Từ phân loại rác tại nguồn, Nam Phù từng bước tháo gỡ 'điểm nghẽn' môi trường

Áp lực đô thị hóa và quy mô dân số lớn

Là địa bàn cửa ngõ phía Nam Thủ đô, xã Nam Phù đang trong quá trình đô thị hóa nhanh, kéo theo nhiều áp lực đối với công tác quản lý môi trường.

Tuyến phố sạch, đẹp tại xã Nam Phù. Ảnh: Khánh Huy

Theo Chủ tịch UBND xã Nam Phù Nguyễn Thị Thu Huyền, quá trình phát triển nhanh khiến lượng rác thải sinh hoạt gia tăng, trong khi hạ tầng kỹ thuật chưa theo kịp yêu cầu thực tế. Nhiều tuyến giao thông chính trên địa bàn có mặt cắt chỉ từ 5,5 đến 7,5m, chưa đáp ứng tốt nhu cầu vận chuyển và thu gom rác thải.

Bên cạnh đó, áp lực từ các dự án lớn cũng làm phát sinh các vấn đề về môi trường. Tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè, chợ cóc, chợ tạm, cùng nguy cơ ô nhiễm từ rác thải, nước thải, an toàn thực phẩm… đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có giải pháp đồng bộ.

Sau sáp nhập, việc tiếp nhận khối lượng lớn hồ sơ, dữ liệu và hiện trạng từ nhiều địa bàn cũ với mức độ hoàn thiện khác nhau cũng khiến công tác quản lý môi trường gặp không ít khó khăn. Hiện nay, dù tỷ lệ hộ dân tham gia dịch vụ thu gom rác trên địa bàn đã đạt khoảng 97%, nhưng nếu không giảm lượng rác từ đầu nguồn thì áp lực cho khâu thu gom, vận chuyển và xử lý vẫn rất lớn.

Giải pháp hiện tại của xã là làm đồng bộ, không tách rời từng vấn đề riêng lẻ. Với môi trường và trật tự đô thị, xã duy trì các đợt ra quân thường xuyên, gắn trách nhiệm cụ thể cho từng phòng, ban, từng thôn và các tổ chức đoàn thể.

"Chúng tôi tăng cường thu gom rác thải trong ngày; bảo đảm cảnh quan sáng - xanh - sạch - đẹp. Mục tiêu của xã trong năm 2026 là giữ tỷ lệ thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt đạt 100%, đồng thời, nâng tỷ lệ người dân sử dụng nước sạch lên mức cao hơn nữa”, Chủ tịch UBND xã Nam Phù Nguyễn Thị Thu Huyền cho biết.

Ra quân chấn chỉnh trật tự đô thị, vệ sinh môi trường tại xã Nam Phù. Ảnh: Phương Xuyến

Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh thông qua nhiều kênh như hệ thống truyền thanh, trang thông tin điện tử, mạng xã hội và sinh hoạt đoàn thể. Nhờ đó, ý thức bảo vệ môi trường của người dân có chuyển biến tích cực, tình trạng xả rác bừa bãi giảm rõ rệt.

Địa phương cũng xác định phân loại rác tại nguồn là giải pháp căn cơ, lâu dài. Đây không chỉ là biện pháp kỹ thuật, mà còn là cách thay đổi thói quen sinh hoạt của người dân, giảm áp lực cho hệ thống xử lý rác thải.

Cùng với đó, các phong trào xây dựng nông thôn mới nâng cao, tuyến đường sáng - xanh - sạch - đẹp, khu dân cư kiểu mẫu tiếp tục được triển khai, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng thôn, từng tổ chức đoàn thể.

Từ “việc của chính quyền” đến thói quen của mỗi gia đình

Một trong những điểm sáng trong công tác bảo vệ môi trường tại Nam Phù là vai trò của Hội Liên hiệp phụ nữ xã trong việc thay đổi nhận thức và hành vi của người dân.

Vừa qua, Hội đã tổ chức hội nghị tập huấn, tuyên truyền phân loại rác thải nhựa, rác thải tại nguồn cho cán bộ, hội viên. Chương trình tập trung hướng dẫn cụ thể cách phân loại rác hữu cơ, rác tái chế, rác khó phân hủy và phương pháp xử lý rác hữu cơ ngay tại hộ gia đình.

Phân loại rác tại nguồn góp phần thay đổi hành vi của người dân trong đời sống hằng ngày. Ảnh: Phương Xuyến

Theo bà Phạm Thị Dương, Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ xã Nam Phù, mục tiêu không phải là các phong trào ngắn hạn, mà là hình thành thói quen bền vững trong mỗi gia đình. Khi người phụ nữ thay đổi nhận thức, việc phân loại rác sẽ trở thành nếp sinh hoạt hằng ngày.

Thực tế cho thấy, cách làm này bước đầu mang lại hiệu quả tích cực. Nhiều hội viên phụ nữ đã thay đổi suy nghĩ, từ chỗ coi phân loại rác là trách nhiệm của đơn vị thu gom sang nhận thức rõ vai trò của từng hộ gia đình.

Hội không chỉ đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức cho hội viên, mà còn phối hợp với các đoàn thể, các thôn duy trì các tuyến đường tự quản, trồng cây xanh, vườn hoa… xây dựng cảnh quan môi trường xanh – sạch – đẹp.

Bà Lương Thị Yên (thôn Đông Trạch) chia sẻ, trước đây, gia đình thường bỏ chung các loại rác sinh hoạt do chưa hiểu rõ lợi ích của việc phân loại. Sau khi được tập huấn, bà nhận thấy đây là việc làm thiết thực, không phức tạp nhưng mang lại hiệu quả lớn nếu duy trì thường xuyên.

Kiến thức về rác thải nhựa, phân loại rác thải tại nguồn được báo cáo viên truyền đạt tại buổi tập huấn. Ảnh: Phương Xuyến

Sau hội nghị, các hội viên phụ nữ tiếp tục đóng vai trò tuyên truyền viên tại cơ sở, vận động người dân tham gia phân loại rác, xử lý rác hữu cơ tại hộ gia đình và hưởng ứng các hoạt động như “Ngày Chủ nhật xanh”.

Địa phương đặt mục tiêu từng bước đạt 100% hộ gia đình thực hiện phân loại rác hữu cơ tại nguồn. Khi việc phân loại rác không còn là khẩu hiệu, mà trở thành thói quen thường nhật, đó cũng là lúc ý thức sống xanh “ăn sâu, bám rễ” trong cộng đồng.