Từ ngày 1.7.2026: Lắp phụ kiện như thế nào không bị coi là 'cải tạo xe cơ giới'?

Các quy định mới sẽ mang lại nhiều lợi ích cho người dân và doanh nghiệp. Ảnh: T.L

“Cải tạo xe cơ giới” theo quy định cũ

Theo Thông tư 47/2024/TT-BGTVT của Bộ Giao thông vận tải (cũ), cải tạo xe cơ giới là việc thay đổi kết cấu, hình dáng, bố trí, nguyên lý làm việc, thông số kỹ thuật hoặc đặc tính sử dụng của một phần hoặc toàn bộ hệ thống, tổng thành của xe so với thiết kế ban đầu của nhà sản xuất hoặc thiết kế đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt và áp dụng với các xe đang lưu hành.

Khác với xe sản xuất, lắp ráp mới, xe cải tạo sử dụng nền tảng của một phương tiện đã được đăng ký hoặc đã qua sử dụng để thay đổi kết cấu, công năng, phục vụ nhu cầu khai thác mới.

Hoạt động cải tạo xe cơ giới rất đa dạng, phục vụ nhiều mục đích sử dụng khác nhau. Theo quy định hiện hành, có thể chia thành hai nhóm chính:

• Cải tạo phải lập hồ sơ thiết kế: áp dụng đối với các thay đổi lớn về kết cấu, công năng hoặc thông số kỹ thuật của xe, ví dụ cải tạo thùng xe, chuyển đổi công năng, lắp đặt thiết bị chuyên dùng, thay đổi kích thước thùng hàng hoặc các hệ thống, tổng thành có ảnh hưởng đến đặc tính kỹ thuật của xe. Nhóm này phải có thuyết minh, bản vẽ và tính toán kỹ thuật theo quy định.

• Cải tạo không phải lập hồ sơ thiết kế: áp dụng đối với một số trường hợp thay đổi đơn giản, ví dụ lắp đặt, thay thế hoặc tháo bỏ một số chi tiết, thiết bị không làm thay đổi bản chất kết cấu và không ảnh hưởng đến an toàn kỹ thuật của xe. Dù không phải lập hồ sơ thiết kế, các trường hợp này vẫn phải được kiểm tra, chứng nhận theo quy định nếu thuộc diện xe cải tạo.

Theo quy định mới, sẽ không còn bị coi là cải tạo nếu được lắp đặt đúng chủng loại cho phương tiện

Theo Thông tư 30/2026 của Bộ Xây dựng, từ ngày 1.7.2026, nhiều chi tiết do chính nhà sản xuất thiết kê, công bố và cung cấp sẽ không còn bị coi là cải tạo nếu được lắp đặt đúng chủng loại cho phương tiện.

Trong đó, chủ xe được phép lắp đặt những linh kiện mà không phải thực hiện thủ tục cải tạo như trước gồm: Cản trước, cản sau, lưới tản nhiệt, cánh lướt gió, bậc lên xuống và một số phụ kiện tùy chọn khác do nhà sản xuất hoặc đơn vị được nhà sản xuất ủy quyền cung cấp.

Các trang bị ngoại thất thay thế phải đảm báo sau khi lắp đặt, kích thước bao của xe (dài x rộng x cao) thực tế không vượt quá 100 mm so với thông số ban đầu; đồng thời, khối lượng cơ bản không vượt quá sai số cho phép theo quy định tại quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Thông tư 30/2026 của Bộ Xây dựng cũng quy định các trường hợp xe cơ giới thay đổi một số kết cấu thùng hàng cũng sẽ không được coi là cải tạo như: Bịt kín hoặc thay đổi kết cấu cánh cửa thùng hàng, thay thế tôn bọc dạng phẳng thành dạng sóng hoặc ngược lại; bọc thêm tôn phần khung mui của xe mui phủ; lắp thêm hoặc tháo bỏ nắp chắn bụi cho thùng chở hàng của ô tô tải tự đổ, rơ-moóc tải tự đổ, sơ mi rơ-moóc tải tự đổ; lắp thay thế hoặc tháo bỏ nắp che khoang chở hàng, hành lý của ô tô pickup, lắp đặt thêm bậc bước chân lên xuống, trang trí ống xả, đai trang trí bảo hiểm đèn chiếu sáng, đèn tín hiệu, cánh lướt gió, mui gió.

Hoàn thiện quy định về xe cải tạo

Thông tư sửa đổi, làm rõ nguyên tắc xác định xe cải tạo, phân định cụ thể trường hợp phải chứng nhận cải tạo, trường hợp không được coi là cải tạo và trường hợp được miễn lập hồ sơ thiết kế.

