Tự đơn giản hóa để sinh tồn: Các hãng ô tô toàn cầu tìm lời giải cho bài toán chi phí

Sức ép chi phí và cuộc đảo chiều chiến lược toàn ngành

Trong suốt nhiều thập kỷ, các nhà sản xuất ô tô truyền thống đã duy trì một triết lý phát triển dựa trên sự đa dạng hóa sản phẩm. Họ liên tục tạo ra các mẫu xe hơi khác biệt nhẹ nhằm theo đuổi các phân khúc thị trường ngày càng hẹp. Tuy nhiên, chiến lược từng giúp tăng nhận diện thương hiệu này hiện đã trở thành gánh nặng tài chính khổng lồ khi ngành ô tô bước sang giai đoạn xe điện hóa và thông minh hóa. Sự phức tạp trong cấu trúc sản phẩm khiến chi phí R&D bị phân tán, quy trình sản xuất kéo dài và chuỗi cung ứng rơi vào trạng thái quá tải.

Để tìm lời giải cho bài toán chi phí và khôi phục biên lợi nhuận, các nhà quản trị ô tô hàng đầu thế giới đang tiến hành cuộc cách mạng tái cấu trúc sâu rộng. Ảnh minh họa: Stellantis.

Chiến lược tái thiết này tập trung vào việc loại bỏ các mẫu xe trùng lặp, cắt giảm quy mô linh kiện, chia sẻ công nghệ và nền tảng sản xuất với các đối tác, đồng thời thay đổi hoàn toàn tư duy từ khâu thiết kế tại phòng nghiên cứu cho đến dây chuyền lắp ráp thực tế. Mục tiêu cuối cùng là giảm thiểu tối đa chi phí sản xuất để có thể tạo ra những mẫu xe điện giá rẻ nhưng vẫn đảm bảo được nguồn lợi nhuận bền vững.

Phân tích về thực trạng này, chia sẻ trên tờ Automotive News, ông Sam Abuelsamid, Phó Chủ tịch nghiên cứu thị trường tại Telemetry, chỉ ra rằng sự bùng nổ của quá nhiều dòng xe khác nhau đã tạo ra tác động tiêu cực đến mọi khâu vận hành. Càng có nhiều loại xe, độ phức tạp trong sản xuất, kỹ thuật và tiếp thị càng bị đẩy lên cao. Việc nhà máy phải dự trữ quá nhiều biến thể linh kiện khác nhau gây ra sự lãng phí vốn lưu động và tăng chi phí quản lý kho bãi. Tất cả những yếu tố đó gộp lại đã bào mòn trực tiếp khả năng cạnh tranh về giá của các tập đoàn lâu đời trước các đối thủ tinh gọn hơn đến từ Trung Quốc.

Thanh lọc danh mục sản phẩm và cái bắt tay của những gã khổng lồ

Một trong những động thái rõ ràng nhất của cuộc cách mạng tinh giản là đợt thanh lọc mạnh tay danh mục xe đang kinh doanh. Tại Tập đoàn Volkswagen, nhà sản xuất ô tô lớn thứ hai thế giới, các nhà lãnh đạo đã phải công khai thừa nhận thực trạng dòng sản phẩm đang quá phức tạp ở phía khách hàng.

Giám đốc Tài chính Arno Antlitz nhấn mạnh giải quyết sự phức tạp là nhiệm vụ sống còn khi tập đoàn đang sở hữu quá nhiều mẫu xe. Để giải bài toán này, Volkswagen đã đặt ra kế hoạch cắt giảm tới 50% số lượng mẫu xe toàn cầu vào năm 2030, đồng thời giảm độ phức tạp của sản phẩm bao gồm số lượng biến thể và tùy chọn hệ thống truyền động lên tới 75%.

Quyết định tái cấu trúc triệt hạ độ phức tạp này diễn ra trong bối cảnh Volkswagen đối mặt với một năm kinh doanh đầy áp lực, khi phải cập nhật dự báo lượng xe giao hàng với mức giảm dự kiến từ 3% đến 7%.

Tương tự tại Nhật Bản, Kenta Kon, tân CEO của Toyota - nhà sản xuất ô tô lớn nhất thế giới, cũng bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về sự gia tăng không cần thiết của các thông số kỹ thuật và biến thể tại các bộ phận phát triển. Việc mở rộng các chi tiết không thực sự tạo ra giá trị gia tăng hoặc các công đoạn làm việc thiếu hiệu quả đã khiến chi phí sản xuất tại Toyota tăng cao, buộc ban lãnh đạo phải tiến hành rà soát triệt để quy trình nội bộ.

