Từ kỳ vọng đến thực tế phát triển cụm công nghiệp ở Thanh Hóa (kỳ 2): Chủ đầu tư năng lực kém, hệ lụy kéo dài

Cụm công nghiệp hoàn thiện hạ tầng vẫn "vắng bóng" doanh nghiệp

Tháng 3/2026, tại CCN Đông Văn (phường Đông Quang) do Tổng công ty đầu tư phát triển đô thị - CTCP làm chủ đầu tư, trên diện tích hơn 17ha, khung cảnh vẫn là mặt bằng trống, chưa có bất kỳ hoạt động sản xuất nào, dù dự án đã hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật.

Hệ thống giao thông nội bộ, cấp thoát nước, xử lý nước thải, chiếu sáng đã được nghiệm thu. Tuy nhiên, sau gần 8 năm kể từ khi thành lập, CCN này vẫn chưa thu hút được nhà đầu tư thứ cấp.

Theo Sở Công Thương Thanh Hóa, nguyên nhân chính là giá đất cao, kéo theo chi phí thuê hạ tầng lớn, khiến doanh nghiệp không mặn mà. "Hạ tầng đã hoàn thiện nhưng không có nhà đầu tư vào hoạt động, gây lãng phí đất đai và nguồn lực", đại diện Sở nhận định.

Một trường hợp khác là CCN Xuân Hòa (xã Xuân Bình), được kỳ vọng tạo việc làm cho khu vực miền núi phía tây. Tuy nhiên, sau nhiều năm, dự án vẫn chưa hoàn thiện hạ tầng.

Đại diện chủ đầu tư là Công ty TNHH Đầu tư hạ tầng CCN Xuân Hòa cho biết quá trình thi công gặp nhiều trở ngại như địa chất phức tạp, phải nổ mìn do gặp lõi đá lớn; bãi thải không đủ dung lượng, phải làm thủ tục tận thu khoáng sản kéo dài. Những vướng mắc này khiến dự án nhiều lần xin gia hạn, chậm tiến độ so với kế hoạch ban đầu.

Chủ đầu tư năng lực kém, tiềm ẩn hệ lụy

CCN Vĩnh Minh (xã Biện Thượng) do Công ty TNHH BNB Hà Nội làm chủ đầu tư, dự án được UBND tỉnh Thanh Hóa thành lập theo Quyết định số 4625/QĐ-UBND ngày 21/11/2018.

Ghi nhận tại hiện trường tháng 3/2026, tuyến đường vào cụm còn ngổn ngang, nhiều đoạn lầy lội; trên công trường chỉ có một vài máy móc hoạt động cầm chừng. Dự án từng được kỳ vọng tập trung các cơ sở chế tác đá, giảm ô nhiễm môi trường trong khu dân cư.

Tuy nhiên, sau nhiều lần được UBND tỉnh điều chỉnh tiến độ (tới 6 lần), dự án vẫn không đạt cam kết.

Đến nay, giai đoạn 1 của dự án mới hoàn thành một phần hạ tầng như nền, mặt đường, hệ thống thoát nước; trong khi các hạng mục quan trọng như cấp nước, cây xanh, vỉa hè, nhà máy xử lý nước thải triển khai chậm hoặc chưa thực hiện. Tiến độ toàn dự án chậm khoảng 9 tháng so với quy định, không đạt cam kết của chủ đầu tư.

Giai đoạn 2 vẫn còn khoảng 1,3ha chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng. Đáng chú ý, quyết định thành lập và điều chỉnh dự án CCN Vĩnh Minh đến nay đã hết hiệu lực pháp lý.

Theo UBND xã Biện Thượng, địa phương nhiều lần mời ông Đỗ Minh Tiến – Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH BNB Hà Nội – tham dự các cuộc họp liên quan, song doanh nghiệp không trực tiếp làm việc, chỉ ủy quyền cho cấp dưới. "Các bên đều ký cam kết đẩy nhanh tiến độ, nhưng việc triển khai vẫn cầm chừng", đại diện UBND xã cho biết.

Chính quyền địa phương cũng cho hay đã nhiều lần liên hệ trực tiếp qua điện thoại với lãnh đạo doanh nghiệp để tháo gỡ vướng mắc, nhưng không nhận được phản hồi.

Theo đánh giá của Sở Công Thương Thanh Hóa, nguyên nhân chính khiến CCN Vĩnh Minh chậm tiến độ là do chủ đầu tư hạn chế về năng lực tài chính và tổ chức thực hiện, đồng thời chưa chủ động phối hợp trong công tác giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hồ sơ pháp lý.

Không chỉ chậm tiến độ, dự án còn phát sinh nhiều vấn đề phức tạp. Chủ đầu tư đã ký hợp đồng góp vốn với hàng trăm hộ dân, thu tới 50-95% tiền thuê đất trong khi hạ tầng chưa hoàn thiện.

Cụ thể, đã có 208 hộ góp vốn với tổng số tiền khoảng 132 tỷ đồng, vượt quá số lô đất theo quy hoạch. Một số lô đất thậm chí được ký với hai nhà đầu tư khác nhau.

Sở Công Thương cảnh báo việc huy động vốn vượt quy hoạch, chậm bàn giao mặt bằng tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự, gây khó khăn cho công tác quản lý và giải phóng mặt bằng tại địa phương.

Trước thực trạng này, các cơ quan chức năng đã vào cuộc. Tại cuộc họp tháng 2/2026, các sở, ngành liên quan đã yêu cầu chủ đầu tư cam kết hoàn thành hạ tầng giai đoạn 1 chậm nhất vào ngày 30/4/2026.

Đồng thời, doanh nghiệp phải báo cáo đầy đủ phương án tài chính, rà soát toàn bộ hợp đồng đã ký và có phương án đảm bảo quyền lợi cho các nhà đầu tư thứ cấp.

"Nếu chủ đầu tư không chứng minh được năng lực tài chính hoặc tiếp tục vi phạm cam kết, sẽ tham mưu UBND tỉnh chuyển hồ sơ sang cơ quan thanh tra để xử lý, làm rõ các sai phạm trong đầu tư, đất đai và huy động vốn", Sở Công thương nêu rõ.

Thực tế tại nhiều CCN cho thấy, bên cạnh những mô hình hiệu quả, không ít dự án đang trở thành "điểm nghẽn" do năng lực chủ đầu tư không đáp ứng yêu cầu.

Khi dự án chậm tiến độ kéo dài, hệ lụy không chỉ dừng ở lãng phí đất đai, nguồn lực, mà còn ảnh hưởng đến niềm tin của người dân, nhà đầu tư và môi trường kinh doanh của địa phương.

Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc sàng lọc, giám sát năng lực chủ đầu tư ngay từ đầu, đồng thời có cơ chế xử lý kịp thời đối với các dự án chậm triển khai.

(Kỳ cuối: Gỡ điểm nghẽn từ cơ chế và trách nhiệm quản lý)

Lương Thị Diễn