Từ nông sản thô đến sản phẩm có giá trị gia tăng

Hà Nội đang đẩy mạnh đầu tư công nghệ, xây dựng chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu đến chế biến và tiêu thụ, hướng tới chuyển dịch từ sản xuất nông sản thô sang phát triển kinh tế nông nghiệp có giá trị gia tăng cao, bền vững và đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường.

Chế biến sâu phải bắt đầu từ vùng nguyên liệu

Thực hiện Kế hoạch số 193/KH-UBND ngày 30-8-2019 của UBND thành phố Hà Nội về cơ cấu lại lĩnh vực chế biến nông sản gắn với phát triển thị trường, Hà Nội đã và đang từng bước chuyển dịch từ tư duy tập trung vào sản lượng sang phát triển nông nghiệp theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và hiệu quả kinh tế. Do đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã hỗ trợ các cơ sở sản xuất nâng cao năng lực chế biến, áp dụng những chương trình quản lý chất lượng tiên tiến như GMP, HACCP, VietGAP, IPM… nhằm kiểm soát chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm và tăng khả năng tiếp cận các thị trường có yêu cầu cao.

Các sản phẩm chế biến của Công ty cổ phần Chế biến thực phẩm Videli. Ảnh: Videli

Tại xã Phúc Thịnh, Công ty cổ phần Chế biến thực phẩm Videli đang sản xuất 13 dòng sản phẩm thực phẩm như nem chua rán, dồi sụn, há cảo… trên dây chuyền công nghệ Hàn Quốc. Việc đầu tư công nghệ chế biến và bảo quản giúp doanh nghiệp tạo ra các sản phẩm đông lạnh giữ được chất lượng, đồng thời đáp ứng nhu cầu sử dụng thực phẩm nhanh, tiện lợi của người tiêu dùng.

Hiện nay, nhà máy của Videli sản xuất và cung ứng ra thị trường khoảng 180-200 tấn thực phẩm mỗi tháng. Từ một mô hình sản xuất tập trung vào chế biến, doanh nghiệp đã cho thấy vai trò quan trọng của công nghệ trong việc nâng cao giá trị sản phẩm, chủ động nguồn cung và mở rộng thị trường. Cùng với nhóm sản phẩm từ chăn nuôi, chế biến rau, củ, quả cũng đang mở ra nhiều cơ hội. Công ty Jeong Ga Chan là một trong những doanh nghiệp có thế mạnh trong chế biến các sản phẩm từ rau, củ, quả và hiện xuất khẩu khoảng 10 tấn sản phẩm mỗi tháng sang thị trường Hàn Quốc.

Hà Nội đã và đang từng bước chuyển dịch từ tư duy tập trung vào sản lượng sang phát triển nông nghiệp theo hướng nâng cao chất lượng. Ảnh: PV

Còn theo bà Phạm Thị Bích Thủy, Giám đốc Công ty TNHH Phát triển nông nghiệp và Tư vấn môi trường (phường Việt Hưng), doanh nghiệp chuyên chế biến các sản phẩm gia vị hữu cơ từ gừng, nghệ, quế, hồi, tỏi, ớt và sả. Hai vùng nguyên liệu chính của doanh nghiệp hiện nay là Cao Bằng và Hà Giang.

Từ nguồn nguyên liệu này, doanh nghiệp đã đầu tư chế biến và từng bước mở rộng thị trường xuất khẩu. Trung bình mỗi năm, công ty sản xuất khoảng 300 tấn quế khô, 200 tấn hồi khô, 500 tấn gừng tươi, 100 tấn nghệ khô và 200 tấn ớt chỉ thiên tươi. Các sản phẩm được xuất khẩu sang Mỹ, một số nước châu Âu, Hàn Quốc, Nhật Bản, Nga và Australia. Thời gian qua, Hà Nội đã hỗ trợ doanh nghiệp khai thác những lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do, trong đó có CPTPP, EVFTA và một số cam kết thương mại mới, qua đó mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế.

