Từ mặt đất lên không trung: logistics tìm lối mới

Trong bức tranh logistics đô thị vốn đang chịu áp lực lớn từ hạ tầng giao thông và chi phí vận hành, việc đưa thiết bị bay không người lái (UAV) vào thử nghiệm giao hàng tại TP HCM thu hút sự chú ý đặc biệt. Không chỉ là một màn trình diễn công nghệ, chương trình này còn mang theo kỳ vọng về những “đường bay” mới cho chuỗi phân phối đô thị trong tương lai gần.

Drone giao hàng lần đầu “cất cánh” trong không gian đô thị TP HCM

Lần đầu tiên, TP HCM chính thức cho phép thử nghiệm UAV giao hàng trong khuôn khổ một chương trình có kiểm soát, do Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp cùng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao và một số doanh nghiệp công nghệ trong nước triển khai.

Hoạt động này nằm trong định hướng tạo “không gian thử nghiệm thực tế” cho các giải pháp công nghệ mới, nhằm đánh giá tính khả thi trước khi cân nhắc nhân rộng.

Giao hàng bằng UAV - bước thử cho đô thị thông minh.

Trong buổi thử nghiệm, các kịch bản bay được thiết kế với mức độ phức tạp tăng dần, phản ánh những tình huống giao hàng phổ biến trong đô thị. Ở kịch bản đầu tiên, UAV thực hiện chuyến bay ngắn, mang theo một kiện hàng công nghệ, vận hành hoàn toàn tự động từ khâu cất cánh, di chuyển đến điểm giao, hạ cánh và quay về bãi đáp. Toàn bộ hành trình được giám sát từ xa, dữ liệu chuyến bay hiển thị theo thời gian thực.

Kịch bản tiếp theo đặt ra yêu cầu cao hơn, khi UAV phải xử lý việc giao nhiều kiện hàng tại các điểm khác nhau trong cùng một chuyến bay. Điều này đòi hỏi khả năng định vị chính xác, lập trình lộ trình linh hoạt và đảm bảo độ ổn định khi mang tải trọng đa dạng. Kết quả thử nghiệm cho thấy thiết bị có thể hoàn thành nhiệm vụ đúng kế hoạch, không phát sinh sự cố về an toàn bay.

Theo đại diện ban tổ chức, các kịch bản này không chỉ nhằm “chứng minh UAV có thể bay”, mà tập trung đánh giá mức độ tự động hóa, độ chính xác trong dẫn đường, khả năng giám sát thời gian thực và sự ổn định khi vận chuyển các loại hàng hóa khác nhau. Đây là những yếu tố cốt lõi nếu muốn đưa UAV vào ứng dụng logistics đô thị trên diện rộng.

Một điểm đáng chú ý là toàn bộ hoạt động thử nghiệm được thực hiện trên cơ sở giấy phép bay do cơ quan quân sự cấp, tuân thủ chặt chẽ các quy định về quản lý không phận, an ninh và an toàn hàng không. Điều này cho thấy, ngay từ giai đoạn đầu, TPHCM đặt trọng tâm vào việc cân bằng giữa đổi mới công nghệ và yêu cầu quản lý rủi ro.

Ở góc độ quản lý nhà nước, việc tổ chức thử nghiệm có kiểm soát được xem là bước đi cần thiết để thu thập dữ liệu thực tế. Thông qua đó, các cơ quan chức năng có thể đánh giá rõ hơn hiệu quả vận hành, mức độ an toàn, cũng như những rào cản kỹ thuật và pháp lý cần tháo gỡ nếu muốn mở rộng ứng dụng UAV trong lĩnh vực giao nhận hàng hóa.

Trong bối cảnh logistics đô thị đang chịu áp lực lớn từ ùn tắc giao thông, chi phí nhiên liệu và yêu cầu giao hàng nhanh, UAV được nhìn nhận như một phương án bổ trợ tiềm năng cho các chặng giao hàng ngắn. Tuy chưa thể thay thế hoàn toàn phương thức truyền thống, nhưng drone có thể đóng vai trò “mảnh ghép” giúp tối ưu hóa khâu cuối cùng trong chuỗi phân phối.

Thiết bị bay không người lái thực hiện chuyến giao hàng thử nghiệm.

Sandbox công nghệ và tham vọng mở rộng “đường bay” logistics

Từ góc nhìn dài hạn, chương trình thử nghiệm UAV giao hàng không đơn thuần là một dự án công nghệ riêng lẻ, mà gắn với định hướng phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của TP HCM. Việc cho phép doanh nghiệp thử nghiệm trong môi trường thực tế giúp rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu, phát triển và ứng dụng thương mại.

Đại diện Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM cho rằng, thông qua quá trình thử nghiệm, thành phố có thể đánh giá khả năng phối hợp giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong vận hành thực tế. Đây là cơ sở quan trọng để đề xuất các chính sách, tiêu chuẩn kỹ thuật và khung pháp lý phù hợp cho giai đoạn tiếp theo, thay vì chỉ dựa trên mô hình lý thuyết.

Một trong những mục tiêu được đặt ra là mở rộng phạm vi bay trong thời gian tới, hướng đến các chặng dài hơn, thậm chí kết nối liên vùng. Kỳ vọng về việc thử nghiệm đường bay từ Cần Giờ sang Vũng Tàu cho thấy tham vọng không chỉ dừng lại ở giao hàng nội khu, mà tiến tới khai thác UAV cho các tuyến logistics đặc thù, nơi hạ tầng đường bộ còn hạn chế.

Tuy nhiên, đưa UAV vào logistics đô thị không phải bài toán dễ. Bên cạnh thách thức về công nghệ, vấn đề an toàn không phận, quản lý rủi ro va chạm và bảo mật dữ liệu đều đặt ra yêu cầu rất cao. Do đó, các chuyên gia cho rằng giai đoạn thử nghiệm đóng vai trò như “bộ lọc”, giúp sàng lọc giải pháp phù hợp trước khi cân nhắc mở rộng.

Ở góc độ doanh nghiệp, sandbox công nghệ mang lại cơ hội quý giá để kiểm chứng sản phẩm trong điều kiện thực tế, thay vì chỉ thử nghiệm trong phòng lab. Điều này giúp doanh nghiệp nội địa từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và giảm phụ thuộc vào giải pháp nhập khẩu.

Tựu trung lại, thử nghiệm giao hàng bằng thiết bị bay không người lái tại TP HCM không chỉ là câu chuyện của một chuyến bay ngắn vài trăm mét. Đây là bước khởi động cho một quá trình dài, nơi công nghệ, chính sách và thị trường cùng được thử thách.

Thành công hay không còn cần thời gian trả lời, nhưng rõ ràng, thành phố đã bắt đầu “mở cánh cửa” cho một hướng đi mới của logistics đô thị trong kỷ nguyên số.

Tiến Anh