Tủ sách cộng đồng gieo mầm văn hóa đọc giữa lòng đô thị Bỉ

Ông Antonio Skiadas tìm thấy cuốn sách của một tác giả mà ông yêu thích tại tủ sách.

Không nổi bật giữa cảnh quan, không thu hút bởi hình thức cầu kỳ, các tủ sách thường xuất hiện lặng lẽ tại những quảng trường nhỏ, trước cổng công viên hoặc trong khu dân cư, như những điểm dừng chân dành cho người yêu thích sách.

Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, mô hình tủ sách cộng đồng đã phổ biến tại nhiều quốc gia châu Âu. Ở Bỉ, các tủ sách được đặt rải rác ở nhiều khu vực với thiết kế đa dạng, từ những hộp gỗ đơn giản đến các mô hình mô phỏng ngôi nhà thu nhỏ. Dù hình thức khác nhau, điểm chung là đều mở ra không gian chia sẻ sách tự do, không rào cản về thủ tục.

Tại quận Uccle ở Brussels, trước cổng công viên Wolvendael, một tủ sách cộng đồng được đặt ngay lối vào khuôn viên xanh. Tủ làm bằng gỗ, thiết kế như một thùng thư lớn, chia thành nhiều ngăn và có cửa kính trong suốt để người qua lại dễ dàng quan sát bên trong. Các đầu sách được sắp xếp đa dạng, từ truyện thiếu nhi, tiểu thuyết đến những ấn phẩm phổ thông bằng nhiều ngôn ngữ, phản ánh sự luân chuyển thường xuyên giữa những người sử dụng.

Vị trí ngay lối vào công viên khiến tủ sách trở thành một điểm dừng tự nhiên của người dân. Người đi bộ thường ghé lại trong chốc lát trước khi tiếp tục hành trình. Người đi xe đạp dừng bên lối vào, dựng xe gọn gàng rồi nhanh chóng lựa chọn một cuốn sách phù hợp. Không gian công cộng vì thế hình thành những tương tác nhẹ, ngắn gọn nhưng diễn ra đều đặn mỗi ngày.

Thỉnh thoảng, có những gia đình trẻ dắt theo con nhỏ dừng lại trước tủ sách. Người lớn chọn sách từ các ngăn tủ, trong khi trẻ em đứng bên cạnh quan sát, cùng chia sẻ khoảnh khắc lựa chọn trước khi cả gia đình mang về những cuốn sách phù hợp để đọc tại nhà.

Ông Antonio Skiadas, cư dân quận Uccle, là người thường xuyên sử dụng các tủ sách cộng đồng trong khu vực, trong đó có tủ sách tại công viên Wolvendael. Trao đổi với phóng viên TTXVN, ông cho biết mô hình này giúp mở rộng lựa chọn đọc ngoài thói quen cá nhân. Ông chia sẻ: “Bạn có thể tìm thấy những cuốn sách không nằm trong lựa chọn quen thuộc và biết được người khác đang đọc gì”. Ông Skiadas cũng cho biết từng tình cờ bắt gặp một tác phẩm của nhà văn Amélie Nothomb tại tủ sách, một trải nghiệm mang lại nhiều thích thú.

Bà Martine Plas, một người dân khác thường xuyên sử dụng tủ sách cộng đồng, cho biết bà có thói quen mang sách đã đọc đến tủ và lựa chọn những cuốn khác mang về. Theo bà, cách làm này giúp sách tiếp tục được sử dụng thay vì bị bỏ quên sau khi đọc xong, đồng thời tạo điều kiện tiếp cận tri thức miễn phí một cách thuận tiện.

Bà Martine Plas, một người thường xuyên sử dụng tủ sách cộng đồng.

Theo số liệu thống kê, hiện có khoảng 2.500 tủ sách cộng đồng được lắp đặt trên toàn lãnh thổ Bỉ, trong đó khoảng 150 tủ tại 19 quận của thủ đô Brussels. Các tủ sách được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm chính quyền địa phương, thư viện, tổ chức xã hội và sáng kiến của người dân. Một số khu dân cư còn chủ động quản lý, bổ sung và duy trì hoạt động theo hình thức tự quản.

Sự phát triển của mô hình này phản ánh xu hướng mở rộng không gian văn hóa công cộng tại các đô thị châu Âu. Không chỉ tạo điều kiện để người dân tiếp cận sách miễn phí, tủ sách cộng đồng còn góp phần thúc đẩy thói quen đọc, khuyến khích tái sử dụng tài nguyên và giảm lãng phí trong đời sống thường ngày.

Quan trọng hơn, những tủ sách nhỏ bé này đang dần trở thành một điểm kết nối mềm trong cộng đồng đô thị. Việc trao đổi sách diễn ra tự nhiên, không cần hướng dẫn hay giám sát, nhưng vẫn được duy trì ổn định nhờ ý thức của người sử dụng.

Từ những tủ sách nhỏ đặt ở lối vào công viên đến hàng nghìn điểm sách rải rác khắp nước Bỉ, mô hình này đang mở rộng theo cách tự nhiên, dựa trên sự tham gia của cộng đồng. Trong sự lặng lẽ của mình, những tủ sách cộng đồng góp phần đưa tri thức đến gần hơn với đời sống thường ngày của người dân đô thị.