Từ đất vàng tới không gian công cộng: Công viên số 1 Lý Thái Tổ với thông điệp nhân văn

Chiều tối 12/2, UBND TP.HCM tổ chức Lễ khánh thành công viên số 1 Lý Thái Tổ rộng 4,3ha, với sự tham dự của Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang cùng thường trực Thành ủy, UBND thành phố, chức sắc tôn giáo, nhà tài trợ Sun Group và người dân.

Khai thông thể chế, đánh thức quỹ đất trung tâm

Trong nhiều năm, khu đất số 1 Lý Thái Tổ gần như “ngủ yên” giữa lòng đô thị sôi động. Với vị trí đắc địa, nếu khai thác thương mại có thể mang lại nguồn thu không nhỏ. Nhưng TP.HCM đã lựa chọn một hướng đi khác.

Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được phát biểu tại lễ khánh thành công viên số 1 Lý Thái Tổ.

Theo đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân (Đoàn TP.HCM), điểm mấu chốt của dự án không chỉ nằm ở ý tưởng quy hoạch mà ở quyết tâm tháo gỡ vướng mắc pháp lý để sử dụng hiệu quả tài sản công.

“Khu đất này đã ‘ngủ yên’ nhiều năm và sẽ còn hoang vắng nếu không có cơ chế đặc thù. TP.HCM đã chủ động làm việc với các cơ quan Trung ương để được giao lại, sử dụng đúng quy định, đúng thẩm quyền và phát huy hiệu quả tài sản công,” ông Trần Hoàng Ngân nhấn mạnh.

Theo ông Ngân, nếu đưa vào mục đích thương mại cũng là điều có thể hiểu. Tuy nhiên, trong bối cảnh sau đại dịch, khi nhu cầu về không gian công cộng, về một nơi để cộng đồng sẻ chia và tưởng niệm trở nên cấp thiết, thành phố đã đặt lợi ích xã hội dài hạn lên trên giá trị kinh tế ngắn hạn.

Quyết định chuyển đổi công năng khu đất thành công viên vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một dự án hạ tầng. Đây là bước chuyển trong tư duy quản lý đất công: từ tối đa hóa giá trị khai thác sang tối ưu hóa giá trị xã hội.

Gìn giữ ký ức, kiến tạo tương lai

Công viên số 1 Lý Thái Tổ có quy mô 4,76ha, tổng mức đầu tư 263 tỷ đồng, được xây dựng trên tinh thần bảo tồn tối đa mảng xanh hiện hữu.

Các biệt thự cũ được phục dựng nguyên trạng, chuyển đổi thành không gian phục vụ cộng đồng. Trung tâm công viên là quảng trường nước 1.800m² với điểm nhấn tượng đài “Giọt nước” và “Hố ký ức” sâu 4m.

Phát biểu tại lễ khánh thành, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP.HCM, nhắc lại những tháng ngày thành phố đi qua đại dịch: “Đã có những ngày chúng ta tưởng như không thể đứng vững.

Tiếng còi xe cấp cứu vang suốt đêm, những khu phố im lặng đến nghẹn lòng. Nhưng bằng sức mạnh đoàn kết và nghĩa tình, thành phố đã vượt qua giông bão.”

Người đứng đầu UBND Thành phố khẳng định, công viên không chỉ để tưởng niệm mà còn để nhắc nhở về tinh thần tương thân tương ái đã giúp TP.HCM đứng vững trong thời khắc khắc nghiệt nhất.

Đại biểu cắt băng khánh thành công viên số 1 Lý Thái Tổ.

“Thành phố này được xây dựng không chỉ bằng bê tông, cốt thép mà bằng cả sự hy sinh và lòng nhân ái của con người. Công viên mang thông điệp hồi sinh, đoàn kết và hướng tới tương lai", ông Được nhấn mạnh.

Nhiều người dân có mặt trong ngày khánh thành chia sẻ, điều khiến họ xúc động không chỉ là kiến trúc biểu tượng mà là cảm giác thành phố đã dành một vị trí trung tâm để ghi nhớ những mất mát chung.

“Tôi thấy ấm lòng khi biết nơi này không phải trung tâm thương mại, mà là chỗ để mọi người đến thắp một nén nhang, ngồi lặng đi một chút rồi tiếp tục sống,” một người dân quận 10 cũ bày tỏ.

Từ một khu đất từng bị bỏ không giữa lõi đô thị, công viên số 1 Lý Thái Tổ hôm nay trở thành không gian mở cho cộng đồng. Nơi ký ức được gìn giữ, nơi người dân có thể tìm lại sự bình yên giữa nhịp sống hối hả.

Trong bối cảnh các đô thị lớn chịu áp lực phát triển và thương mại hóa quỹ đất trung tâm, quyết định này của TP.HCM cho thấy một lựa chọn khác: “Đất vàng” vẫn có thể dành cho công chúng, nếu chính sách đặt con người ở vị trí trung tâm.

Và có lẽ, giá trị lớn nhất của công viên không nằm ở diện tích cây xanh hay tổng mức đầu tư, mà ở niềm tin xã hội được củng cố - rằng những quyết sách đúng đắn có thể biến một khu đất vàng thành không gian chung của lòng biết ơn và hy vọng.

Cao Cường