Tự test ma túy không phải là căn cứ pháp lí xác nhận trong sạch

Nhiều nghệ sĩ quay video, livestream quá trình tự test ma túy nhằm phản hồi dư luận

Làn sóng nghệ sĩ tự xét nghiệm lan truyền trên mạng xã hội

Trong bối cảnh lực lượng Công an Việt Nam liên tục đẩy mạnh công tác truy quét tội phạm ma túy, việc một số nghệ sĩ nổi tiếng như Miu Lê, Long Nhật hay Sơn Ngọc Minh bị bắt giữ và điều tra đã làm dấy lên hàng loạt tin đồn thất thiệt trên các nền tảng mạng xã hội.

Khi bị cộng đồng mạng liên tục “réo tên” và đồn đoán có liên quan đến chất cấm, nhiều người nổi tiếng đã chọn cách tự đi làm xét nghiệm hoặc tự mua que thử về thực hiện nhằm nhanh chóng trấn an dư luận và thể hiện sự minh bạch của bản thân.

Điển hình như trường hợp của ca sĩ Ngọc Sơn, sau khi xuất hiện các thông tin lan truyền ác ý, anh đã cùng ca sĩ Quách Tuấn Du trực tiếp đến trụ sở Công an phường Bến Thành (TP.HCM) xin kiểm tra ma túy.

Tại đây, sau khi được lực lượng chức năng hướng dẫn đến cơ sở y tế theo đúng quy trình, ca sĩ Ngọc Sơn đã đến bệnh viện kiểm tra và phát trực tiếp (livestream) bảng kết quả xét nghiệm âm tính ngay trong chiều cùng ngày.

Tương tự, vào rạng sáng ngày 25.5, ca sĩ Tuấn Hưng cũng chủ động livestream toàn bộ quá trình tự thực hiện test ma túy ngay trên trang cá nhân để chứng minh bản thân vô can. Trước đó, ca sĩ Duy Mạnh cũng từng công khai thực hiện việc xét nghiệm tương tự tại nhà khi vướng phải những tin đồn vô căn cứ từ cộng đồng mạng.

Việc liên tiếp các clip, hình ảnh tự test ma túy xuất hiện công khai đã tạo nên một trào lưu “tự chứng minh mình vô can” trên không gian số, khiến nhiều người lầm tưởng rằng một kết quả âm tính hiển thị trên que thử là đủ để khẳng định tính pháp lý của một công dân.

Bản chất khoa học và những kịch bản âm tính, dương tính giả

Theo ThS.BS Đoàn Trúc Quỳnh, Khoa Y, Đại học Y Dược TP.HCM, hiện có nhiều phương pháp để xác định một người có sử dụng chất cấm hay không như xét nghiệm máu, nước tiểu, nước bọt, tóc hoặc mồ hôi. Mỗi phương pháp sẽ có ưu điểm và thời gian phát hiện khác nhau.

Trong đó, phương pháp test nhanh qua nước tiểu dựa trên phản ứng miễn dịch giữa kháng nguyên và kháng thể được áp dụng phổ biến nhất do chi phí thấp, thao tác đơn giản và cho kết quả nhanh chóng chỉ sau vài phút.

“Tuy nhiên, test nhanh không thể đảm bảo độ chính xác tuyệt đối. Kết quả có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như thời điểm lấy mẫu, lượng nước người được xét nghiệm uống trước khi xét nghiệm hoặc khả năng chuyển hóa của từng người”, ThS.BS Đoàn Trúc Quỳnh cho biết.

Đối với những người sử dụng ma túy không thường xuyên, sau khoảng thời gian từ 3 đến 5 ngày ngừng sử dụng, đa số các chất gây nghiện sẽ đào thải và không còn để lại dấu vết trong máu hoặc nước tiểu.

Cụ thể, heroin và morphine thường chỉ tồn tại trong nước tiểu từ 2-3 ngày, codeine từ 1-2 ngày, amphetamine từ 2-4 ngày. Riêng cần sa có thể lưu lại lâu hơn, dao động từ 3 đến 30 ngày đối với người sử dụng thường xuyên.

Bên cạnh đó, ThS.BS Phạm Thành Luân, Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội lưu ý thêm rằng các bộ test nhanh thông dụng trên thị trường hiện nay (như bộ test 5 chân) chỉ có khả năng nhận diện một số nhóm chất phổ biến. Trong khi danh mục các loại ma túy tổng hợp mới đang ngày càng đa dạng, nếu cá nhân sử dụng các chất kích thích nằm ngoài danh mục phát hiện của que thử thì kết quả trả về vẫn là âm tính.

Ngược lại, y học lâm sàng cũng ghi nhận không ít trường hợp bị “dương tính giả” do người thực hiện đang sử dụng các loại thuốc điều trị bệnh, thực phẩm chức năng hoặc thuốc chứa các hoạt chất như codeine, dextromethorphan, diphenhydramine và kháng sinh nhóm quinolon.