời triển khai nhiều hạng mục song song.

Ông Lê Bá Lương, Phó Chỉ huy công trường, cho biết hiện 4 mũi thi công đang hoạt động liên tục, sản lượng đạt khoảng 45% giá trị hợp đồng. Mục tiêu trước mắt là thông xe kỹ thuật đoạn Thành Công - Nguyên Hồng vào tháng 6/2026, tiến tới hoàn thành toàn tuyến vào cuối năm.

Những con số tiến độ có thể khô khan, nhưng phía sau đó là mồ hôi, là những đêm trắng, là sự kiên trì của hàng trăm con người đang góp sức viết nên một diện mạo mới cho giao thông Thủ đô - nơi mỗi con đường hoàn thành không chỉ rút ngắn quãng đường đi lại, mà còn nối dài niềm tin của người dân.

Để tạo nên những chuyển biến rõ nét tại các dự án vành đai, dấu ấn từ các cuộc thị sát của Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc được xem như những “cột mốc” quan trọng. Không dừng ở việc nghe báo cáo, lãnh đạo thành phố trực tiếp xuống hiện trường, đi dọc từng tuyến, rà soát từng “điểm nghẽn” - từ mặt bằng, tổ chức giao thông đến tiến độ thi công. Chính cách làm sát việc, sát thực tiễn ấy đã tạo ra áp lực tích cực, buộc các khâu phải chuyển động đồng bộ.

Theo ông Phan Trường Thành, Trưởng phòng Tài chính Đầu tư (Sở Xây dựng Hà Nội), sau mỗi lần kiểm tra thực địa, công trường như được “tiếp lửa”. Tiến độ được siết chặt hơn, những vướng mắc tồn đọng được tháo gỡ nhanh hơn, các mũi thi công được tổ chức lại khoa học, hiệu quả hơn. “Điều quan trọng là tất cả đều nhận thấy công trình đang được theo dõi sát sao và không có chỗ cho sự chậm trễ", ông Thành nhấn mạnh.

Không chỉ có sự quyết liệt từ lãnh đạo, nhiều cách làm sáng tạo - đặc biệt trong công tác giải phóng mặt bằng - đã được triển khai linh hoạt, mang lại hiệu quả rõ rệt. Quan trọng hơn cả là sự vào cuộc đồng bộ, liên tục của cả hệ thống chính trị, từ chính quyền cơ sở đến các lực lượng chức năng, cùng với sự đồng thuận của người dân. Tất cả đã tạo nên một “lực đẩy” tổng hợp, giúp các dự án từng chậm trễ nhiều năm nay tăng tốc, từng bước về đích theo kỳ vọng.

Vành đai “thức giấc”: Giao thông Thủ đô đổi nhịp

Giao thông giờ cao điểm qua đường Vành đai 2,5 đoạn Đầm Hồng - QL1A giờ không còn là nỗi ám ảnh với người tham gia giao thông.

Gắn bó với nghề xe ôm công nghệ nhiều năm, anh Nguyễn Văn Huyên hiểu rõ từng “nhịp thở” giao thông của Thủ đô. Trước đây, mỗi lần đi qua khu vực Vành đai 2,5 đoạn Đầm Hồng - QL1A với anh là một lần “đánh cược” thời gian: có hôm chỉ vài trăm mét mà nhích từng chút, khách sốt ruột, tài xế cũng căng thẳng theo. “Nhiều khi nhìn bản đồ báo tắc là đã thấy… nản rồi", anh kể.

Thế nhưng giờ đây, cũng trên cung đường ấy, cảm giác đã hoàn toàn khác. Dòng xe lưu thông trôi chảy, quãng đường rút ngắn đáng kể, những cuốc xe không còn nặng nề vì ám ảnh tắc đường.

“Chạy xe giờ nhẹ đầu hẳn, thoải mái hơn nhiều,” anh Huyên cười, một nụ cười của người từng đi qua những ngày “kẹt cứng” nay được chứng kiến sự đổi thay rõ rệt.

Không chỉ với những người mưu sinh trên đường, sự thay đổi ấy còn hiện hữu trong đời sống thường nhật của người dân hai bên tuyến. Sống nhiều năm trên đường Trịnh Đình Cửu, chú Đào Xuân Dũng từng quen với cảnh ùn tắc kéo dài, khói bụi và tiếng còi xe dồn dập.

Bởi vậy, khi tuyến đường “hồi sinh” sau thời gian dài dang dở, cảm xúc của chú không giấu được sự ngỡ ngàng: “Có nằm mơ cũng không nghĩ con đường này lại rộng rãi, hiện đại như bây giờ".

Từ những câu chuyện rất đời ấy, có thể thấy rõ ý nghĩa không chỉ nằm ở một tuyến đường được hoàn thành, mà là sự thay đổi trong nhịp sống đô thị.

Theo ông Phan Trường Thành, Trưởng phòng Tài chính Đầu tư (Sở Xây dựng Hà Nội), hệ thống các tuyến vành đai chính là “xương sống” của mạng lưới giao thông đô thị, nơi kết nối các trục hướng tâm và giúp phân luồng phương tiện, giảm áp lực cho khu vực nội đô.

Trước đây, khi các tuyến vành đai chưa được khép kín, lưu lượng phương tiện dồn nén vào các trục chính khiến ùn tắc trở thành “chuyện thường ngày”. Nhưng khi Vành đai 1, Vành đai 2,5 từng bước hoàn thiện, một mạng lưới giao thông linh hoạt hơn đang hình thành, cho phép dòng xe được “chia tải”, giảm áp lực lên khu vực trung tâm.

Không dừng lại ở việc giải bài toán giao thông, các tuyến vành đai còn mở ra không gian phát triển mới cho đô thị. Những cung đường kết nối liên khu vực đang dần định hình các trục phát triển, tạo điều kiện giãn dân, hình thành các khu đô thị mới - nơi nhịp sống sẽ tiếp tục được nối dài từ những con đường hôm nay vừa được khai thông.