Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch

Giảm chất thải từ chính bàn ăn

Sáng 20/9, tại Công viên Thống Nhất (Hà Nội), Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND TP. Hà Nội và các đơn vị liên quan tổ chức Lễ phát động quốc gia hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026. Chương trình có sự tham gia của hơn 1.000 người, trong đó có khoảng 500 cán bộ, công nhân môi trường của Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (Urenco).

Phát biểu tại lễ phát động, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho biết, tại Việt Nam, chất thải thực phẩm và chất thải hữu cơ chiếm khoảng 50-70% tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt. Nếu không được giảm thiểu, phân loại, thu gom và xử lý phù hợp, đây sẽ tiếp tục là áp lực đối với hạ tầng và môi trường đô thị.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Khương Trung

Theo Thứ trưởng Lê Trọng Yên, chủ đề “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch” không chỉ là lời kêu gọi giữ gìn vệ sinh môi trường mà còn đặt ra cách tiếp cận toàn diện hơn. Một chiếc đĩa ăn sạch không chỉ là không bỏ thừa thực phẩm mà còn là khởi đầu cho một chuỗi tuần hoàn tài nguyên. Từ sự tiết kiệm trên bàn ăn, phân loại tại căn bếp sẽ góp phần xây dựng hệ thống quản lý chất thải hiệu quả, giảm ô nhiễm và xây dựng những đô thị văn minh, xanh, sạch, đẹp.

Việc tổ chức lễ phát động tại Thủ đô Hà Nội có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh đây là đô thị lớn, tập trung đông dân cư, có hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và tiêu dùng sôi động, đồng thời đứng trước yêu cầu cấp thiết về giảm chất thải, nâng cao hiệu quả quản lý môi trường.

Các đại biểu tham dự Lễ phát động quốc gia hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026. Ảnh: Khương Trung

Thứ trưởng Lê Trọng Yên đề nghị các cấp, ngành, địa phương, DN và người dân giảm lãng phí thực phẩm, giảm chất thải ngay từ nguồn; thực hiện phân loại chất thải tại nguồn gắn với thu hồi và sử dụng hiệu quả tài nguyên; thúc đẩy đổi mới công nghệ, mô hình sản xuất, kinh doanh theo hướng giảm chất thải, kéo dài vòng đời, tăng khả năng tái sử dụng, tái chế; đồng thời huy động sự tham gia của cộng đồng và tăng cường hợp tác, chia sẻ nguồn lực.

Đưa rác tái chế trở lại vòng tuần hoàn

Hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026, trong khuôn khổ chuỗi hoạt động phối hợp với Báo Nông nghiệp và Môi trường, Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội (URENCO) triển khai thí điểm 100 điểm phân loại và thu hồi vật liệu tái chế (HUB) tại khu vực từ Vành đai 2 vào trung tâm thành phố Hà Nội và khởi động Chiến dịch cộng đồng “21 ngày phân loại”.

Kích hoạt mạng lưới 100 điểm phân loại, thu hồi chất thải tái chế Ảnh: Khương Trung

Thông qua mạng lưới 100 HUB, URENCO hướng tới khuyến khích người dân phân loại chất thải tại nguồn; tăng lượng vật liệu có khả năng tái chế được thu hồi; giảm lượng chất thải phải đưa đi xử lý cuối cùng; đồng thời hình thành thói quen đưa vật liệu tái chế đến đúng điểm tiếp nhận.

Để người dân duy trì thói quen phân loại, thành phố cần có những điểm tiếp nhận dễ nhận biết, thuận tiện và được vận hành theo một quy trình thống nhất. Với 100 HUB, URENCO mong muốn tạo ra một mạng lưới để vật liệu tái chế được tiếp nhận, cân, ghi nhận và chuyển đến đúng quy trình xử lý, qua đó giảm lượng chất thải phải chôn lấp và đưa tài nguyên quay trở lại chu trình sản xuất.

Chương trình đổi rác lấy quà tặng tại Lễ phát động. Ảnh: Khương Trung

Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội (Urenco) Nguyễn Thanh Sơn cho biết: Hạ tầng chỉ phát huy hiệu quả khi được cộng đồng sử dụng và tin tưởng. Chương trình “21 ngày phân loại” được lựa chọn để mỗi cơ quan, đơn vị, gia đình và mỗi người dân bắt đầu bằng một việc vừa sức, lặp lại đều đặn và dần hình thành thói quen. Sau 21 ngày, kết quả quan trọng nhất không chỉ là số ki-lô-gam vật liệu được thu hồi, mà là sự thay đổi trong cách chúng ta nhìn nhận chất thải: vật liệu còn khả năng tái chế phải được giữ lại như một nguồn tài nguyên, thay vì bị đưa đi chôn lấp hoặc tiêu hủy.

Từ thay đổi hành vi đến đô thị tuần hoàn

Chiến dịch làm cho thế giới sạch hơn được Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) phát động trên quy mô toàn cầu từ năm 1993, diễn ra vào tuần thứ ba của tháng 9 hằng năm, thu hút sự tham gia của gần 200 quốc gia và hàng triệu người trên thế giới. Việt Nam bắt đầu hưởng ứng chiến dịch từ năm 1994.

Sau hơn 30 năm, các hoạt động hưởng ứng đã góp phần nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành động bảo vệ môi trường tại nhiều địa phương trên cả nước.

. Chương trình có sự tham gia của hơn 1.000 người, trong đó có khoảng 500 cán bộ, công nhân môi trường của Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (Urenco). Ảnh: Khương Trung

Bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam đánh giá cao việc Việt Nam lựa chọn giảm thất thoát, lãng phí thực phẩm và quản lý chất thải hữu cơ làm trọng tâm của chiến dịch năm 2026.

Theo bà Pauline Tamesis, giải quyết vấn đề này vừa là yêu cầu cấp thiết về môi trường, vừa mở ra cơ hội tăng cường an ninh lương thực, xây dựng những đô thị lành mạnh hơn, đồng thời góp phần vào mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045 và đạt Net Zero vào năm 2050.

Liên hợp quốc khẳng định sẵn sàng tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ và người dân Việt Nam trong chia sẻ tri thức, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, huy động các đối tác và hỗ trợ những giải pháp chuyển các cam kết về phát triển bền vững thành thay đổi cụ thể trong đời sống.