Từ Gemini, Claude đến ChatGPT: Khi AI Agent có thể trở thành hacker tự động

Chỉ hơn một năm trước, trí tuệ nhân tạo vẫn bị xem là "trợ lý" khiêm tốn trong lĩnh vực an ninh mạng: gợi ý mã, tóm tắt tài liệu, và thường thất bại khi phải xử lý các tác vụ tấn công phức tạp. Nhưng bức tranh đó đang thay đổi nhanh chóng.

Theo nghiên cứu công bố tháng 4/2026 của Forescout Vedere Labs - bộ phận nghiên cứu mối đe dọa của hãng bảo mật Forescout - nhiều mô hình AI Agent (tác nhân AI) như Google Gemini, Claude và ChatGPT nay đã có thể tự động phát hiện và khai thác lỗ hổng phần mềm mà gần như không cần con người can thiệp. Nói cách khác, AI có khả năng dịch chuyển từ vai trò trợ lý sang "hacker tự động".

Mỗi năm, một bước nhảy
Trong lần kiểm thử năm 2025, 55% mô hình AI thất bại ngay ở bước nghiên cứu lỗ hổng cơ bản và tới 93% không thể viết mã khai thác. Đến năm 2026, toàn bộ mô hình được thử nghiệm đều vượt qua bài nghiên cứu lỗ hổng và một nửa có thể tự tạo ra mã khai thác hoạt động được.

Năng lực nghiên cứu và khai thác lỗ hổng của các mô hình AI đã có bước tiến đáng kể

Nhóm nghiên cứu cho biết hai mô hình mạnh nhất - Claude Opus 4.6 và Kimi K2.5 - có thể tự tìm và khai thác lỗ hổng mà không cần câu lệnh phức tạp, đưa năng lực vốn thuộc về chuyên gia đến tay cả những kẻ tấn công ít kinh nghiệm. Trong khi đó, mô hình GPT-5.3-Codex của OpenAI lại từ chối thực hiện các tác vụ này do chính sách an toàn được siết chặt hơn.

Những lỗ hổng con người từng bỏ sót

Bằng các khung công cụ AI chuyên biệt, nhóm nghiên cứu đã phát hiện bốn lỗ hổng zero-day mới trong OpenNDS - phần mềm mã nguồn mở phổ biến trên router, gateway và điểm truy cập Wi-Fi. Đáng chú ý, một trong số đó từng bị bỏ sót trong quá trình phân tích thủ công trước đây.

Ở quy mô lớn hơn, dự án Project Glasswing của Anthropic được cho là đã phát hiện hàng nghìn lỗ hổng zero-day trên các hệ điều hành và trình duyệt lớn, bao gồm một lỗ hổng tồn tại âm thầm suốt 27 năm trong hệ điều hành OpenBSD. Giới nghiên cứu cảnh báo tốc độ này khiến quy trình vá lỗi kéo dài nhiều tháng trở nên không còn an toàn.

Nghiên cứu cũng ghi nhận sự thay đổi trong cộng đồng tội phạm mạng: các mô hình AI "ngầm" gần như bị bỏ rơi, thay vào đó là mô hình thương mại kết hợp kỹ thuật jailbreak và mô hình mã nguồn mở chạy nội bộ. Những thành viên kỳ cựu thậm chí hướng dẫn người mới cách dùng AI cho tấn công lừa đảo và kiểm thử xâm nhập, làm giảm rào cản gia nhập của tội phạm mạng.

Bài toán phòng thủ: thấy được mới bảo vệ được
Trước làn sóng này, các chuyên gia nhấn mạnh nguyên tắc nền tảng: doanh nghiệp không thể vá, phân đoạn hay phản ứng với một tài sản mà họ không biết nó tồn tại. Vì vậy, khả năng hiển thị toàn diện (full visibility) theo thời gian thực trên toàn bộ môi trường IT, OT, IoT và thiết bị y tế được xem là điều kiện tiên quyết.

Forescout khuyến nghị doanh nghiệp rút ngắn thời gian vá lỗi, ưu tiên nắm bắt đầy đủ danh mục tài sản, đặc biệt chú trọng các thiết bị OT và y tế vốn thường nằm ngoài tầm quản lý, đồng thời chủ động dùng chính AI để rà soát lỗ hổng của mình trước khi bị khai thác.

Tại Việt Nam, Forescout được phân phối bởi Công ty Cổ phần Tin học Mi Mi (Mi2 JSC). Theo đại diện Mi2, việc kết hợp khả năng hiển thị tài sản không cần agent, kiểm soát truy cập mạng và các công cụ phòng thủ dựa trên AI sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam thu hẹp khoảng cách trước khi năng lực tấn công tự động trở nên phổ biến.

(Nguồn: Công ty Cổ phần Tin học Mi Mi)