Hà Nội đã hỗ trợ doanh nghiệp khai thác những lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do, trong đó có CPTPP, EVFTA và một số cam kết thương mại mới, qua đó mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế. Ảnh: PV

Trưởng phòng Chế biến và Phát triển thị trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) Nguyễn Thị Thu Hằng cho biết, thành phố hiện có trên 1.173 cơ sở sản xuất và kinh doanh nông lâm thủy sản, trong đó có hơn 1.700 cơ sở chế biến và trên 250 doanh nghiệp chế biến nông lâm thủy sản. Đây là lực lượng quan trọng để Hà Nội thúc đẩy phát triển công nghiệp chế biến theo hướng hiện đại. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn cần tiếp tục đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực bảo quản, phát triển vùng nguyên liệu và tăng cường liên kết với nông dân, hợp tác xã.

Hoàn thiện chuỗi giá trị, đẩy mạnh chuyển đổi số

Đầu tư chế biến sâu không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp mà cần sự tham gia đồng bộ của người sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp, cơ quan quản lý và hệ thống phân phối. Mục tiêu cuối cùng là hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh, trong đó sản xuất phải gắn với nhu cầu thị trường và chế biến trở thành khâu tạo động lực nâng cao giá trị nông sản.

Theo định hướng đến năm 2030, Hà Nội đặt mục tiêu hình thành ít nhất 15 cơ sở chế biến nông sản gắn với chuỗi giá trị hiện đại, ứng dụng công nghệ tiên tiến, có năng lực cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu của thị trường trong nước cũng như xuất khẩu.

Thành phố cũng định hướng phát triển khu phức hợp chế biến, bảo quản và kiểm định theo cơ chế một cửa nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực xuất khẩu. Cùng với đó là các chính sách khuyến khích đầu tư cơ sở sơ chế, chế biến, hỗ trợ máy móc, thiết bị và thúc đẩy ứng dụng công nghệ số.

Nhiều sản phẩm chế biến của Hà Nội tiêu thụ rộng trong và ngoài nước. Ảnh: PV

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho biết, thành phố sẽ lựa chọn các sản phẩm thế mạnh, có vùng sản xuất tập trung và khả năng phát triển thị trường để ưu tiên đầu tư chế biến sâu.

Đối với nhóm cây ăn quả, trọng tâm là phát triển các sản phẩm như chuối sấy, nước ép cam và bưởi. Với nhóm rau, định hướng tập trung vào chế biến gia vị, hương liệu và các sản phẩm thực dưỡng.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, chế biến các sản phẩm từ thịt lợn tiếp tục được xác định là một trong những hướng đầu tư quan trọng. Việc xác định rõ nhóm sản phẩm ưu tiên sẽ giúp tập trung nguồn lực, tránh đầu tư dàn trải và từng bước hình thành các chuỗi giá trị có khả năng cạnh tranh.

Bên cạnh đó, Sở đang phối hợp với các sở, ngành và địa phương rà soát nhu cầu, hướng dẫn doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn và chính sách hỗ trợ. Đồng thời, các khó khăn về thủ tục đầu tư, mặt bằng sản xuất, nguồn vốn, công nghệ và liên kết vùng nguyên liệu cũng được tổng hợp để kịp thời đề xuất giải pháp tháo gỡ.

Trong bối cảnh nông sản ngày càng phải cạnh tranh bằng chất lượng thay vì chỉ bằng sản lượng, đầu tư chế biến sâu là hướng đi có ý nghĩa lâu dài. Chế biến không chỉ giúp giảm áp lực tiêu thụ trong mùa thu hoạch mà còn tạo ra những sản phẩm mới, nâng cao giá trị và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.

Đối với Hà Nội, với lợi thế là trung tâm tiêu dùng lớn, đầu mối giao thương quan trọng và có mạng lưới liên kết với nhiều địa phương trong cả nước, việc phát triển chế biến sâu có thể trở thành cầu nối hiệu quả giữa các vùng nguyên liệu với thị trường.

Đầu tư chế biến sâu vì thế không chỉ là giải pháp nâng cao giá trị cho từng loại nông sản mà còn là bước đi quan trọng để chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu. Đây cũng là hướng đi giúp nông nghiệp Thủ đô nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo đầu ra ổn định cho người sản xuất và từng bước xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, xanh, tuần hoàn và bền vững.