Bộ trưởng Tài chính nói lý do phải cấm kinh doanh khí cười

Không nên cắt giảm cơ học

Tiếp tục chương trình kỳ họp, chiều 5/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Nêu thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) bày tỏ đồng tình với sự cần thiết sửa đổi luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh. Tuy nhiên, bà đặc biệt lưu ý đến tính đồng bộ về hiệu lực thi hành và các quy định chuyển tiếp.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng). Ảnh: Như Ý.

Theo dự thảo, phần lớn các quy định của luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, trong khi quy định cấm kinh doanh khí N₂O (khí cười) và một số nội dung chuyển tiếp lại có hiệu lực ngay sau khi luật được ban hành.

Nữ đại biểu đoàn Hải Phòng cho rằng, việc xử lý khẩn trương tình trạng lạm dụng khí N₂O là cần thiết. Tuy nhiên, nếu quy định cấm được áp dụng ngay khi chưa có hướng dẫn cụ thể về nhận diện hành vi vi phạm, xác định mục đích sử dụng, trách nhiệm của các chủ thể trong chuỗi cung ứng hay xử lý hàng hóa tồn kho sẽ dễ dẫn đến lúng túng và áp dụng không thống nhất.

Từ đó, bà Nga đề nghị Chính phủ chuẩn bị đồng thời văn bản hướng dẫn, quy định rõ phạm vi cấm, các trường hợp sử dụng hợp pháp được loại trừ, chứng từ chứng minh mục đích sử dụng, trách nhiệm của người bán và người mua cũng như mối quan hệ với pháp luật về hóa chất, an toàn thực phẩm và xử lý vi phạm.

Đối với các ngành, nghề được bãi bỏ điều kiện kinh doanh, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cũng đề nghị quy định cụ thể việc xử lý giấy phép còn hiệu lực, hồ sơ đang giải quyết, phí và lệ phí đã nộp, cũng như các vụ việc thanh tra, kiểm tra đang được xử lý.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp). Ảnh: Như Ý.

Cùng mối quan tâm, đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) đồng tình với chủ trương cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nhưng nhấn mạnh việc cắt giảm phải có cơ sở khoa học và thực tiễn, không nên thực hiện theo cách cơ học hoặc chạy theo chỉ tiêu.

Đối với khí N₂O, ông Hòa cho rằng đây là loại khí có nhiều ứng dụng hợp pháp trong y tế, nghiên cứu khoa học, công nghiệp thực phẩm và nhiều lĩnh vực khác. Vì vậy, thay vì cấm hoàn toàn hoạt động kinh doanh, cần đưa N₂O vào danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện để vừa bảo đảm quản lý nhà nước, vừa đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh hợp pháp.

Theo ông Hòa, điều cần ngăn chặn là hành vi sử dụng khí N₂O sai mục đích gây ảnh hưởng đến sức khỏe, chứ không phải cấm toàn bộ hoạt động kinh doanh.

Quản lý dựa trên mục đích sử dụng

Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) cho rằng, điều quan trọng không phải là cắt giảm được bao nhiêu ngành, nghề kinh doanh có điều kiện mà là cắt giảm như thế nào để không tạo ra những hệ lụy khó khắc phục.

Theo ông, việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm cần dựa trên các nguyên tắc quản lý rủi ro thống nhất, tránh tình trạng mỗi bộ, ngành thực hiện theo một cách khác nhau hoặc phát sinh các điều kiện kinh doanh trá hình.

Đối với khí N₂O, đại biểu Lê Hoàng Anh ủng hộ việc tăng cường quản lý nhưng cho rằng cần xác định rõ hành vi bị cấm. Ông đề nghị Bộ Tài chính và Bộ Công an phối hợp để bảo đảm các quy định của Luật Đầu tư thống nhất với Bộ luật Hình sự, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của người bán chỉ phát sinh khi có lỗi cố ý, biết hoặc có căn cứ để biết người mua sử dụng khí N₂O vào mục đích trái pháp luật, tránh việc suy diễn trách nhiệm.

Đại biểu Thạch Phước Bình (Vĩnh Long). Ảnh: Như Ý.

Ở góc độ khác, đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) cho rằng, dự thảo hiện mới loại trừ việc sử dụng khí N₂O trong lĩnh vực y tế, công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm và nghiên cứu khoa học, nhưng chưa làm rõ trường hợp sử dụng trong sản xuất công nghiệp.

Theo ông Bình, điều này có thể dẫn đến cách hiểu rằng mọi hoạt động kinh doanh khí N₂O ngoài các trường hợp được liệt kê đều phải đáp ứng điều kiện kinh doanh.

Từ phân tích trên, đại biểu đoàn Vĩnh Long đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung quy định: Việc sử dụng khí N₂O phục vụ sản xuất công nghiệp, công nghệ cao và các mục đích hợp pháp khác không thuộc phạm vi điều chỉnh của điều kiện kinh doanh.

“Việc quản lý nên dựa trên mục đích sử dụng và khả năng truy xuất nguồn gốc thay vì áp dụng điều kiện kinh doanh đồng loạt đối với toàn bộ các chủ thể cung ứng”, đại biểu nói.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn. Ảnh: Như Ý.

Tiếp thu giải trình về khí N₂O, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn viện dẫn quy định trong dự thảo: Cấm kinh doanh khí N₂O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích kinh tế, công nghệ thực phẩm và kiểm nghiệm. Đối với các mục đích sử dụng khác, việc quản lý sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật.

Theo ông Tuấn, trước tình hình diễn biến sử dụng khí cười trong thời gian vừa qua khá phức tạp và thường xuyên gắn với các hoạt động có nguy cơ ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội, việc bổ sung quy định cấm này là rất quan trọng.

Bộ trưởng Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh, thời gian tới, các cơ quan sẽ phối hợp, bổ sung và hoàn thiện nghị định, trong đó quy định rõ cơ chế kiểm soát đối với khí N₂O từ khâu sản xuất, vận chuyển, lưu thông đến sử dụng, nhằm bảo đảm khí được sử dụng đúng mục đích.