Năm 2026: Quá trình chuyển dịch năng lượng thực sự tăng tốc?
Năm nay sẽ là giai đoạn mang tính bước ngoặt đối với quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu.
(Ảnh minh họa)
Bản cập nhật mới đây của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) về lộ trình phát thải ròng bằng 0 cho thấy câu chuyện đã thay đổi: Chúng ta không còn phải chờ đợi các công nghệ đột phá. Khoảng 65% mức cắt giảm phát thải cần thiết hoàn toàn có thể đạt được bằng những công cụ đã sẵn có. Vì vậy, tranh luận không còn nằm ở việc chuyển dịch năng lượng có khả thi về mặt kỹ thuật hay không, mà là liệu các doanh nghiệp vận hành có thể cân bằng tam giác năng lượng - độ tin cậy, chi phí hợp lý và tính bền vững - một cách nhanh chóng, dưới áp lực lớn, và dựa trên những tài sản họ đang sở hữu.
Các công cụ số, từ nền tảng dữ liệu đám mây đến phân tích tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) xuyên suốt vòng đời năng lượng, vẫn sẽ đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy đổi mới và tối ưu hiệu suất tài sản hiện hữu. Tuy nhiên, năm 2026 sẽ đánh dấu sự thay đổi trong tư duy: Đây sẽ là năm các doanh nghiệp công nghiệp coi chuyển đổi số là công cụ chính để khử carbon. Bốn động lực sẽ định hình sự chuyển dịch này.
Đòi hỏi khai thác tối đa từng tài sản
Do áp lực giá cả và chính sách, gần 70% công ty dầu khí Mỹ cho biết họ có kế hoạch tái cơ cấu danh mục, tối ưu chi phí và thoái vốn khỏi các tài sản không còn phù hợp. Công nghệ bản sao số và các nền tảng tối ưu thời gian thực sẽ phát huy vai trò, giúp kết nối các hệ thống rời rạc và khai thác thêm hiệu quả từ hạ tầng đã cũ. Năm 2026, doanh nghiệp thắng cuộc là doanh nghiệp tối ưu không ngừng, thay vì chờ các chu kỳ đầu tư mới. Các tác nhân AI chuyên biệt cũng sẽ thúc đẩy quá trình này thông qua giám sát tự động, bảo trì dự báo và chẩn đoán thời gian thực.
AI đi nhanh hơn chính sách
Sau nhiều năm thử nghiệm dè dặt, các công nghệ AI như mô hình tạo sinh, học máy và phân tích nâng cao đang bước vào giai đoạn triển khai rộng rãi. ảnh hưởng lớn nhất của chúng sẽ là đối với chính quá trình khử carbon. AI cho phép phân tích đa biến và ra quyết định tự động, qua đó thay đổi quy trình kỹ thuật và rút ngắn thời gian phát triển, từ hạ tầng LNG - với nhu cầu dự báo tăng 60% vào năm 2040 - đến các dự án năng lượng tái tạo. Doanh nghiệp làm chủ quy trình kỹ thuật dựa trên AI trong năm 2026 sẽ là bên thiết kế hệ thống năng lượng của năm 2035.
Kỷ luật vốn và áp lực
Khi công cụ số phơi bày kém hiệu quả theo thời gian thực, hội đồng quản trị và nhà đầu tư sẽ ngày càng ít kiên nhẫn với tài sản hoạt động yếu và tiến độ chậm. Dòng vốn sẽ ưu tiên những đơn vị chứng minh được cải thiện vận hành rõ ràng. Trong năm 2026, uy tín sẽ được xây dựng bằng dữ liệu: khả năng chứng minh giảm phát thải, tiết kiệm chi phí và nâng cao độ tin cậy ngay trong hoạt động hiện tại sẽ trở thành điều kiện để thu hút đầu tư, bảo hiểm và sự tin cậy của cơ quan quản lý.
Hệ sinh thái kết nối
Khi các khâu thượng nguồn, trung nguồn và hạ nguồn được kết nối số hóa, chuỗi giá trị năng lượng sẽ vận hành như một hệ sinh thái thống nhất thay vì các mảnh rời rạc. Việc chia sẻ dữ liệu thời gian thực giúp mở rộng lợi ích bền vững mà không làm xói mòn biên lợi nhuận. Sự thay đổi này không xuất phát từ lý tưởng, mà từ tính thực dụng. Doanh nghiệp năng lượng vừa phải đáp ứng yêu cầu của cổ đông, vừa phải tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường - và điều đó chỉ có thể thực hiện trong khuôn khổ vận hành hiện có.
Mỗi nguồn năng lượng cần được tích hợp, tối ưu và mở rộng một cách kỷ luật. Khi thế giới bước vào giai đoạn bổ sung năng lượng, kinh nghiệm lâu năm của ngành dầu khí trong quản lý chuỗi cung ứng toàn cầu phức tạp và biến động sẽ là lợi thế, không phải gánh nặng. Thông tin thời gian thực sẽ đóng vai trò then chốt để vừa đáp ứng nhu cầu tăng cao, vừa giảm phát thải.
Tóm lại, quá trình chuyển dịch năng lượng sẽ tăng tốc nhờ xuất sắc trong vận hành và khả năng tích hợp. Những doanh nghiệp kết nối được hoạt động của mình, tin vào dữ liệu và triển khai trí tuệ ở quy mô lớn sẽ có vị thế tốt nhất để giải bài toán tam giác năng lượng. Độ tin cậy, chi phí hợp lý và bền vững có thể song hành, nhưng chỉ khi được hậu thuẫn bởi kỷ luật vận hành nghiêm ngặt và trí tuệ thời gian thực, theo Joseph McMullen, Giám đốc Chuyển dịch Năng lượng của AVEVA.
