Từ nghị trường Quốc hội, gửi gắm yêu cầu đổi mới pháp luật

Quang cảnh phiên thảo luận của các đại biểu Quốc hội tại Tổ 7 (gồm Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An và Lâm Đồng)

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 5/8, các ĐBQH tại Tổ 7 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Nghệ An và Lâm Đồng) tiến hành thảo luận về Dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi); Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Luật Xuất bản chuyển sang hậu kiểm, cần rõ trách nhiệm

Góp ý vào Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, đại biểu Phạm Nam Tiến bày tỏ thống nhất với sự cần thiết sửa đổi luật sau gần 13 năm thi hành, nhất là trong bối cảnh ngành xuất bản đang đứng trước yêu cầu đổi mới, phù hợp với các chủ trương mới của Đảng.

Đại biểu Phạm Nam Tiến, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng phát biểu

Theo đại biểu, dự thảo luật đã có nhiều điểm tiến bộ như cải cách thủ tục hành chính, đổi mới mô hình tổ chức xuất bản, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm và bổ sung quy định về nội dung có tính chất xuất bản trên không gian mạng.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, khi chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm cần quy định rõ trách nhiệm của các chủ thể liên quan. Đại biểu nhấn mạnh: “Khi chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm thì phải quy định rất rõ ràng trách nhiệm của cơ quan chủ quản, cơ quan quản lý nhà nước đối với công tác thẩm định tác phẩm, nội dung”, nhất là những nội dung liên quan đến lịch sử cách mạng, dân tộc, lãnh tụ, lãnh đạo.

Theo đại biểu, cán bộ làm công tác thẩm định phải bảo đảm trình độ chuyên môn, năng lực và bản lĩnh chính trị; đồng thời cần xác định rõ trách nhiệm để “không để lọt những kẽ hở để có những câu chuyện, những sự việc nghiêm trọng xảy ra như thời gian vừa qua”.

Đối với quy định về mô hình cơ quan xuất bản truyền thông chủ lực quốc gia và chính sách đầu tư xây dựng tập đoàn xuất bản truyền thông chủ lực quốc gia, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ đối tượng được thụ hưởng chính sách, nguồn lực tài chính và cơ chế thực hiện để bảo đảm tính khả thi.

Đóng góp vào dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Văn Ngọc đánh giá việc mở rộng đối tượng được thành lập nhà xuất bản, trong đó lần đầu tiên ghi nhận cơ sở giáo dục đại học công lập là chủ thể được thành lập nhà xuất bản, là một bước tiến so với Luật Xuất bản hiện hành. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, phạm vi quy định hiện vẫn còn hẹp khi chỉ giới hạn ở các cơ sở trực thuộc bộ, cơ quan ngang bộ.

Theo đại biểu, một số trường đại học, học viện, viện nghiên cứu do địa phương quản lý cũng là những cơ sở tạo ra khối lượng lớn tri thức, giáo trình, tài liệu tham khảo và công trình nghiên cứu. Vì vậy, cần tiếp tục nghiên cứu để bảo đảm các đối tượng này được xem xét trong quy định. Đại biểu đồng thời đề nghị làm rõ cụm từ “đơn vị sự nghiệp công lập ở Trung ương” để tránh cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng.

Đại biểu Nguyễn Văn Ngọc, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng tham gia ý kiến

Liên quan đến quy định về hành vi bị cấm tại Điều 10, đại biểu Nguyễn Văn Ngọc đề nghị tiếp tục nghiên cứu, làm rõ quy định về việc cấm phổ biến nội dung có tính chất xuất bản trên môi trường mạng không thuộc đối tượng và không đáp ứng các điều kiện theo quy định của Chính phủ.

Đại biểu cho rằng, quy định này cần được xem xét dưới góc độ bảo đảm quyền con người, quyền công dân, bởi Hiến pháp quy định việc hạn chế các quyền này phải được quy định trong luật. Nếu nội dung xác định phạm vi cấm và điều kiện thực hiện được giao cho văn bản dưới luật quy định thì cần đánh giá kỹ để bảo đảm tính phù hợp với quy định của Hiến pháp về quyền tự do ngôn luận, quyền tiếp cận thông tin.

Đại biểu Cil B’Ri, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng phát biểu

Quan tâm đến chính sách phát triển xuất bản phẩm bằng tiếng dân tộc thiểu số, đại biểu Cil B’Ri đề nghị cần có cơ chế, chính sách đủ mạnh để phát triển lĩnh vực này.

Theo đại biểu, Việt Nam là quốc gia đa dân tộc, đa ngôn ngữ, vì vậy việc phát triển xuất bản phẩm bằng tiếng dân tộc thiểu số có ý nghĩa trong giữ gìn bản sắc văn hóa. Đại biểu mong muốn có chính sách để “khuyến khích thế hệ trẻ có động lực để phát huy giá trị bản sắc văn hóa của từng dân tộc”, đồng thời đề nghị nghiên cứu lồng ghép nội dung này vào các chương trình mục tiêu quốc gia.

Hòa giải ở cơ sở cần quy định sát thực tiễn

Tham gia góp ý Dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), đại biểu Huỳnh Ngọc Liên đánh giá đây là lĩnh vực có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, góp phần giữ gìn đoàn kết, ổn định tình hình tại cơ sở. Do đó, dự thảo luật cần tiếp tục làm rõ quyền, nghĩa vụ và vai trò của người được mời tham gia hòa giải như người có uy tín, già làng, trưởng dòng họ, chức sắc tôn giáo, người am hiểu pháp luật, chuyên môn.

Đại biểu Huỳnh Ngọc Liên, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng tham gia ý kiến

Đại biểu cho rằng, đây là những người gần dân, hiểu dân, có khả năng nắm bắt sớm những mâu thuẫn phát sinh trong cộng đồng. Nếu chỉ coi họ là người hỗ trợ thì “bỏ phí một nguồn lực xã hội rất lớn”. Đại biểu đề nghị bổ sung quy định về quyền phát biểu ý kiến độc lập, quyền đề nghị tạm dừng hòa giải khi phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật, nghĩa vụ bảo mật thông tin và cơ chế bảo vệ người được mời tham gia hòa giải khi thực hiện nhiệm vụ.

Về trách nhiệm của chính quyền địa phương khi tiếp nhận thông tin từ tổ hòa giải, dự thảo cần quy định rõ hơn trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp xã trong việc xem xét, phân loại và chuyển xử lý các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Đại biểu nhấn mạnh quan điểm: “Hòa giải là phát hiện sớm để Nhà nước xử lý đúng pháp luật”, không phải là hoạt động thay thế cho việc xử lý các hành vi vi phạm.

Góp ý về dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Trường Giang cho rằng, cần tiếp tục đổi mới cách xây dựng luật theo hướng chỉ quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc.

Đại biểu Nguyễn Trường Giang, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng phát biểu

Theo đại biểu, dự thảo còn quy định quá chi tiết, chưa phù hợp với tinh thần lập pháp mới. Đại biểu nêu quan điểm: “Luật này không cần nhiều, dưới 15 điều là đủ”, bởi các nội dung về tổ chức thực hiện nên giao Chính phủ quy định. Đại biểu cũng cho rằng Quốc hội không nên quy định quá cụ thể các nội dung mang tính kỹ thuật như tiêu chuẩn hòa giải viên, trình tự lựa chọn, tỷ lệ biểu quyết. Theo đại biểu, “Quốc hội không nên đi vào những việc tỉ mỉ đến mức độ này”.

Về kinh phí cho công tác hòa giải, đại biểu Trần Thị Oanh đề nghị làm rõ trách nhiệm của từng cấp chính quyền trong lập dự toán, phân bổ, quản lý và sử dụng kinh phí.

Đại biểu Trần Thị Oanh, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng nêu ý kiến

Đại biểu cho rằng, cần tránh tình trạng “mỗi địa phương có một cách hiểu, một cách làm khác nhau”, nhất là tại những địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đồng thời, đại biểu đề nghị bổ sung căn cứ xác định số lượng tổ hòa giải, hòa giải viên dựa trên số lượng thôn, tổ dân phố, diện tích địa bàn, đặc điểm vùng miền và nhu cầu thực tế.

Lao động đi làm việc ở nước ngoài cần giảm thủ tục, đẩy mạnh chuyển đổi số

Đại biểu Lâm Văn Đoan, ĐBQH tỉnh Lâm Đồng cho ý kiến

Góp ý Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, đại biểu Lâm Văn Đoan cơ bản thống nhất với nội dung dự thảo, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát các quy định theo hướng tinh gọn, phù hợp với yêu cầu cải cách. Theo đại biểu, dự thảo vẫn còn nhiều nội dung về thủ tục hành chính được quy định trực tiếp trong luật. Đại biểu cho rằng, những vấn đề thuộc trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, ngành cần được giao quy định chi tiết; riêng thủ tục hành chính cần tiếp tục rà soát, cắt giảm. Đại biểu nhấn mạnh: “Các thủ tục hành chính cần phải bãi bỏ, trừ những việc thủ tục liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân”.

Đặc biệt, đại biểu lưu ý yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài. Theo đại biểu, dù Luật Giao dịch điện tử đã quy định hợp đồng điện tử có giá trị pháp lý tương đương hợp đồng truyền thống, nhưng trong dự thảo vẫn còn nhiều quy định dựa trên hồ sơ, thủ tục giấy. Đại biểu nhận định: “Chuyển đổi số trong này rất ít”, do đó cần rà soát lại các quy định về thủ tục, bổ sung nguyên tắc áp dụng giao dịch điện tử, liên thông dữ liệu nhằm tạo thuận lợi hơn cho người lao động và doanh nghiệp.

Các đại biểu tham gia dự phiên thảo luận

Ngoài ra, đại biểu đề nghị không quy định quá chi tiết các điều kiện cấp phép trong luật mà chỉ quy định khung; đồng thời bổ sung nguyên tắc xử lý các tình huống phát sinh khi người lao động gặp sự cố, nguy cơ mất an toàn ở nước ngoài. Đại biểu cho rằng, cần làm rõ hơn các quy định liên quan đến quyền của người lao động, bởi “những phần liên quan đến quyền của người lao động lại chưa được rõ ràng”.

Cùng nội dung này, đại biểu Nguyễn Trường Giang đề nghị tiếp tục tinh gọn các quy định về quản lý nhà nước, tránh đưa những nội dung phối hợp giữa các cơ quan vào luật quá chi tiết. Đối với quy định về tiền dịch vụ của đơn vị sự nghiệp đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế quản lý. Theo đại biểu, nếu cho phép thu thì “Nhà nước phải quản”, bảo đảm minh bạch, tránh phát sinh những vấn đề trong thực tiễn.

Quang cảnh phiên thảo luận

Những ý kiến đóng góp của các ĐBQH thuộc Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng tại phiên thảo luận Tổ 7 tiếp tục thể hiện tinh thần trách nhiệm, xuất phát từ thực tiễn, góp phần hoàn thiện các dự án luật trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định.