Từ ngày 1/6 đổ xăng E10 trên toàn quốc: Cuộc đua trước giờ G

Xăng E10 và cuộc đua trước giờ G

Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), bắt đầu từ ngày 1/6, các loại xăng không chì theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành bắt buộc phải được phối trộn, pha chế thành xăng sinh học E10 để lưu thông trên phạm vi cả nước.

Xăng sinh học E5 RON 92 vẫn tiếp tục được phép phối trộn và duy trì song song cho đến hết năm 2030, đóng vai trò như một vùng đệm chuyển tiếp cho các dòng phương tiện đời cũ.

Trước thời hạn mang tính bước ngoặt này, Bộ Công Thương đã phát đi mệnh lệnh khẩn, yêu cầu tất cả các thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối phải lập tức xây dựng kế hoạch nguồn hàng tương thích với nhu cầu tiêu thụ của hệ thống.

Từ 1/6/2026, xăng E10 được phân phối trên toàn Quốc.

Cơ quan quản lý đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu các doanh nghiệp chủ động đàm phán, ký kết hợp đồng mua bán dài hạn với các cơ sở pha chế đủ năng lực, chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng kỹ thuật và tuyệt đối không được phép để xảy ra bất kỳ sự gián đoạn hay đứt gãy nguồn cung nào, dù là ở các tổng kho hay tại các cây xăng bán lẻ vùng sâu vùng xa.

Ghi nhận thực tế cho thấy, các "ông lớn" chi phối thị phần xăng dầu nội địa đã chủ động tăng tốc trong cuộc đua này nhằm chiếm lĩnh lòng tin của người tiêu dùng. Tổng công ty Dầu Việt Nam (PV OIL) đã phát tín hiệu tiên phong khi chính thức đưa xăng E10 vào kinh doanh thương mại tại gần 1.000 cửa hàng xăng dầu trên toàn quốc.

Trong khi đó, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) cũng đang đẩy nhanh tiến độ thau rửa bồn bể, căn chỉnh các cột bơm kỹ thuật số để hoàn thành toàn bộ công tác chuyển đổi hệ thống. Sự nhập cuộc chủ động từ các doanh nghiệp nhà nước cốt lõi đã phần nào hạ nhiệt bớt áp lực tâm lý về nguồn cung trước ngày quyết định.

Từ 1/6/2026, xăng E10 được phân phối trên toàn Quốc.

Để giải cứu doanh nghiệp, Bộ Công Thương đang khẩn trương lấy ý kiến cho dự thảo nghị quyết trình Chính phủ, cho phép các thương nhân đầu mối được phép thuê dịch vụ thử nghiệm từ các đơn vị độc lập có đủ năng lực pháp lý. Cơ chế thông thoáng này được kỳ vọng sẽ mang lại hiệu lực tức thì, cởi trói gông cùm thủ tục cho doanh nghiệp ngay trước thời điểm Thông tư 50 có hiệu lực.

Phân tích sâu hơn về khía cạnh thị trường, chuyên gia kinh tế, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nhận định rằng mệnh lệnh hành chính là cần thiết, nhưng đòn bẩy kinh tế mới là yếu tố quyết định sự sống còn của xăng E10.

"Doanh nghiệp xăng dầu hiện đang phải vận hành trong bối cảnh chi phí logistics tăng cao và biên lợi nhuận định mức rất mỏng. Nhà nước cần phải có những chính sách hỗ trợ tài khóa cụ thể, chẳng hạn như ưu đãi thuế bảo vệ môi trường đối với hàm lượng ethanol, hoặc linh hoạt trong việc trích lập Quỹ bình ổn giá để bù đắp các chi phí đầu tư hạ tầng ban đầu cho doanh nghiệp", vị chuyên gia này cho hay.

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cũng nhấn mạnh, chìa khóa để thay đổi hành vi tiêu dùng nằm ở chênh lệch giá cả tại cột bơm. Nếu giá xăng E10 không tạo được khoảng cách rẻ hơn rõ rệt so với xăng khoáng cao cấp RON 95 (tối thiểu từ 1.000 đến 1.500 đồng/lít), thì rất khó để thuyết phục người dân từ bỏ thói quen cũ. Người tiêu dùng cần một động lực kinh tế trực quan, thực tế để kích thích họ chủ động lựa chọn sản phẩm thân thiện với môi trường.

