Từ 'lão nông tri điền' đến những nông dân chuyên nghiệp

Đoàn công tác của UBND tỉnh An Giang thăm hỏi tình hình trồng lúa của nông dân ở xã Vĩnh Hòa. Ảnh: Văn Sĩ/TTXVN

Nông dân chuyên nghiệp

An Giang - vùng đất thượng nguồn sông Mekong, đang chuyển từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang kinh tế nông nghiệp, lấy công nghệ làm điểm tựa và liên kết làm sức mạnh. Cùng với quá trình đó là sự thay đổi trong tư duy của hơn 314.000 hội viên nông dân, từ sản xuất theo thói quen sang sản xuất theo nhu cầu thị trường.

Theo Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh An Giang Lâm Quốc Toàn, mặc dù còn khó khăn nhưng nông dân An Giang ngày càng có tư duy kinh tế, kiến thức về khoa học kỹ thuật, nông nghiệp, thị trường. Họ sản xuất ra những sản phẩm nông sản hiệu quả, “bán cái thị trường cần”, hiểu được giá trị của tinh thần hợp tác và liên kết trong quá trình phát triển sản xuất. Để đáp ứng yêu cầu của thời đại mới, những “lão nông tri điền” đang dần được thay thế bởi một thế hệ nông dân chuyên nghiệp, hiện đại.

Sự khác biệt lớn nhất của thế hệ nông dân An Giang hôm nay nằm ở tư duy kinh tế. Thay vì tập trung vào việc tạo ra sản lượng, họ đổi mới sản xuất, hướng đến sản phẩm mà thị trường cần, cung ứng nguyên liệu cho chế biến nông - thủy sản xuất khẩu. Họ không còn đơn độc trên cánh đồng mà ý thức rõ vai trò của liên kết, hợp tác phát triển sản xuất. Đây là bước chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp và kinh tế tuần hoàn.

Điển hình như Hội Nông dân xã An Biên hỗ trợ hội viên phát triển sản xuất kinh doanh, duy trì và phát triển mạng lưới các điểm dịch vụ, cung ứng kịp thời giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật… với chất lượng đảm bảo, giá cả hợp lý, giúp giảm đáng kể chi phí sản xuất, hạn chế rủi ro hàng giả, hàng kém chất lượng.

Hội cũng phối hợp chặt chẽ với các chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Quỹ hỗ trợ nông dân hỗ trợ hội viên nông dân tiếp cận nguồn vốn ưu đãi hàng trăm tỷ đồng để mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, các cấp hội tăng cường tư vấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, với các hoạt động tập huấn, hội thảo, xây dựng mô hình trình diễn. Nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật mới, quy trình sản xuất an toàn (VietGAP, GlobalGAP) đã được nông dân ứng dụng thành công, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng nông sản.

An Giang đang chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ của người nông dân, từ hình ảnh “lão nông tri điền” gắn bó với kinh nghiệm truyền thống đến thế hệ nông dân chuyên nghiệp, biết ứng dụng khoa học công nghệ, liên kết doanh nghiệp và làm giàu bằng tri thức. Đây là bước tiến quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế.

Ông Lê Quốc Việt (còn gọi là Tư Việt, 60 tuổi) ở xã Châu Thành đã dành hơn 15 năm phục dựng 40 giống lúa mùa quý hiếm trên diện tích 2,5 ha. Ông coi việc trồng lúa mùa kéo dài 6 tháng không chỉ là sản xuất mà còn là gìn giữ văn hóa lao động truyền thống của miền Tây Nam Bộ.

Ông Nguyễn Văn Đại (Ba Đại, 68 tuổi) ở xã An Biên đã chuyển đổi sang sản xuất lúa hữu cơ ST25. Ông khẳng định, sản xuất hữu cơ là con đường đúng đắn, nông dân khỏe, người ăn gạo cũng khỏe mà giá bán luôn cao.

Nông dân Nguyễn Thanh Tuấn ở xã Hòa Điền đã biến 500 ha đất phèn hoang hóa thành cánh đồng lúa trù phú, sản lượng thu hoạch hơn 7.500 tấn/năm, doanh thu gần 70 tỷ đồng, lợi nhuận hàng chục tỷ đồng. Quá trình sản xuất, nông dân này ứng dụng cơ giới hóa, drone phun thuốc, quy trình hữu cơ đạt chuẩn xuất khẩu sang châu Âu, tạo việc làm cho 50 lao động, thu nhập 8 - 10 triệu đồng/tháng.

