Từ quỹ phụ huynh đến lớp học liên kết: Những thay đổi từ ngày 15.11

Ảnh minh họa: AI

Hai thông tư hướng đến việc chấn chỉnh những bất cập tồn tại trong trường học, nhất là tình trạng vận động đóng góp thiếu tự nguyện, thu tiền dưới danh nghĩa hoạt động giáo dục tăng cường hoặc liên kết. Qua đó, quyền lựa chọn của phụ huynh và học sinh được xác định rõ hơn, trách nhiệm của nhà trường trong quản lý hoạt động giáo dục cũng được đặt ra cụ thể hơn.

Không còn chuyện Ban đại diện đứng ra thu, giữ tiền quỹ phụ huynh

Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT ban hành Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh, thay thế Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT. Quy định mới có hiệu lực từ ngày 15.11.2026, tập trung chấn chỉnh cách thức vận động, tiếp nhận và sử dụng nguồn hỗ trợ của phụ huynh.

Theo đó, Ban đại diện cha mẹ học sinh không được thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ hoạt động của Ban. Nếu phụ huynh có nhu cầu đóng góp, việc hỗ trợ phải được thực hiện trên tinh thần tự nguyện, thông qua hai hình thức: cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ cần thiết hoặc thanh toán trực tiếp cho tổ chức, cá nhân cung cấp hàng hóa, dịch vụ đó.

Quy định này nhằm hạn chế tình trạng Ban đại diện đứng ra thu tiền, lập quỹ rồi phân bổ chi tiêu, vốn dễ phát sinh những khoản thu thiếu minh bạch hoặc tạo áp lực đóng góp giữa các gia đình.

Thông tư cũng nghiêm cấm việc đặt ra các khoản đóng góp bắt buộc, ấn định mức hỗ trợ bình quân, mức tối thiểu hoặc thời hạn đóng góp. Ban đại diện không được ép buộc, gây áp lực tài chính hay sử dụng danh nghĩa của mình để vận động tài trợ cho nhà trường.

Một nguyên tắc được đặt ra là mức hỗ trợ phải xuất phát từ khả năng và sự tự nguyện của từng gia đình. Nếu nguồn hỗ trợ không đủ để thực hiện kế hoạch, Ban đại diện phải điều chỉnh hoạt động tương ứng, không được yêu cầu phụ huynh đóng góp thêm để bù đắp.

Việc tham gia hay không tham gia hỗ trợ cũng không được trở thành căn cứ để phân biệt đối xử hoặc gây bất lợi cho học sinh. Điều này có ý nghĩa trong việc bảo đảm môi trường học đường bình đẳng, tránh để khả năng tài chính của gia đình ảnh hưởng đến quyền lợi và tâm lý của trẻ.

Phân định rõ hoạt động giáo dục tăng cường và chương trình theo nhu cầu

Cùng có hiệu lực từ ngày 15.11.2026, Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT quy định về tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông. Điểm cốt lõi của văn bản là phân biệt rõ hoạt động thuộc trách nhiệm bảo đảm của nhà trường với những chương trình mở rộng do học sinh, phụ huynh tự lựa chọn.

Đối với hoạt động giáo dục tăng cường, nhà trường tổ chức ngoài thời lượng giáo dục chính khóa nhằm củng cố kiến thức nền tảng, tăng cơ hội thực hành, trải nghiệm và phát triển năng lực học sinh. Những hoạt động này không làm phát sinh môn học mới hoặc tăng tải chương trình giáo dục.

Kinh phí tổ chức được bảo đảm từ ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp khác. Nhà trường không được thu tiền người học dưới bất kỳ hình thức nào để thực hiện hoạt động giáo dục tăng cường. Đồng thời, không được lợi dụng hoạt động này để dạy trước, dạy lại nội dung bài học, ôn tập, luyện thi hoặc tổ chức dạy thêm, học thêm.

Trong khi đó, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học có phạm vi rộng hơn, có thể bao gồm ngoại ngữ, nghệ thuật, thể thao, kỹ năng sống, năng lực số, trí tuệ nhân tạo (AI) và những nội dung giáo dục mở rộng khác. Đây là những chương trình học sinh và phụ huynh có quyền cân nhắc, lựa chọn căn cứ vào nhu cầu, sở thích và điều kiện của gia đình.

Tuy nhiên, nguyên tắc tự nguyện phải được thực hiện thực chất. Nhà trường không được ép buộc, gây áp lực để học sinh đăng ký tham gia; không được lấy việc có hoặc không tham gia các hoạt động này làm căn cứ đánh giá kết quả học tập, rèn luyện, xét thi đua hay khen thưởng.

Một ranh giới khác được Thông tư 85 đặt ra là không được chuyển những nội dung thuộc hoạt động giáo dục tăng cường, vốn thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước, sang chương trình giáo dục theo nhu cầu để thu tiền. Ngay cả khi phụ huynh đồng ý, sự đồng thuận đó cũng không thể trở thành căn cứ để nhà trường biến một hoạt động phải được bảo đảm thành dịch vụ thu phí.

Quy định này đặt ra yêu cầu rõ hơn đối với các trường khi xây dựng kế hoạch giáo dục, tổ chức chương trình liên kết và công khai các khoản kinh phí. Nhà trường cần xác định đúng tính chất từng hoạt động, tránh tình trạng nhập nhằng giữa nội dung giáo dục bắt buộc, hoạt động tăng cường và dịch vụ theo nhu cầu.

Đưa hoạt động giáo dục về đúng bản chất

Điểm chung của Thông tư 81 và Thông tư 85 là hướng đến việc tăng tính minh bạch, tự nguyện trong các hoạt động liên quan đến phụ huynh và học sinh. Nếu Thông tư 81 tập trung chấn chỉnh cách thức vận động, quản lý nguồn hỗ trợ thì Thông tư 85 làm rõ trách nhiệm của nhà trường trong tổ chức hoạt động giáo dục và quyền lựa chọn của người học.

Tuy nhiên, hiệu quả của các quy định không chỉ nằm ở việc ban hành văn bản. Điều quan trọng là các trường phải rà soát lại cách tổ chức hoạt động, phương thức thu chi, công khai nguồn kinh phí và giải thích rõ cho phụ huynh về từng chương trình được triển khai.

Với phụ huynh, việc nắm rõ những quy định mới giúp chủ động hơn khi tiếp nhận các khoản vận động đóng góp, đồng thời có cơ sở để lựa chọn hoạt động phù hợp cho con em mình. Với nhà trường, đây cũng là yêu cầu phải thay đổi cách làm, bảo đảm mọi khoản hỗ trợ đều đúng nguyên tắc và mọi chương trình giáo dục đều được tổ chức đúng bản chất.