Đồng thời, bổ sung nhiều quy định mới như: Không được giảm khối lượng toàn bộ của xe sau cải tạo (trừ trường hợp đặc biệt theo quy định); Cho phép nối dài sát xi trong một số trường hợp; Bổ sung quy định cải tạo xe điện, xe hybrid; Quy định cải tạo đối với xe khách giường nằm; Bổ sung yêu cầu đối với xe mô tô, xe gắn máy lắp thêm động cơ điện.

Xe đổi biển, đổi chủ không phải kiểm định lại

Thông tư quy định việc cấp lại giấy chứng nhận kiểm định trong các trường hợp như: sai thông tin, hư hỏng, mất giấy chứng nhận hoặc tem kiểm định; thay đổi đăng ký xe, biển số xe; thay đổi hình thức kinh doanh vận tải (từ sang có không kinh doanh hoặc ngược lại.

Với các trường hợp này, chỉ cần đưa xe đến cơ sở đăng kiểm đã cấp giấy chứng nhận kiểm định trước đó để kiểm tra, đối chiếu và cập nhật dữ liệu mà không phải kiểm định lại xe. Giấy chứng nhận và tem kiểm định được cấp lại vẫn giữ nguyên thời hạn hiệu lực của giấy chứng nhận cũ.

Trường hợp ngược lại, từ không kinh doanh sang có kinh doanh vận tải, thời hạn kiểm định sẽ được tính lại theo chu kỳ ngắn hơn, tính từ lần kiểm định đạt yêu cầu gần nhất.

Nâng cao chất lượng công tác chứng nhận cải tạo

Để tăng tính minh bạch, Thông tư bổ sung yêu cầu về biên bản đánh giá hồ sơ thiết kế, ảnh chụp xe tại xưởng cải tạo và bắt buộc tất cả xe cải tạo phải có phiếu cân khối lượng bản thân và phân bố tải trọng trên các trục.

Các quy định này giúp nâng cao khả năng kiểm tra, truy xuất hồ sơ và kiểm soát chất lượng phương tiện sau cải tạo.

Đồng thời, bổ sung quy định không hồi tố đối với một số phương tiện có trục nâng hạ đã được chứng nhận trước ngày 1.1.2025, đồng thời cho phép các phương tiện đang thuộc diện từ chối kiểm định vẫn được thực hiện thủ tục chứng nhận cải tạo để khắc phục tồn tại nhằm đưa phương tiện về trạng thái đáp ứng được quy định của pháp luật.

Mở rộng quyền lợi cho chủ xe khi cấp lại giấy chứng nhận đăng kiểm

Thông tư bổ sung thêm nhiều trường hợp được cấp lại Giấy chứng nhận kiểm định và Tem kiểm định ngoài các trường hợp mất, hỏng hoặc sai thông tin.

Theo đó, chủ xe được cấp lại khi thay đổi giấy đăng ký xe, biển số xe; chuyển đổi giữa xe kinh doanh và không kinh doanh vận tải hoặc có một số thay đổi không được coi là cải tạo. Quy định giúp hồ sơ đăng kiểm luôn phản ánh đúng tình trạng pháp lý và kỹ thuật của phương tiện.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, giảm tối đa thủ tục hành chính

Đáng chú ý, chủ xe có thể sử dụng giấy đăng ký xe hoặc giấy hẹn trả đăng ký xe tích hợp trên VNeID, VNeTraffic và dữ liệu điện tử được chia sẻ từ cơ quan đăng ký xe khi thực hiện thủ tục kiểm định, giảm đáng kể giấy tờ phải xuất trình.

Thông tư cũng quy định, các loại giấy tờ đã được chia sẻ từ Trung tâm dữ liệu quốc gia hoặc cơ quan quản lý nhà nước thì người dân không phải nộp lại. Đồng thời, bãi bỏ chế độ báo cáo định kỳ đối với công tác kiểm định và chứng nhận cải tạo, góp phần giảm chi phí tuân thủ cho các cơ sở đăng kiểm.

Một điểm mới khác là việc lập hồ sơ phương tiện hoàn toàn dựa trên cơ sở dữ liệu xe sản xuất, lắp ráp hoặc nhập khẩu của Cục Đăng kiểm Việt Nam.

Phần mềm quản lý sẽ tự động tạo duy nhất một hồ sơ phương tiện ngay từ lần đầu xe được miễn kiểm định hoặc kiểm định, đồng thời toàn bộ quá trình tra cứu, đối soát dữ liệu đều thực hiện trên môi trường số, hạn chế sai sót và trùng lặp thông tin.