Từ lớp học đến thao trường trong Giáo dục QP-AN ở PTDTNT THPT tỉnh Điện Biên

Một buổi trải nghiệm thực tế tại khu vực biên giới của học sinh nhà trường.

Nền tảng thuận lợi và những thách thức đặc thù

Cùng với việc triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, công tác giảng dạy môn Giáo dục quốc phòng – an ninh (GDQP-AN) tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THPT tỉnh Điện Biên có nhiều chuyển biến tích cực, từng bước đi vào chiều sâu. Từ giờ học lý thuyết đến thực hành thao trường, hình ảnh học sinh trong màu áo xanh nghiêm túc rèn luyện điều lệnh đội ngũ, kỹ thuật quân sự phổ thông đã trở thành nét sinh hoạt quen thuộc, góp phần xây dựng môi trường giáo dục kỷ cương, nề nếp.

Là cơ sở giáo dục có môi trường đặc thù, nơi học tập và sinh hoạt của học sinh đến từ nhiều dân tộc thiểu số trên địa bàn toàn tỉnh, nhà trường có nhiều thuận lợi trong tổ chức giáo dục quốc phòng – an ninh. Việc 100% học sinh ở nội trú, học tập tập trung trong môi trường kỷ luật cao giúp nhà trường triển khai hiệu quả các nội dung GDQP-AN gắn với rèn luyện nếp sống, tác phong và ý thức tập thể.

Trong bối cảnh Điện Biên là vùng đất giàu truyền thống lịch sử cách mạng, việc giảng dạy GDQP-AN càng mang ý nghĩa thiết thực trong bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Các bài học vì thế có điều kiện gắn với tư liệu trực quan, sinh động, gần gũi với thực tiễn địa phương.

Tuy nhiên, phần lớn học sinh đến từ vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới nên nhận thức không đồng đều, dễ bị tác động bởi các luận điệu sai trái, thông tin xấu độc trên không gian mạng, cũng như những nguy cơ xã hội như ma túy, mua bán người, lừa đảo trực tuyến. Trong bối cảnh đó, GDQP-AN giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao “sức đề kháng” về nhận thức, góp phần định hướng tư tưởng, hành vi cho học sinh.

Bám sát các văn bản chỉ đạo của Bộ và Sở GD&ĐT, nhà trường xây dựng kế hoạch giảng dạy GDQP-AN đúng khung chương trình, đảm bảo thời lượng, nội dung theo quy định; phân bổ hợp lý giữa lý thuyết và thực hành, lồng ghép giáo dục truyền thống, pháp luật và kỹ năng sống, qua đó nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện.

Luyện tập chuẩn bị cho Hội thao Giáo dục quốc phòng - An ninh năm 2026.

Đổi mới phương pháp, phát huy tính chủ động của học sinh

Điểm nổi bật trong giảng dạy GDQP-AN tại Trường PTDTNT THPT tỉnh Điện Biên là việc tích cực đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học. 100% giáo viên giảng dạy bộ môn có chứng chỉ GDQP-AN trở lên, trong đó có giáo viên là cốt cán cấp tỉnh, thường xuyên được tham gia các lớp tập huấn chuyên môn.

Trong dạy học lý thuyết, giáo viên chú trọng các phương pháp dạy học tích cực như thảo luận, mô phỏng tình huống, học theo nhóm. Với nội dung thực hành, nhiều hình thức linh hoạt như luyện tập theo trạm, thi đua giữa các tổ, tiểu đội, tổ chức “tiết học hội thao thu nhỏ” được áp dụng, tạo không khí học tập sôi nổi, giúp học sinh rèn luyện thể lực, tác phong quân sự và tinh thần kỷ luật.

Nhờ sự hỗ trợ của Ban Chỉ huy Quân sự tỉnh, nhà trường được trang cấp đồng bộ trang thiết bị dạy học bộ môn. Cùng với sự chủ động, sáng tạo của giáo viên trong làm đồ dùng dạy học, hoạt động giảng dạy lý thuyết kết hợp thực hành thao trường được triển khai hiệu quả, bảo đảm 100% học sinh các khối lớp thực hiện đầy đủ yêu cầu thực hành.

Bên cạnh giờ học chính khóa, các hoạt động ngoại khóa như dã ngoại lịch sử, đền ơn đáp nghĩa, giao lưu với đơn vị bộ đội, cựu chiến binh, tuyên truyền pháp luật và Luật Nghĩa vụ quân sự được duy trì thường xuyên, góp phần bồi dưỡng lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm công dân cho học sinh.

Trải nghiệm thực tế tại cụm tượng đài kéo pháo tại Điện Biên.

Chuyển biến nhận thức, hướng tới hội thao năm 2026

Hiệu quả rõ nét nhất của môn GDQP-AN là sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của học sinh. Từ chỗ học mang tính đối phó, nhiều em đã nhận thức đầy đủ hơn về vai trò của môn học trong hình thành bản lĩnh chính trị, ý thức công dân và trách nhiệm xã hội.

Thông qua nội dung học tập gắn với thực tiễn, học sinh hiểu rõ hơn về vị trí, vai trò của quốc phòng – an ninh; nhận thức đúng đắn về quyền, nghĩa vụ công dân, tinh thần thượng tôn pháp luật. Đối với học sinh dân tộc thiểu số, môn học góp phần củng cố niềm tin, tăng cường đoàn kết và xây dựng lối sống lành mạnh.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, GDQP-AN còn giúp học sinh nâng cao ý thức an toàn, an ninh mạng, biết phân biệt thông tin đúng – sai, không lan truyền thông tin xấu độc, từ đó hình thành trách nhiệm công dân số.

Kết quả đánh giá những năm gần đây cho thấy 100% học sinh đạt loại Khá, Tốt. Năm 2022, tại Hội thao GDQP-AN toàn quốc lần thứ III, thầy và trò nhà trường đạt 1 giải Nhì, 2 giải Ba và 1 giải Khuyến khích. Từ nền tảng đó, nhà trường chủ động lựa chọn, bồi dưỡng học sinh nòng cốt, hướng tới Hội thao GDQP-AN toàn quốc lần thứ IV năm 2026.

Theo ông Vũ Trung Hoàn – Hiệu trưởng Trường PTDTNT THPT tỉnh Điện Biên, GDQP-AN có vai trò đặc biệt trong việc hình thành nhân cách, ý thức kỷ luật và trách nhiệm công dân cho học sinh, tạo chuyển biến rõ rệt trong tác phong và hành vi học đường.

Có thể khẳng định, việc triển khai GDQP-AN tại Trường PTDTNT THPT tỉnh Điện Biên đã đi đúng định hướng Chương trình GDPT 2018, mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần hình thành thế hệ học sinh có bản lĩnh, lý tưởng và trách nhiệm, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.

Quỳnh Hoa