Từ làng biển Đồng Hới, HTX nâng giá trị thủy sản bằng sở hữu trí tuệ

Ở nhiều làng biển, hải sản ngon là lợi thế sẵn có. Nhưng muốn đứng vững trên thị trường, chất lượng thôi chưa đủ. Thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và sở hữu trí tuệ đang trở thành chìa khóa giúp các HTX nâng giá trị sản phẩm và phát triển bền vững.

Từ nghề truyền thống đến sở hữu trí tuệ

Đó cũng chính là con đường mà HTX Sản xuất kinh doanh dịch vụ chế biến thủy sản Long Tám, ở phường Đồng Hới, đã lựa chọn. Được thành lập năm 2019, HTX quy tụ những người con của làng biển Bảo Ninh cùng chung mong muốn nâng tầm các sản vật quê hương. Thay vì sản xuất nhỏ lẻ như trước, các thành viên liên kết góp vốn, góp sức để đầu tư bài bản hơn vào chế biến, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng công nghệ giúp sản phẩm chế biến của HTX Long Tám tạo niềm tin, thu hút người tiêu dùng.

Chị Đào Thị Tám, Giám đốc HTX, cho biết điều quan trọng nhất vẫn là giữ được chất lượng nguyên liệu. HTX ưu tiên thu mua hải sản tươi ngay tại cảng cá, sử dụng nguồn muối biển địa phương và duy trì quy trình chế biến truyền thống để bảo tồn hương vị đặc trưng của vùng biển.

Tuy nhiên, chất lượng sản phẩm chỉ là nền tảng. Muốn cạnh tranh trên thị trường, HTX phải tạo được dấu ấn riêng thông qua thương hiệu và tài sản trí tuệ. Đó là lý do HTX từng bước chuẩn hóa quy trình sản xuất, đầu tư bao bì, nhãn mác, xây dựng hệ thống nhận diện và phát triển các sản phẩm OCOP.

Đến nay, HTX có 4 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP, trong đó 2 sản phẩm được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh. Các sản phẩm không chỉ có mặt tại Quảng Trị mà còn được phân phối ở Hà Nội, Tp.HCM và xuất khẩu sang Lào, Thái Lan.

Đằng sau thành công của HTX Long Tám không chỉ là chất lượng sản phẩm, mà còn là quá trình xây dựng tài sản trí tuệ. Theo các chuyên gia, sở hữu trí tuệ không chỉ là đăng ký nhãn hiệu. Đó còn là thương hiệu, uy tín, bí quyết sản xuất, bao bì, truy xuất nguồn gốc và câu chuyện vùng nguyên liệu. Những tài sản vô hình này giúp sản phẩm tăng giá trị, nâng sức cạnh tranh và hạn chế hàng giả, hàng nhái. Đây cũng là nền tảng để HTX chuyển từ bán sản phẩm sang bán giá trị.

OCOP, công nghệ và truy xuất nguồn gốc tạo sức bật

Chị Đào Thị Tám chỉ rõ bước ngoặt lớn của HTX đến khi tham gia Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP). “OCOP không chỉ là một chứng nhận mà buộc HTX phải thay đổi toàn diện, từ sản xuất, bảo quản, đóng gói đến quảng bá và tiêu thụ sản phẩm”, chị nói.

Để đáp ứng các tiêu chí OCOP, HTX đầu tư lò sấy, kho đông lạnh, bể ủ nước mắm bằng năng lượng mặt trời, máy hút chân không và nhiều thiết bị hiện đại. Công nghệ giúp giảm chi phí, nâng chất lượng, kéo dài thời gian bảo quản và chủ động sản xuất quanh năm.

Song song đó, HTX đầu tư hoàn thiện bao bì, nhãn mác, gắn tem truy xuất nguồn gốc và chuẩn hóa thông tin sản phẩm. Theo chị Tám, một sản phẩm OCOP muốn đứng vững trên thị trường phải đáp ứng đồng thời hai yêu cầu: chất lượng bên trong và hình thức bên ngoài.

“Khi người tiêu dùng có thể biết sản phẩm được sản xuất ở đâu, nguyên liệu thế nào và quy trình ra sao, niềm tin sẽ cao hơn rất nhiều”, chị nói.

Đây cũng chính là giá trị cốt lõi mà sở hữu trí tuệ mang lại. Thương hiệu được xây dựng bài bản giúp người tiêu dùng nhận diện sản phẩm. Nhãn hiệu được bảo hộ giúp hạn chế nguy cơ bị sao chép. Truy xuất nguồn gốc giúp tăng tính minh bạch. Công nghệ góp phần chuẩn hóa chất lượng. Khi các yếu tố này được kết nối, giá trị sản phẩm được nâng lên đáng kể.

