Từ tò mò trải nghiệm đến nguy cơ vi phạm pháp luật vì thuốc lá điện tử

Chính sách mới cho thấy định hướng tăng cường kiểm soát đối với các sản phẩm chứa nicotine và chất kích thích đang ngày càng phổ biến trong giới trẻ. (Ảnh minh họa)

Từ tò mò trải nghiệm đến nguy cơ lệ thuộc

Những năm gần đây, thuốc lá điện tử xuất hiện ngày càng phổ biến trong môi trường học đường, ký túc xá, quán cà phê hay các tụ điểm vui chơi của thanh thiếu niên. Không ít người bắt đầu sử dụng chỉ vì tâm lý tò mò, muốn “thử cho biết” hoặc xem đây là cách thể hiện cá tính, bắt kịp xu hướng trên mạng xã hội.

Khác với thuốc lá truyền thống, nhiều sản phẩm thuốc lá điện tử được thiết kế với màu sắc bắt mắt, kiểu dáng hiện đại, mùi hương đa dạng như trái cây, bạc hà, đồ uống ngọt… Điều này khiến không ít người trẻ lầm tưởng đây là sản phẩm “ít độc hại”, “không gây nghiện” hoặc chỉ mang tính giải trí.

Tuy nhiên, theo các cảnh báo y tế, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng vẫn chứa nicotine - chất gây nghiện mạnh có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh, tim mạch và hô hấp. Việc sử dụng kéo dài có nguy cơ làm suy giảm trí nhớ, giảm khả năng tập trung, rối loạn cảm xúc và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm.

Đối với thanh thiếu niên, tác động của nicotine càng đáng lo ngại hơn do đây là giai đoạn não bộ đang phát triển. Các chuyên gia y tế cho rằng việc tiếp xúc sớm với nicotine có thể ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát hành vi, khả năng học tập cũng như sức khỏe tinh thần của người trẻ.

Bên cạnh nguy cơ lệ thuộc nicotine, thực tế thời gian qua cũng ghi nhận nhiều trường hợp thuốc lá điện tử bị pha trộn chất ma túy tổng hợp hoặc các chất kích thích độc hại. Những sản phẩm này có thể gây ảo giác, mất kiểm soát hành vi, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người sử dụng.

Thực tế đã ghi nhận trường hợp phải nhập viện cấp cứu hoặc điều trị tâm thần sau khi sử dụng thuốc lá điện tử chứa chất kích thích. Một số vụ việc còn liên quan đến hành vi gây rối trật tự, tai nạn hoặc vi phạm pháp luật do người sử dụng mất khả năng kiểm soát hành vi.

Trong bối cảnh đó, việc bổ sung chế tài xử phạt đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử được xem là bước đi cần thiết nhằm tăng cường phòng ngừa từ sớm, đặc biệt với nhóm thanh thiếu niên.

Quy định mới được đánh giá là bước siết chặt quản lý cần thiết trong bối cảnh tình trạng sử dụng các sản phẩm này trong thanh thiếu niên có xu hướng gia tăng, kéo theo nhiều hệ lụy về sức khỏe và trật tự xã hội. (Ảnh minh họa)

Siết trách nhiệm từ người sử dụng đến người quản lý địa điểm

Theo Điều 26 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, người sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng bị phạt tiền từ 3 - 5 triệu đồng và buộc tiêu hủy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vi phạm.

Ngoài hành vi trực tiếp sử dụng, nghị định cũng quy định phạt tiền từ 5 - 10 triệu đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình.

Quy định này không áp dụng đối với trường hợp người chứa chấp là ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột hoặc vợ, chồng của người vi phạm.

Việc đồng thời quy định trách nhiệm của người sử dụng và trách nhiệm quản lý địa điểm được đánh giá là giải pháp nhằm hạn chế môi trường sử dụng thuốc lá điện tử trong cộng đồng, đặc biệt tại những khu vực tập trung đông thanh thiếu niên.

Nếu trước đây các sản phẩm này từng được quảng bá như một “xu hướng hiện đại” hoặc bị hiểu nhầm là "ít nguy hại hơn" thuốc lá truyền thống, thì việc đưa vào diện xử phạt trực tiếp cho thấy định hướng kiểm soát chặt chẽ hơn nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Tăng cường phòng ngừa trong môi trường học đường

Thực tế cho thấy thanh thiếu niên là nhóm dễ bị tác động bởi quảng cáo trá hình, tâm lý đám đông và các xu hướng lan truyền trên mạng xã hội. Trong khi đó, nhận thức về tác hại của thuốc lá điện tử ở một bộ phận người trẻ vẫn còn hạn chế.

Việc áp dụng chế tài xử phạt cụ thể được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, đồng thời tạo thêm cơ sở để gia đình, nhà trường và cộng đồng tăng cường giáo dục, nhắc nhở, phòng ngừa từ sớm.

Cùng với chế tài hành chính, công tác truyền thông về tác hại của thuốc lá điện tử cần tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng phù hợp với giới trẻ, giúp người dùng nhận diện đúng nguy cơ của các sản phẩm chứa nicotine và chất kích thích. Trong đó, môi trường học đường được xem là khu vực cần tăng cường tuyên truyền, xây dựng lối sống lành mạnh và trang bị kỹ năng từ chối các sản phẩm gây nghiện cho học sinh, sinh viên.