Ford Motor cũng đã quyết định ngừng sản xuất dòng xe Escape để tập trung tài nguyên cho mẫu Bronco Sport có kích thước tương đồng. Dù hai mẫu SUV này mang phong cách thiết kế và tệp khách hàng khác nhau, sự chồng chéo về phân khúc đã khiến chúng tự dẫm chân lên nhau và làm giảm hiệu quả quy mô. Tương tự, thương hiệu Chrysler của Stellantis có kế hoạch khai tử dòng xe gia đình Voyager vào năm 2027 để dồn lực cho mẫu Pacifica có biên lợi nhuận tốt hơn.

Tối giản linh kiện

Ảnh minh họa: Beadelectronics.

Bên cạnh việc cắt giảm mẫu xe, việc đơn giản hóa kiến trúc cơ khí bên trong phương tiện được xem là "chìa khóa vàng" giúp thu hẹp khoảng cách chi phí với các hãng xe điện Trung Quốc.

Seth Goldstein, chiến lược gia cổ phiếu tại Morningstar, đánh giá rằng các tập đoàn ô tô truyền thống đang tích cực học hỏi mô hình thành công từ Tesla và BYD. Hai nhà sản xuất xe điện dẫn đầu thế giới này có được biên lợi nhuận vượt trội nhờ chiến lược bán doanh số lớn trên một vài nền tảng dùng chung và tối giản hóa tối đa số lượng linh kiện trên dây chuyền lắp ráp.

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu đó, Ford đang phát triển nền tảng xe điện đa năng với đại diện đầu tiên là mẫu xe bán tải điện cỡ trung dự kiến ra mắt vào năm 2027 với mức giá khởi điểm khoảng 30.000 USD. Nền tảng này cho phép Ford phát triển cả một họ xe điện tương lai từ một kiến trúc cơ sở duy nhất, giúp giảm đáng kể số lượng linh kiện cũng như cắt giảm các công đoạn sản xuất so với quy trình truyền thống.

Không riêng gì Ford, các tập đoàn như Stellantis và Nissan cũng đang đẩy mạnh phát triển hệ thống xe mô-đun tiên tiến nhằm dùng chung tối đa linh kiện giữa nhiều dòng sản phẩm. Trong khi đó, thương hiệu xe điện Rivian cho biết nền tảng R2 mới của họ có chi phí sản xuất thấp hơn nhiều so với thế hệ R1 nhờ việc đơn giản hóa cấu trúc linh kiện. Việc ứng dụng nền tảng mô-đun dùng chung không đồng nghĩa với việc tạo ra những chiếc xe nhân bản giống hệt nhau, bởi cùng một kiến trúc cơ bản hoàn toàn có thể tùy biến để hỗ trợ các kiểu dáng sedan, SUV hay bán tải riêng biệt.

Dù mang lại lợi ích tài chính to lớn, kỷ nguyên tinh giản cũng đặt ngành ô tô đứng trước những rủi ro nhất định. Việc cắt giảm biến thể và chia sẻ quá nhiều linh kiện giữa các thương hiệu có thể khiến dòng sản phẩm trên thị trường trở nên nhàm chán, thiếu tính cá tính và suy giảm độ đa dạng lựa chọn cho người tiêu dùng.

Tuy nhiên, trong bối cảnh cuộc chiến về giá đang diễn ra khốc liệt, lợi ích về mặt chi phí vẫn áp đảo những nguy cơ nói trên. Việc tối giản hóa quy trình giúp các hãng xe sản xuất ra những chiếc ô tô với chi phí thấp hơn, tạo dư địa để hạ giá bán niêm yết mà vẫn bảo vệ được lợi nhuận của doanh nghiệp. Khi các nhà sản xuất có thể cung cấp xe điện giá rẻ một cách có lãi, nhu cầu thị trường sẽ được kích nổ trở lại.

Đối với thị trường ô tô Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, cuộc đại tu tinh giản của các tập đoàn ô tô toàn cầu sẽ trực tiếp định hình lại mặt bằng giá cả và nguồn cung trong thời gian tới. Khi xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc tạo ra áp lực giá sàn ngày càng rẻ, việc các hãng xe Mỹ, Châu Âu và Nhật Bản tối ưu hóa chi phí sản xuất từ gốc sẽ giúp họ có đủ dư địa tài chính để tung ra các mẫu xe điện bình dân, cạnh tranh sòng phẳng tại thị trường nội địa.