Một kinh nghiệm khác của HTX Long Tám là xây dựng thương hiệu gắn với bản sắc địa phương. Thay vì chỉ giới thiệu sản phẩm, HTX kể câu chuyện về làng biển, về nghề làm nước mắm truyền thống, về những chuyến tàu đánh bắt và nguồn hải sản tươi của quê hương. Những giá trị văn hóa ấy được đưa vào thương hiệu, giúp sản phẩm có bản sắc riêng giữa thị trường ngày càng cạnh tranh.

Hiện, mỗi năm, HTX sản xuất khoảng 10-12 tấn hải sản khô, 12.000 lít nước mắm cùng nhiều sản phẩm chế biến khác. Doanh thu bình quân đạt khoảng 3,5 tỷ đồng/năm.

Như điều tâm đắc của chị Tám, thành quả lớn nhất không chỉ là doanh thu tăng mà còn là đầu ra ổn định hơn. Không chỉ vậy, HTX còn tạo thêm việc làm cho lao động địa phương và nâng giá trị nguồn hải sản của ngư dân sau mỗi chuyến biển.

Liên kết để tài sản trí tuệ được thương mại hóa

Nếu chỉ có sản phẩm tốt mà thiếu kết nối thị trường, giá trị của tài sản trí tuệ cũng khó được phát huy. Nhận thức rõ điều đó, HTX Long Tám tích cực tham gia các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ trong và ngoài tỉnh, các điểm giới thiệu sản phẩm OCOP, chương trình “Điểm hẹn OCOP”, “Chợ phiên HTX 4.0” và các phiên livestream bán hàng do Liên minh HTX tỉnh Quảng Trị tổ chức.

Các sản phẩm OCOP của HTX được nâng tầm nhờ đầu tư xây dựng thương hiệu, bảo hộ sở hữu trí tuệ và nâng cao chất lượng.

Sản phẩm của HTX cũng được đưa lên các nền tảng thương mại điện tử và kênh bán hàng trực tuyến để tiếp cận người tiêu dùng trên phạm vi rộng hơn. Theo chị Tám, trong thời đại số, HTX không nên bỏ lỡ bất kỳ cơ hội quảng bá nào.

Nhờ đa dạng hóa kênh bán hàng, sản phẩm của HTX ngày càng được nhiều người tiêu dùng biết đến. HTX cũng mở rộng hợp tác với các hệ thống phân phối và ký kết nhiều hợp đồng cung ứng dài hạn. Đây là minh chứng cho hiệu quả của mô hình liên kết giữa HTX với các cơ quan quản lý, Liên minh HTX và doanh nghiệp trong phát triển thương hiệu, thương mại hóa tài sản trí tuệ.

Thực tế, nhiều HTX đang mở rộng liên kết với doanh nghiệp để hoàn thiện bao bì và phát triển thương hiệu. Các HTX cũng hợp tác với viện nghiên cứu, trường đại học và tổ chức khoa học để ứng dụng công nghệ, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, chuyển giao kỹ thuật và khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ.

Những mô hình liên kết này giúp HTX tiếp cận tri thức và công nghệ mới. Đồng thời, kết quả nghiên cứu được đưa nhanh vào sản xuất, góp phần nâng giá trị gia tăng cho sản phẩm.

Đối với HTX Long Tám, hành trình phát triển vẫn tiếp tục. Trong thời gian tới, HTX dự kiến mở rộng nhà xưởng, đầu tư thêm thiết bị chế biến hiện đại. Đồng thời, HTX mong muốn tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để nâng quy mô sản xuất và tiêu thụ nhiều hơn lượng hải sản của ngư dân địa phương.

Mục tiêu của HTX không chỉ là tăng sản lượng. Quan trọng hơn là tiếp tục đầu tư cho tài sản trí tuệ, hoàn thiện thương hiệu và mở rộng thị trường theo hướng bền vững.

Nhìn vào HTX Long Tám có thể thấy, sở hữu trí tuệ không còn là khái niệm xa vời đối với khu vực kinh tế tập thể. Khi được cụ thể hóa bằng thương hiệu, nhãn hiệu, OCOP, truy xuất nguồn gốc và công nghệ, sở hữu trí tuệ trở thành nguồn lực quan trọng của HTX. Đây là nền tảng để gia tăng giá trị sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Khi người tiêu dùng ngày càng coi trọng chất lượng, sự minh bạch và uy tín, đầu tư cho sở hữu trí tuệ cũng chính là đầu tư cho tương lai của mỗi HTX. Không chỉ giúp bảo vệ thành quả lao động, đây còn là con đường để những đặc sản của làng biển Đồng Hới tiếp tục vươn xa. Điều này còn góp phần khẳng định vị thế của kinh tế tập thể trong chuỗi giá trị nông nghiệp và thủy sản hiện đại.