Sự chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp đang giúp nông dân An Giang nâng cao giá trị gia tăng, mở rộng thị trường xuất khẩu và phát triển bền vững, góp phần giữ vững vai trò trung tâm nông nghiệp của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Ông Lê Hữu Toàn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang cho biết, nông sản địa phương đã có thể cạnh tranh ở các thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản. Nông dân giảm sản xuất đơn lẻ mà phần lớn tham gia hợp tác xã, liên kết với doanh nghiệp để tạo vùng nguyên liệu ổn định, phát triển bền vững. Tỉnh đang triển khai nhân rộng hiệu quả đề án 1 triệu ha với diện tích lúa chất lượng cao đạt chuẩn phát thải thấp hơn 150.151 ha, với sản lượng trên 900.000 tấn. Qua đó, giúp giá trị sản phẩm lúa gạo từng bước được nâng cao, chinh phục, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật các thị trường nhập khẩu, góp phần thúc đẩy xuất khẩu và hội nhập.

Vùng sản xuất theo Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại xã Bình Mỹ, tỉnh An Giang. Ảnh: TTXVN

Chuyển đổi số và công nghệ cao

Trong kỷ nguyên mới, chuyển đổi số được xác định là điều kiện không thể thiếu để thay đổi diện mạo nông nghiệp An Giang. Dù tỷ lệ nông dân am hiểu công nghệ chưa cao, nhưng hơn 50% hội viên nông dân được công nhận là nông dân sản xuất kinh doanh giỏi các cấp là những người đi đầu, tạo ra làn gió mới, dẫn dắt cộng đồng cùng bước vào công cuộc số hóa.

Việc nông dân ứng dụng công nghệ sinh học, nhà kính, hệ thống tưới nhỏ giọt, công nghệ cảm biến, tự động hóa, Internet vạn vật (IoT)… giúp tiết kiệm chi phí, tăng năng suất lao động, hạ giá thành sản phẩm, nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo vệ môi trường sinh thái. Quan trọng hơn, thông qua các dữ liệu số hóa về cây trồng, vật nuôi, đất đai và dự báo thời tiết, nông dân có thể đưa ra các quyết định sản xuất chính xác, minh bạch và trách nhiệm, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường trong và ngoài nước.

Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh An Giang Lâm Quốc Toàn chia sẻ, một trong những giải pháp then chốt để xây dựng giai cấp nông dân chuyên nghiệp là xóa bỏ tình trạng sản xuất manh mún, phân tán. Hội Nông dân tỉnh An Giang đang đẩy mạnh việc hình thành các vùng nguyên liệu ổn định thông qua sự liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và nông dân.

Mô hình liên kết này không chỉ dừng lại ở thu mua mà còn hướng tới việc doanh nghiệp đồng hành cùng nông dân theo hình thức đóng góp cổ phần, xây dựng kho tạm trữ và hệ thống chế biến sâu. Chính sự hỗ trợ từ Nhà nước thông qua các cơ chế chính sách hấp dẫn về vốn, hạ tầng giao thông, thủy lợi và bảo hiểm nông nghiệp đã tạo ra bệ phóng vững chắc để nông dân tự tin hội nhập.

Hội Nông dân tỉnh tiếp tục đồng hành, hỗ trợ hội viên nâng cao kiến thức về chuyển đổi số, thay đổi tư duy sản xuất theo hướng minh bạch, trách nhiệm. Mục tiêu là xây dựng đội ngũ nông dân văn minh, có trình độ, làm chủ công nghệ hiện đại, tự tin vươn lên làm giàu bền vững.

Trong thời gian tới, Hội nông dân tỉnh An Giang sẽ tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo để nông dân hiểu rõ lợi ích và vai trò của chuyển đổi số trong sản xuất; trang bị kiến thức sử dụng phần mềm quản lý nông nghiệp, thương mại điện tử và các công cụ thông minh; đồng thời, phát triển mạng lưới hợp tác xã, doanh nghiệp và tổ chức để đồng hành cùng nông dân trong quá trình áp dụng công nghệ vào sản xuất.