Từ Intel đến Marvell: TP.HCM tăng tốc ngành chip bán dẫn

Phối cảnh trung tâm dữ liệu CMC Hyperscale DC trong Khu công nghệ cao TP.HCM. Dự án sẽ được triển khai trong thời gian tới - Ảnh: CMC

TP.HCM đang dịch chuyển trọng tâm phát triển công nghệ cao từ thu hút dự án sang xây năng lực ngành chip. Nếu giai đoạn trước, mục tiêu chủ yếu là có nhà máy và việc làm kỹ thuật, thì giai đoạn này nhấn mạnh khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, nhất là thiết kế, kiểm thử và tối ưu sản phẩm. Đây là những khâu quyết định giá trị gia tăng, năng lực cạnh tranh và chất lượng nhân lực của một trung tâm công nghệ.

Intel nhiều năm qua tạo nền tảng quan trọng tại Khu Công nghệ cao TP.HCM, giúp thành phố hình thành đội ngũ vận hành theo chuẩn quốc tế và kéo theo hệ thống dịch vụ kỹ thuật, nhà cung ứng liên quan. Tuy nhiên, muốn đi lên các tầng giá trị cao hơn, TP.HCM cần gia tăng hoạt động R&D, nơi kỹ sư không chỉ vận hành quy trình mà còn tham gia tạo ra tri thức kỹ thuật và sản phẩm. Việc Marvell mở rộng R&D tại Việt Nam, trong đó TP.HCM là điểm tập trung, vì vậy được xem là tín hiệu cho thấy thành phố đang tiến gần hơn tới mục tiêu này.

Với ngành chip, R&D không chỉ là mở thêm văn phòng. Chất lượng R&D nằm ở phòng lab, công cụ thiết kế và kiểm định, quy trình chuẩn hóa và khả năng phối hợp toàn cầu. Khi doanh nghiệp đặt các phần việc kỹ thuật phức tạp tại TP.HCM, yêu cầu kèm theo là kỷ luật kỹ thuật cao, tuân thủ tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt và bảo mật thông tin chặt chẽ. Điều này buộc hệ sinh thái địa phương phải nâng cấp, từ đào tạo đến vận hành.

Nhân lực vì vậy trở thành biến số then chốt. Ngành chip đòi hỏi nền tảng toán, điện tử, phần mềm, khả năng sử dụng công cụ chuyên dụng và năng lực làm việc theo quy trình quốc tế. Doanh nghiệp có thể tăng quy mô nhanh, nhưng thị trường chỉ bền khi có nguồn kỹ sư chất lượng cao được bổ sung đều đặn. Hợp tác giữa doanh nghiệp với đại học, chương trình thực tập, học bổng, phòng thí nghiệm và tuyển dụng cần vận hành như một chuỗi liên tục. Mục tiêu thực tế là rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu, để sinh viên ra trường có thể tham gia dự án sớm hơn, giảm thời gian bù kỹ năng.

Ông Lâm Đình Thắng (áo trắng), Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, làm việc với đại Marvell tại Việt Nam vào ngày 5.2.2026 - Ảnh: Sở KHCN TP.HCM cung cấp

Khi vừa có năng lực sản xuất và kiểm định, vừa tăng hoạt động thiết kế và R&D, thị trường lao động tại TP.HCM sẽ phân hóa rõ hơn. Nhu cầu không chỉ là kỹ thuật vận hành, mà là thiết kế logic, xác minh, kiểm thử, tối ưu hiệu năng, bảo mật và chuẩn hóa chất lượng. Sự phân hóa đó tạo áp lực nâng chuẩn cho doanh nghiệp phụ trợ. Thay vì dừng ở dịch vụ phổ thông, doanh nghiệp nội địa có cơ hội tiến lên cung cấp giải pháp kỹ thuật, thiết bị, phần mềm hỗ trợ thiết kế, kiểm định và an toàn thông tin. Nếu tận dụng tốt, giá trị gia tăng nội địa sẽ tăng lên, thay vì chỉ hưởng lợi từ các khâu biên lợi nhuận thấp.

Song song câu chuyện chip là hạ tầng dữ liệu. Chip ngày càng gắn với AI, trung tâm dữ liệu, mạng tốc độ cao và hệ thống lưu trữ lớn. Thành phố muốn thu hút thêm dự án công nghệ cao phải chứng minh năng lực tính toán, truyền dẫn, lưu trữ và mức độ an toàn dữ liệu. Hạ tầng số đủ mạnh cũng tạo môi trường để thử nghiệm, vận hành các ứng dụng AI quy mô lớn, từ doanh nghiệp đến bài toán đô thị. Vì vậy, phát triển trung tâm dữ liệu và các cấu phần hạ tầng số không chỉ là câu chuyện đầu tư, mà là điều kiện nền để hệ sinh thái chip tăng trưởng.

Ở góc quản lý, TP.HCM đang ưu tiên cách tiếp cận mang tính kỹ thuật và vận hành. Trọng tâm thường xoay quanh tiêu chuẩn trung tâm dữ liệu, an toàn dữ liệu, an ninh mạng, cùng cơ chế kết nối doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học và nguồn vốn. Đây là các yếu tố quyết định khả năng mở rộng dài hạn, vì ngành chip và AI đặt nặng chuẩn mực, độ tin cậy và tính ổn định. Khi chuẩn kỹ thuật và năng lực vận hành được nâng lên, thành phố sẽ thuận lợi hơn trong việc thu hút dự án chất lượng, đồng thời giữ chân nhân lực giỏi.

Đại diện Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM và Tổng Lãnh sự quán Mỹ chụp lưu niệm sau cuộc gặp vào tháng 1.2026 - Ảnh: Sở KHCN TP.HCM cung cấp

Ngành chip không cho kết quả trong thời gian ngắn. Chu kỳ đào tạo dài, cạnh tranh nhân lực khốc liệt, tiêu chuẩn chất lượng và bảo mật rất cao, chi phí công cụ đắt đỏ. Tuy vậy, khi Marvell mở rộng R&D trong bối cảnh Intel đã hiện diện lâu năm, TP.HCM đang có điều kiện để tăng tốc theo hướng tích lũy năng lực. Từ nền sản xuất và kiểm định, thành phố có thể tiến dần lên các tầng giá trị cao hơn, nơi quyết định vị thế trên bản đồ công nghệ.

Tiểu Vũ