Đồng hành cùng nông dân thay đổi tư duy sản xuất

Vụ mùa năm 2024, ông Lầu A Di, xã Pu Nhi tham gia mô hình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) trên diện tích 1ha lúa. Từ chỗ sản xuất chủ yếu theo kinh nghiệm, ông được hướng dẫn áp dụng quy trình canh tác khoa học từ gieo cấy, bón phân đến phòng trừ sâu bệnh. Nhờ đó, lượng giống gieo giảm khoảng 30%, giảm 20 ngày công lao động và hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, trong khi năng suất vẫn được duy trì. Thu nhập từ mô hình tăng khoảng 13,5 triệu đồng/ha so với phương thức sản xuất trước đây.

Ông Lầu A Di cho biết: “Hiện nay, tôi vẫn tiếp tục áp dụng những kiến thức được chuyển giao từ mô hình để sản xuất, canh tác lúa 2 vụ. Áp dụng đúng kỹ thuật giúp giảm chi phí, lúa phát triển tốt hơn và hiệu quả kinh tế cao hơn.”

Người dân trồng cà phê xã Mường Ảng tham gia dự án “Tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu cho sản xuất cà phê”.

Tại xã Mường Ảng, năm 2023, xã Mường Ảng tổ chức dự án “Tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu cho sản xuất cà phê”. Theo đó, dự án triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả và tính bền vững trong sản xuất cà phê thông qua 2 mô hình trình diễn quy mô 5ha đối với cà phê đang trong thời kỳ kinh doanh và cà phê già cỗi cuối chu kỳ sản xuất. Các mô hình được áp dụng nhiều giải pháp như: Trồng cây chắn gió, cây che bóng đa dụng, tăng cường sử dụng phân hữu cơ, cải tạo đất và xử lý nấm bệnh bằng chế phẩm sinh học. Đối với diện tích cà phê già cỗi, dự án thực hiện ghép cải tạo bằng các giống cà phê lai năng suất cao TN1, TN2 và trồng mới 0,8ha giống THA1 trên diện tích không còn khả năng phục hồi.

Tham gia dự án, anh Cà Văn Bi, bản Hua Nguống (xã Mường Ảng) đã ghép cải tạo 1.500m² cà phê già cỗi bằng giống TN1, TN2 và trồng mới 1.500m² giống THA1. Đồng thời, anh được hỗ trợ phân hữu cơ và chế phẩm sinh học để cải tạo đất, chăm sóc vườn cây.

Anh Cà Văn Bi cho biết: “Diện tích cà phê trồng mới đạt tỷ lệ sống trên 90%, ghép cải tạo thành công hơn 85%, năng suất cà phê tăng khoảng 10%. Từ hiệu quả bước đầu, tôi đã áp dụng các kỹ thuật đã được chuyển giao để từng bước tái canh toàn bộ 3ha cà phê già cỗi, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.”

Mô hình ứng dụng khoa học - kỹ thuật trong chăn nuôi gia cầm tại xã Pu Nhi cho hiệu quả kinh tế cao hơn so với hình thức chăn nuôi truyền thống.

Theo đánh giá của UBND tỉnh, giai đoạn 2021 - 2025, dù chịu tác động nặng nề của dịch Covid-19, hoạt động khuyến nông trên địa bàn tỉnh vẫn đạt nhiều kết quả tích cực. Toàn tỉnh đã tổ chức 376 lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng cho gần 14.900 lượt nông dân, cán bộ khuyến nông, đạt 114,29% kế hoạch. Cùng với đó, nhiều hội chợ, hội thảo, diễn đàn khuyến nông và các chương trình tham quan, học tập kinh nghiệm trong và ngoài tỉnh được triển khai, góp phần nâng cao năng lực sản xuất cho người dân.

Đặc biệt, toàn tỉnh đã xây dựng và nhân rộng 283 mô hình khuyến nông trong các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và lâm nghiệp theo hướng hữu cơ, VietGAP, an toàn sinh học gắn với liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Các mô hình đã mang lại hiệu quả về năng suất, chất lượng; góp phần thay đổi tư duy của người dân, từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa theo nhu cầu thị trường.

Ông Lê Xuân Cảnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: “Các mô hình khuyến nông đã giúp nông dân tiếp cận tiến bộ kỹ thuật đồng thời nâng cao nhận thức về liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và phát triển kinh tế hộ. Đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.”

Thông qua các mô hình khuyến nông, người dân được tiếp cận, chuyển giao tiến bộ khoa học - kỹ thuật trong sản xuất.

Phát huy những kết quả đã đạt được, giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Điện Biên xác định công tác khuyến nông phải thực sự lấy người nông dân làm trung tâm, hướng mọi hoạt động hỗ trợ vào nhu cầu thực tiễn của người sản xuất. Trọng tâm là giúp nông dân chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp. Tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; từng bước xây dựng các sản phẩm nông nghiệp chủ lực có sức cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Cụ thể hóa định hướng này, ngày 8/5/2026, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 949/QĐ-UBND phê duyệt Chương trình khuyến nông giai đoạn 2026 - 2030 với tổng kinh phí dự kiến trên 60 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh và nguồn đối ứng của các tổ chức, cá nhân tham gia. Trong đó, khoảng 46,2 tỷ đồng được ưu tiên cho công tác đào tạo, tập huấn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, xây dựng và nhân rộng các mô hình khuyến nông hiệu quả. Dự kiến toàn tỉnh sẽ tổ chức 75 lớp bồi dưỡng, tập huấn cho các đối tượng chuyển giao và tiếp nhận công nghệ; đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến các mô hình sản xuất hiệu quả, đồng thời xây dựng các mô hình sản xuất tập trung gắn với những cây trồng chủ lực của địa phương.

Bên cạnh nguồn lực cấp tỉnh, các xã được yêu cầu hàng năm ưu tiên bố trí tối thiểu 1,5 tỷ đồng để triển khai các hoạt động khuyến nông phù hợp với điều kiện thực tế và nhu cầu của người dân.

Người dân tổ 3, xã Na Son triển khai mô hình trồng nho hạ đen với hỗ trợ kỹ thuật của cán bộ nông nghiệp xã.

Theo định hướng phát triển, các mô hình khuyến nông trong giai đoạn tới sẽ tập trung vào những sản phẩm có lợi thế cạnh tranh như: Mắc ca, cà phê, dứa, chanh leo và một số cây trồng chủ lực khác. Các mô hình phát triển mắc ca, cà phê phải có quy mô tối thiểu 10ha; đối với dứa, chanh leo đạt tối thiểu 56ha. Tất cả các mô hình đều được yêu cầu ứng dụng đồng bộ khoa học công nghệ, bảo đảm chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Mục tiêu là nâng hiệu quả kinh tế tăng tối thiểu 10% so với phương thức sản xuất truyền thống, giảm chi phí đầu vào, gia tăng giá trị sản phẩm và tạo điều kiện để nhân rộng trong thực tiễn. Qua đó, góp phần thúc đẩy cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung, xanh, thông minh và bền vững, phù hợp với mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV và Nghị quyết số 11 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã đề ra.

Từ những mô hình trình diễn trên đồng ruộng đến các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, hoạt động khuyến nông đang ngày càng khẳng định vai trò là cầu nối quan trọng đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật đến với người nông dân. Giai đoạn 2026 – 2030, kỳ vọng công tác khuyến nông sẽ tiếp tục mang lại hiệu quả thực chất, tạo nền tảng cho sự chuyển đổi của nền nông nghiệp địa phương theo hướng xanh, hiện đại và bền vững.