Khảo sát thực tế tại các cây xăng trung tâm trên địa bàn Hà Nội, bầu không khí trước ngày chuyển đổi toàn diện hiện lên với nhiều mảng màu tâm lý đan xen. Giới tài xế, những người xem chiếc xe là chiếc cần câu cơm hằng ngày, là nhóm đối tượng thể hiện sự thận trọng cao nhất.

Anh Nguyễn Minh Tuấn, một tài xế công nghệ có thâm niên 5 năm chạy xe 7 chỗ tại khu vực Đống Đa (Hà Nội) bày tỏ sự băn khoăn: "Mỗi ngày xe tôi cày ải gần 200km trên đường phố nội đô. Trước giờ tôi chỉ dám đổ xăng RON 95 vì xe chạy êm, máy mát. Nghe nói từ 1/6 phải chuyển sang E10, tôi rất lo ngại việc nhiên liệu mới có thể làm tắc nghẽn kim phun điện tử hoặc gây hư hỏng hệ thống bơm xăng.

Để chúng tôi an tâm xuống tiền, tôi nghĩ các liên doanh sản xuất ô tô lớn tại Việt Nam cần phải đưa ra những cam kết hoặc khuyến cáo chính thức bằng văn bản về độ an toàn của xăng E10 đối với từng dòng xe cụ thể".

Ở một góc nhìn tích cực và hiện đại hơn, thế hệ người tiêu dùng trẻ lại đón nhận thông tin này bằng một tư duy cởi mở, xem đây là một phần tất yếu của xu hướng sống xanh. Chị Lê Thị Mai, một nhân viên văn phòng đang sử dụng dòng xe tay ga thế hệ mới tại Cầu Giấy (Hà Nội), chia sẻ: “Khi đi du lịch tại các quốc gia trong khu vực như Thái Lan hay Philippines, tôi thấy các cây xăng của họ đã bán phổ biến các loại xăng sinh học như E20, thậm chí là E85 từ rất nhiều năm nay và phương tiện của họ vẫn lưu thông bình thường.

Việt Nam không thể đứng ngoài xu thế giảm phát thải toàn cầu. Nếu các cơ quan kiểm định chất lượng nhà nước làm việc nghiêm túc và giá thành của E10 hợp lý hơn, tôi hoàn toàn ủng hộ và sẽ chủ động chuyển sang sử dụng loại xăng này để góp phần làm giảm ô nhiễm không khí cho thành phố", chị Mai cho hay.

Giải pháp căn cơ để đưa xăng E10 bứt tốc trên đường đua xanh

Để ngày 1/6 không trở thành một ngày dồn nén áp lực kỹ thuật và tâm lý lên thị trường, mà thực sự là một cột mốc chuyển dịch năng lượng thành công, các chuyên gia đồng thuận rằng cơ quan quản lý cần phải thực thi ngay một chiến lược toàn diện dựa trên ba trụ cột cốt lõi.

Trước hết, phải đảm bảo sự tự chủ và tính ổn định bền vững của chuỗi cung ứng ethanol nội địa. Các nhà máy sản xuất cồn sinh học (E100) trong nước cần phải được quy hoạch đồng bộ, hỗ trợ tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi để tái khởi động và nâng cao công suất, tránh tình trạng đứt gãy nguồn cung nguyên liệu phối trộn hoặc phải phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cồn nhập khẩu, điều có thể làm đẩy giá thành xăng sinh học lên cao một cách bất hợp lý.

Thứ hai, công tác kiểm soát chất lượng và minh bạch thị trường phải được đặt lên hàng đầu. Lực lượng Quản lý thị trường phối hợp cùng các cơ quan thanh tra khoa học công nghệ cần tăng cường tần suất hậu kiểm, lấy mẫu ngẫu nhiên tại các cây xăng đại lý để giám sát chặt chẽ tỷ lệ phối trộn đạt chuẩn đúng 10%.