Từ sức mạnh Nhân dân trong mùa Thu độc lập đến phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trong kỷ nguyên mới

Ảnh: Hoàng Đông

Nhìn lại mùa Thu năm 1945, bên cạnh sự lãnh đạo đúng đắn, tài tình của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, sức mạnh của quần chúng Nhân dân là nhân tố có ý nghĩa quyết định làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám. Nhân dân vừa là chủ thể của cách mạng, vừa là lực lượng trực tiếp tạo nên sức mạnh tổng hợp để giành chính quyền và bảo vệ thành quả cách mạng.

Bởi vậy, Quốc khánh 2/9 không chỉ là ngày kỷ niệm sự ra đời của một nhà nước độc lập. Đó còn là dịp để nhận thức sâu sắc hơn một chân lý đã được lịch sử dân tộc Việt Nam kiểm chứng, mọi thắng lợi của cách mạng đều bắt nguồn từ Nhân dân, dựa vào Nhân dân và vì Nhân dân.

Nhân dân - chủ thể làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là cuộc vận động cách mạng rộng lớn, thu hút đông đảo các tầng lớp Nhân dân tham gia. Từ công nhân, nông dân, trí thức, thanh niên, phụ nữ đến tiểu thương, tiểu chủ, đồng bào các dân tộc, tôn giáo..., dưới sự lãnh đạo của Đảng, đã tạo nên sức mạnh chính trị - xã hội to lớn.

Sức mạnh đó được hình thành qua quá trình Đảng tuyên truyền, giác ngộ, tổ chức và tập hợp quần chúng; xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; chuẩn bị lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang và nắm bắt đúng thời cơ để phát động tổng khởi nghĩa giành chính quyền.

Thực tiễn cho thấy, đường lối cách mạng dù đúng đắn đến đâu cũng không thể trở thành hiện thực nếu không được Nhân dân tiếp nhận, hưởng ứng và biến thành hành động. Trong Cách mạng Tháng Tám, Nhân dân trực tiếp xuống đường, giành chính quyền ở các địa phương, bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ. Những cuộc mít tinh, biểu tình, tuần hành với sự tham gia đông đảo của quần chúng đã tạo nên sức mạnh áp đảo, làm cho bộ máy chính quyền thực dân, phong kiến nhanh chóng tan rã ở nhiều nơi.

Vì vậy, Cách mạng Tháng Tám không chỉ là sự chuyển giao chính quyền mà trước hết là sự thức tỉnh và vùng lên của cả một dân tộc, trong đó hàng triệu người dân trở thành chủ thể trực tiếp giành lại độc lập và quyền làm chủ vận mệnh đất nước.

Ảnh: Hoàng Đông

Tuyên ngôn Độc lập và sự khẳng định quyền của Nhân dân

Trong Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ tuyên bố chấm dứt chế độ thuộc địa, thực dân, phong kiến và khẳng định nền độc lập của Việt Nam, mà còn đặt độc lập dân tộc trong mối quan hệ chặt chẽ với quyền con người và quyền của các dân tộc.

Sự ra đời của Nhà nước mới mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc: người dân Việt Nam từ thân phận thần dân của chế độ phong kiến, thuộc địa trở thành người làm chủ đất nước độc lập. Độc lập dân tộc vì thế không phải mục tiêu trừu tượng hay đặc quyền của một nhóm người, mà phải gắn với quyền sống, quyền tự do, quyền làm chủ đất nước và quyền mưu cầu hạnh phúc của Nhân dân.

Sau Cách mạng Tháng Tám, trong điều kiện đất nước đứng trước muôn vàn khó khăn, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục nhấn mạnh trách nhiệm của chính quyền đối với Nhân dân. Nhà nước mới phải phục vụ Nhân dân, chăm lo đời sống Nhân dân và chịu trách nhiệm trước Nhân dân. Tư tưởng đó thể hiện nguyên lý xuyên suốt trong tư tưởng Hồ Chí Minh: Dân là gốc.

Ảnh: Hoàng Đông

“Dân là gốc” - giá trị bền vững từ mùa Thu năm 1945

“Lấy dân làm gốc” là truyền thống quý báu trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Đến Hồ Chí Minh, tư tưởng đó được kế thừa, phát triển thành hệ thống quan điểm sâu sắc về vai trò, vị trí của Nhân dân trong sự nghiệp cách mạng của Đảng.

Người nhiều lần khẳng định sức mạnh của Nhân dân; yêu cầu cán bộ, đảng viên phải gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm phục vụ Nhân dân.

Tư tưởng “Dân là gốc” không chỉ có ý nghĩa về nhận thức mà còn đặt ra yêu cầu đối với phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng. Nếu xa rời Nhân dân, không lắng nghe, không giải quyết những vấn đề chính đáng của Nhân dân thì tổ chức, bộ máy dù đầy đủ quy định, cơ chế cũng khó hoạt động hiệu quả. Ngược lại, khi chủ trương, đường lối phù hợp với lợi ích chính đáng của Nhân dân, được Nhân dân đồng tình và tham gia, nguồn lực xã hội sẽ được khơi dậy mạnh mẽ.

Thực tiễn cách mạng Việt Nam từ năm 1945 đến nay là minh chứng rõ nét. Trong Cách mạng Tháng Tám, các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, hàng triệu người dân đã đóng góp sức người, sức của cho tiền tuyến. Những đóng góp đó góp phần làm nên thắng lợi Điện Biên Phủ năm 1954 và Đại thắng mùa Xuân năm 1975. Trong công cuộc đổi mới từ năm 1986 đến nay, Nhân dân vừa thụ hưởng thành quả phát triển, vừa là chủ thể sáng tạo, trực tiếp tạo ra của cải vật chất, tri thức và những giá trị mới cho xã hội.

Ảnh: Hoàng Đông

Phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân trong kỷ nguyên mới

Đất nước đang đứng trước những cơ hội và thách thức mới từ chuyển đổi số, kinh tế tri thức, hội nhập quốc tế, biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển nhanh, bền vững. Trong bối cảnh đó, phát huy sức mạnh Nhân dân không chỉ là vận động Nhân dân thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để Nhân dân thực sự tham gia vào quá trình hoạch định, thực hiện và giám sát chính sách phát triển.

Điều này đòi hỏi tiếp tục hoàn thiện cơ chế để Nhân dân thực hiện quyền làm chủ; nâng cao chất lượng phục vụ của bộ máy Nhà nước; tăng cường đối thoại, tiếp nhận và giải quyết kịp thời những phản ánh, kiến nghị chính đáng; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân.

Ở cơ sở, một chính quyền gần dân không chỉ được thể hiện ở việc giải quyết thủ tục hành chính mà còn ở khả năng hiểu dân, nghe dân, giải quyết những vấn đề dân quan tâm và tạo điều kiện để Nhân dân tham gia công việc chung. Khi ý kiến được tôn trọng, quyền lợi chính đáng được bảo đảm và sự đóng góp có ý nghĩa đối với cộng đồng, Nhân dân sẽ trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển.

Đó cũng là sự tiếp nối tinh thần của mùa Thu năm 1945: từ Nhân dân làm nên chính quyền cách mạng đến Nhân dân cùng tham gia xây dựng, quản trị và phát triển đất nước.

Ảnh: Hoàng Đông

Củng cố niềm tin của Nhân dân

Sức mạnh của Nhân dân trước hết được tạo nên từ niềm tin. Lịch sử Cách mạng Tháng Tám cho thấy, khi đường lối cách mạng phù hợp với nguyện vọng của Nhân dân và được tổ chức thực hiện hiệu quả, sức mạnh quần chúng có thể tạo ra những biến đổi lịch sử to lớn.

Trong điều kiện hiện nay, củng cố niềm tin của Nhân dân tiếp tục là yêu cầu quan trọng. Niềm tin không chỉ được tạo dựng bằng tuyên truyền mà trước hết từ hiệu quả của chính sách, chất lượng phục vụ của bộ máy, sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên, tính công khai, minh bạch trong quản lý và khả năng giải quyết những vấn đề thực tiễn của người dân.

Vì vậy, phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân phải gắn với xây dựng đội ngũ cán bộ thực sự trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với Nhân dân.

Quốc khánh 2/9 - nhắc nhở một bài học không bao giờ cũ

Mỗi dịp Quốc khánh 2/9, chúng ta nhớ về mùa Thu năm 1945, Quảng trường Ba Đình, bản Tuyên ngôn Độc lập và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhưng ý nghĩa của ngày Quốc khánh không chỉ nằm trong những ký ức lịch sử, mà còn ở việc nhận thức và phát huy những giá trị được hun đúc từ lịch sử, trong đó có sức mạnh của Nhân dân.

Cách mạng Tháng Tám thành công bởi đã tập hợp được sức mạnh toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng. Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời để thực hiện quyền độc lập của dân tộc và quyền làm chủ của Nhân dân. Những thành tựu của đất nước trong các giai đoạn cách mạng tiếp theo cũng gắn liền với sự đóng góp của hàng triệu người dân Việt Nam.

Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay, cần tiếp tục nhận thức sâu sắc rằng Nhân dân không chỉ là đối tượng phục vụ mà trước hết là chủ thể của công cuộc phát triển đất nước. Phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân là phát huy trí tuệ, sức sáng tạo, nguồn lực và trách nhiệm xã hội của mỗi người; xây dựng cơ chế để người dân được tham gia, đóng góp, giám sát và thụ hưởng thành quả phát triển.

Từ mùa Thu độc lập năm 1945 đến hôm nay, một mạch nguồn xuyên suốt vẫn còn nguyên giá trị: Dân là gốc, dựa vào dân, phát huy sức mạnh Nhân dân và vì hạnh phúc của Nhân dân. Đó vừa là bài học của lịch sử, vừa là cơ sở để tạo dựng đồng thuận xã hội, củng cố niềm tin và huy động sức mạnh toàn dân tộc cho mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Quốc khánh 2/9 cũng là dịp mỗi cán bộ, đảng viên và công dân tự nhắc nhở về trách nhiệm đối với đất nước, Nhân dân và tiền nhân. Lịch sử đã chứng minh, khi lòng dân đồng thuận, sức dân được khơi thông và sức mạnh Nhân dân được quy tụ, dân tộc Việt Nam có thể vượt qua những thử thách lớn, tiếp tục mở ra những chặng đường phát triển mới.

ThS. Tạ Văn Hưng

(Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa)