Từ thực tiễn địa phương: Nâng cao hiệu quả vận hành, tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền 3 cấp

Chủ động giải quyết ngay những vấn đề đặt ra thuộc thẩm quyền

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các đồng chí Lãnh đạo chủ chốt và Trưởng Ban Tổ chức Trung ương chủ trì Hội nghị. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Trình bày tham luận tại Hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cho biết, là đô thị đặc biệt có quy mô dân số, số lượng tổ chức đảng và đảng viên đông, khối lượng nhiệm vụ, giao dịch hành chính rất lớn và yêu cầu phục vụ của người dân, doanh nghiệp ngày càng đa dạng. Vì vậy, để vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiệu quả, trong 1 năm qua, thành phố Hà Nội đã thực hiện đồng bộ việc sắp xếp địa giới, xây dựng tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị phù hợp với đặc thù Thủ đô, đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền, đào tạo lại đội ngũ cán bộ theo vị trí việc làm, chuyển đổi số góp phần xây dựng nền tảng quản trị hiện đại.

Thông tin một số kết quả nổi bật thành phố Hà Nội đạt được, đồng chí Trần Đức Thắng khẳng định, kết quả thực tiễn 1 năm vận hành cho thấy mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp là chủ trương đúng đắn, phát huy hiệu quả, được thể hiện qua các nhóm chỉ số cụ thể.

Đó là, về năng lực quản trị, việc phân cấp, phân quyền cùng với mô hình mới tạo thuận lợi hơn cho thành phố có quyền quyết định các vấn đề lớn của Thủ đô như ban hành các văn bản quy định chi tiết Luật Thủ đô, Quy hoạch tầm nhìn 100 năm; giải quyết vấn đề tồn tại nhiều năm về giải phóng mặt bằng, khắc phục các điểm nghẽn và triển khai nhiều dự án với quy mô đầu tư rất lớn...

Về thực hiện các mục tiêu phát triển, việc xóa bỏ tầng nấc trung gian, cải cách hành chính đã tạo lập môi trường đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội. Tổng sản phẩm trên địa bàn thành phố năm 2025 đạt cao nhất trong nhiều năm qua. Thu ngân sách nhà nước 6 tháng đầu năm 2026 khoảng 410 nghìn tỷ đồng, đạt 63,2% dự toán; giải ngân đầu tư công đạt 44,04%...

Về cải cách hành chính và phục vụ nhân dân, mô hình mới cho thấy sự hiệu quả khi tỷ lệ hồ sơ quá hạn đã giảm sâu từ mức 44,63% năm 2025 xuống chỉ còn 4,2% trong 6 tháng đầu năm 2026. Chỉ số hiệu quả quản trị, cải cách hành chính năm 2025 đạt 92,90 điểm (xếp thứ 5/34 tỉnh, thành phố). Chỉ số hài lòng xếp thứ 8/34. Kết quả khảo sát qua các kênh theo thời gian thực cho thấy, tỷ lệ hài lòng và rất hài lòng của người dân đạt tới 98,95%.

Thực tiễn của Thủ đô cho thấy, chính quyền cấp xã đã bước đầu thực hiện tốt chức năng phục vụ nhưng để trở thành trung tâm kiến tạo sự phát triển, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cho rằng, rà soát đánh giá đơn vị hành chính cấp xã theo tính chất đặc thù (vùng lõi đô thị, vùng đô thị hóa nhanh, vùng ven đô, vùng nông thôn xa trung tâm; quy mô, dân số, dư địa phát triển…) để quyết định khung bộ máy chuyên môn phù hợp. Nghiên cứu xây dựng các đơn vị hành chính mang tính chất là trọng điểm của khu vực; xã phường mang tính hạt nhân để dẫn dắt, lan tỏa.

Bên cạnh đó, căn cứ năng lực thực thi của cấp xã để tiếp tục phân cấp, ủy quyền đồng bộ với phân bổ nguồn lực, nhất là về nguồn thu, nhiệm vụ chi đảm bảo phù hợp với tính chất, không gian, dư địa phát triển của từng địa phương và phù hợp với tiêu chí, tiêu chuẩn, quy chuẩn.

Bí thư Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh việc rà soát sắp xếp các đầu mối, tổ chức bên trong, đảm bảo không có khâu trung gian; tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức đảng đồng bộ, tương ứng với hệ thống hành chính nhà nước; nâng cao tính tự chủ, chất lượng hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập; từng bước chuyển một số dịch vụ công không nhất thiết nhà nước thực hiện trực tiếp, doanh nghiệp có thể làm tốt hơn để giao doanh nghiệp và các tổ chức xã hội thực hiện.

Cùng với đó, tập trung nâng cao năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cấp cơ sở; thu hút, trọng dụng nhân tài gắn với khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Tăng cường kỷ luật, kỷ cương và kiểm soát quyền lực; kiên quyết xử lý các biểu hiện chậm trễ, né tránh đùn đẩy trách nhiệm, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp.

Bí thư Thành ủy Hà Nội đề nghị các bộ, ngành tập trung xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung; trong năm 2026 hoàn thành xây dựng, vận hành cơ sở dữ liệu đất đai, quy hoạch, y tế, giáo dục, văn hóa… và Hệ thống quản lý điều hành theo Kiến trúc chung của Chính phủ và các tiêu chuẩn dữ liệu thống nhất.

Đồng chí Trần Đức Thắng nêu rõ, sau sơ kết 1 năm, thành phố Hà Nội đã xây dựng kế hoạch để chủ động giải quyết ngay những vấn đề đặt ra thuộc thẩm quyền của thành phố, phấn đấu đến hết năm 2026 cơ bản giải quyết những vướng mắc từ thực tiễn đặt ra.

Nâng cao chất lượng vận hành, lấy cấp xã làm trọng tâm

Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp. Ảnh: Phương Hoa/TTXVN

Trình bày tham luận tại Hội nghị, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Đồng Nai Vũ Hồng Văn cho biết, trong quá trình triển khai vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thành phố Đồng Nai lấy 3 câu hỏi làm thước đo để đánh giá hiệu quả hoạt động của cấp cơ sở. Đó là: Người dân có được phục vụ nhanh hơn không? Doanh nghiệp có giảm được thời gian, chi phí thực hiện thủ tục hành chính không? Ngân sách nhà nước có giảm được chi thường xuyên để dành nguồn lực cho đầu tư phát triển không?

Thành phố Đồng Nai nhận thức, tinh gọn tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế và sắp xếp đơn vị hành chính đã thể hiện được tính ưu việt của cuộc cải cách. Giá trị cốt lõi và mục tiêu lâu dài của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là nâng cao chất lượng quản trị, phát huy hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị và không ngừng nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Nếu sau sắp xếp, người dân được phục vụ tốt hơn, doanh nghiệp thuận lợi hơn, ngân sách được sử dụng hiệu quả hơn, đội ngũ cán bộ được nâng cao chất lượng hơn và chính quyền thực sự gần dân, sát dân, vì nhân dân phục vụ, đó mới thực sự là thành công của cuộc cải cách - đồng chí Vũ Hồng Văn nói.

Để mô hình tiếp tục phát huy tối đa xung lực phát triển, bước sang giai đoạn mới, thành phố Đồng Nai xác định trọng tâm kiện toàn tổ chức sang nâng cao chất lượng vận hành, lấy cấp xã làm trọng tâm để hỗ trợ, lấy dữ liệu và kết quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo hoạt động chính quyền địa phương 2 cấp.

Để đạt được mục tiêu trọng tâm nêu trên, thành phố Đồng Nai đã đặt ra và đã triển khai 3 yêu cầu, nhiệm vụ và giải pháp cốt lõi. Đó là, trong quá trình triển khai, thường xuyên thực hiện rà soát, đánh giá để nghiên cứu đề xuất điều chỉnh, sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã theo quy mô quản trị, đặc điểm phát triển và điều kiện thực tiễn của từng địa phương; qua đó nâng cao năng lực quản trị, mở rộng không gian và dư địa phát triển, đảm bảo tổ chức vận hành hiệu quả, đồng thời giữ vững ổn định chính trị-xã hội, tạo sự đồng thuận của nhân dân.

Bên cạnh đó, xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực ngang tầm yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Tổ chức bộ máy đã tinh gọn nhưng con người bố trí trong từng tổ chức bộ máy đó phải đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ, nhất là về bản lĩnh, tư duy đổi mới, năng lực quản trị, đạo đức, phong cách, chất lượng, hiệu quả làm việc và khát vọng cống hiến. Đội ngũ cán bộ phải được định vị thực sự là lực lượng cốt lõi, người truyền cảm hứng và là cầu nối trực tiếp giữa Đảng, chính quyền với nhân dân. Vì vậy, xây dựng đội ngũ cán bộ phải là ưu tiên hàng đầu trong giai đoạn tới.

Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số, xác định dữ liệu là nền tảng của quản trị hiện đại và xây dựng nền hành chính hiện đại với nhiều thủ tục giải quyết trực tuyến. Người dân sẽ không còn phụ thuộc vào khoảng cách địa lý, không phải đến cơ quan nhà nước nhưng công việc vẫn được giải quyết thông suốt.

Đổi mới phương thức quản trị

Trình bày tham luận tại Hội nghị, Phó Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Văn Thị Bạch Tuyết cho biết, Ban Thường vụ Thành ủy nhận thức rõ, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong điều kiện đặc thù của Thành phố, nếu không đổi mới phương thức quản trị sẽ không thể vận hành thông suốt được.

Sau 1 năm vận hành, hệ thống chính trị Thành phố đã đi vào hoạt động ổn định, thông suốt. Chính quyền địa phương gần dân, sát dân. Mô hình mới tăng tính chủ động của cơ sở, rút ngắn quy trình chỉ đạo, điều hành và thực thi nhiệm vụ, nâng cao chất lượng phục vụ cho người dân và doanh nghiệp; tiếp nhận và giải quyết nhanh chóng các vấn đề phát sinh ở các xã, phường đặc khu. Thành phố được mở rộng không gian phát triển, phát huy được lợi thế về quy mô, hạ tầng và thu hút đầu tư. Các chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế, thu ngân sách và thu hút vốn đầu tư nước ngoài đều đạt kết quả tích cực. Công tác bảo đảm an sinh xã hội, bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội đạt kết quả tốt, tạo nền tảng cho Thành phố hướng đến mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới.

Từ thực tiễn vận hành mô hình mới, Thành phố Hồ Chí Minh kiến nghị Trung ương xây dựng kiến trúc dữ liệu thống nhất trong toàn hệ thống chính trị, bảo đảm dữ liệu được chuẩn hóa, liên thông, chia sẻ và khai thác hiệu quả, đáp ứng được yêu cầu "đúng, đủ, sạch, sống", thống nhất và dùng chung, làm tiền đề để chính quyền vận hành trên dữ liệu và ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Trung ương tiếp tục hoàn thiện Cổng dịch vụ công quốc gia, hệ thống điều phối và hệ thống giải quyết thủ tục hành chính theo hướng thống nhất, liên thông và ổn định; sớm hoàn thiện các nền tảng dùng chung, cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành; ban hành đầy đủ tiêu chuẩn, quy chuẩn kết nối dữ liệu. Đồng thời, mở rộng cơ chế chia sẻ dữ liệu để các địa phương khai thác tự động, phát triển các ứng dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo để phục vụ cho công tác quản lý, điều hành và nâng cao chất lượng phục vụ cho người dân và doanh nghiệp.

Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất Quốc hội, Chính phủ tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và các văn bản dưới luật theo hướng đồng bộ, thống nhất, tránh chồng chéo.

Thành phố Hồ Chí Minh kiến nghị cho phép các địa phương có thể thành lập 1-2 cơ quan có chức năng như một cơ quan hành chính để thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước chuyên sâu, phục vụ cho nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương...