Từ nguồn tài nguyên số đến động lực phát triển mới
Trong kỷ nguyên số, dữ liệu đang hiện diện trong hầu hết hoạt động của đời sống, từ khám chữa bệnh, học tập, giao thông đến các dịch vụ công trực tuyến. Khi được chuẩn hóa, kết nối và khai thác hiệu quả, dữ liệu không chỉ giúp nâng cao chất lượng phục vụ người dân mà còn trở thành nguồn lực mới của nền kinh tế số.

Triển lãm giới thiệu sản phẩm công nghệ nhân dịp khai trương Trung tâm Dữ liệu quốc gia số 1 vào tháng 8/2025.
Dữ liệu đang trở thành nền tảng của nhiều công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), 5G/6G, robot hay y sinh. Trong lĩnh vực bán dẫn, y tế, năng lượng và giao thông, dữ liệu giúp rút ngắn thời gian nghiên cứu, tối ưu vận hành và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Theo Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dữ liệu quốc gia, dữ liệu đang vượt ra khỏi vai trò của một công cụ hỗ trợ để trở thành nguồn lực chiến lược, yếu tố sản xuất mới của nền kinh tế số. Không chỉ là nguồn thông tin, dữ liệu ngày nay còn được xem là nguồn lực quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng đổi mới sáng tạo của mỗi quốc gia.
Để dữ liệu phát huy giá trị, quốc gia cần có một “kiến trúc dữ liệu” tương tự như hệ thống giao thông. Nếu đường sá giúp kết nối hàng hóa và con người thì kiến trúc dữ liệu giúp kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp. Dữ liệu chỉ phát huy giá trị khi được chuẩn hóa, kết nối trong một kiến trúc thống nhất.
Theo Quyết định số 2439/QĐ-TTg ngày 4/11/2025, Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia được ban hành nhằm định hướng cấu trúc, tiêu chuẩn kỹ thuật và mô hình chia sẻ dữ liệu giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành, địa phương và các hệ thống thông tin trong toàn bộ hệ thống chính trị.
Theo Quyết định số 2439/QĐ-TTg ngày 4/11/2025, Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia được ban hành nhằm định hướng cấu trúc, tiêu chuẩn kỹ thuật và mô hình chia sẻ dữ liệu giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành, địa phương và các hệ thống thông tin trong toàn bộ hệ thống chính trị.
Nhiều địa phương như Thành phố Hồ Chí Minh, Huế, Quảng Ninh, Quảng Trị, Phú Thọ, Ninh Bình, Lào Cai, Khánh Hòa hay Đắk Lắk đã ban hành khung kiến trúc dữ liệu hoặc kiến trúc số của địa phương. Điểm chung của các mô hình này là hướng tới xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông, an toàn, phục vụ công tác quản lý và cung cấp dịch vụ tốt hơn cho người dân và doanh nghiệp.
Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, dữ liệu không còn đơn thuần là vấn đề kỹ thuật, dữ liệu đã trở thành nền tảng vận hành của Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Công an, Chủ tịch Hiệp hội Dữ liệu quốc gia nhiều lần nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt: Dữ liệu phải gắn với con người, vì con người và phục vụ con người. Đây là định hướng phát triển công nghệ và là nguyên tắc quản trị trong kỷ nguyên số, đặt người dân và doanh nghiệp ở vị trí trung tâm...











