Từ trăn trở đến sáng kiến vì cộng đồng

Công nghệ trở thành "cánh tay nối dài"

Sau 15 năm công tác, ThS Bùi Trọng Nguyễn, Phó trưởng Phòng Chỉ đạo tuyến - Bệnh viện Nhân dân 115, cảm nhận rõ phía sau mỗi quy trình, thủ tục khám chữa bệnh tại bệnh viện là sự chờ đợi, lo lắng và hy vọng của người bệnh cùng thân nhân.

Thạc sĩ Bùi Trọng Nguyễn (thứ 2 bên trái) tham gia triển lãm sản phẩm cánh tay robot và xe lăn điện điều khiển bằng ánh mắt tại Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam. Ảnh: THÁI PHƯƠNG

Có người đến bệnh viện nhưng chưa biết khu khám bệnh ở đâu, cần làm những thủ tục gì. Có người sau đột quỵ mong muốn tự di chuyển nhưng cơ thể không còn đủ khả năng vận động. Trong khi đó, nhân viên y tế phải cùng lúc giải đáp những câu hỏi lặp lại, khiến thời gian dành cho các trường hợp cần hỗ trợ chuyên sâu bị thu hẹp. Từ thực tế này, ThS Bùi Trọng Nguyễn cùng đồng nghiệp nghiên cứu robot hỗ trợ người bệnh, có thể chào hỏi, cung cấp thông tin, hướng dẫn và hỗ trợ tìm đường. Nhờ tích hợp trí tuệ nhân tạo, robot có khả năng tiếp nhận, xử lý và phản hồi các yêu cầu của người sử dụng.

Từ năm 2021 đến nay, ThS Bùi Trọng Nguyễn có 6 sáng kiến, làm lợi cho đơn vị 5,8 tỷ đồng. Ngoài mô hình robot hỗ trợ người bệnh, sáng kiến anh tâm đắc nhất là xe lăn điện thông minh điều khiển bằng ánh mắt. Ý tưởng xuất phát từ thực tế những người bệnh sau đột quỵ và người khuyết tật bị hạn chế vận động phải phụ thuộc nhiều vào người chăm sóc. Sự phụ thuộc ấy đôi khi khiến họ mất đi cảm giác chủ động và tự tin trong cuộc sống. Anh muốn công nghệ trở thành “cánh tay nối dài”, giúp người bệnh chủ động lựa chọn hướng di chuyển và khả năng tự chủ trong giới hạn an toàn.

“Tôi muốn có một thiết bị vận hành hiệu quả, giúp người bệnh chủ động hơn”, anh Nguyễn chia sẻ. Với anh, công nghệ dù hiện đại đến đâu vẫn phải phục vụ con người. Robot hay trí tuệ nhân tạo chỉ thật sự có ý nghĩa khi giúp nhân viên y tế có thêm thời gian chăm sóc, giúp người bệnh tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn, đồng thời bảo đảm an toàn và kiểm soát thông tin.

Giá trị từ những cải tiến thiết thực

Ở Công ty TNHH Rochdale Spears (phường Bình Hòa), anh Mai Văn Cẩn - Quản lý cấp cao bộ phận An toàn, sức khỏe, môi trường phụ trách nhiều công việc liên quan đến an toàn lao động, phòng cháy, chữa cháy, môi trường, vệ sinh nhà máy, chăm sóc sức khỏe người lao động. Với anh, mỗi vấn đề phát sinh trong sản xuất đều cần được ghi nhận, phân tích để tìm cách khắc phục.

Làm việc tại doanh nghiệp sản xuất đồ gỗ xuất khẩu, anh Cẩn thường xuyên tiếp nhận các bộ câu hỏi đánh giá từ khách hàng ở nước ngoài, với những yêu cầu ngày càng khắt khe về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Từ đó, anh nghĩ đến việc xây dựng một nền tảng dữ liệu chung để doanh nghiệp vừa trả lời yêu cầu của đối tác, vừa nhận diện các điểm lãng phí trong quá trình vận hành.

Cuối năm 2022, anh bắt đầu tập hợp dữ liệu. Sang năm 2023, các chỉ số về tiêu thụ điện, nước, chi phí môi trường, phát thải, vận hành nhà xưởng được hệ thống thống kê hàng năm. Năm 2025, anh Cẩn triển khai sáng kiến giảm thiểu khí thải nhà kính theo định hướng ESG; tập trung vào tiết kiệm điện năng, số hóa kiểm toán năng lượng, tối ưu công nghệ, thay thế đồng bộ đèn LED, tính toán hướng sử dụng năng lượng sạch (như điện mặt trời), xử lý rò rỉ khí nén, nâng cấp động cơ, phân loại và tái chế rác thải tại nguồn. Sáng kiến giúp công ty tiết kiệm khoảng 5 tỷ đồng chi phí vận hành trong năm 2025, đồng thời nâng cao hiệu quả kiểm soát phát thải và ý thức người lao động về sản xuất xanh.

Trước đó, anh Cẩn cũng có nhiều sáng kiến làm lợi cho đơn vị và góp phần giảm xả thải ra môi trường. Nhưng điều anh tâm đắc nhất là những sáng kiến của mình được đưa vào thực tế, trở thành quy trình vận hành mới, giúp công nhân làm việc an toàn hơn, doanh nghiệp tiết kiệm chi phí hơn và môi trường được bảo vệ tốt hơn.

Ở lĩnh vực giáo dục, TS Dương Thị Thùy Vân, Trưởng Phòng Khảo thí và Kiểm định chất lượng, kiêm Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển giao khoa học công nghệ, Trường Đại học Tôn Đức Thắng, cũng sử dụng dữ liệu để nâng cao chất lượng đào tạo. Qua hơn 20 năm giảng dạy, TS Dương Thị Thùy Vân nhận ra chất lượng đào tạo không phải là đích đến cố định, mà là quá trình cần được rà soát, cải tiến liên tục. Nhận thấy dữ liệu, minh chứng còn phân tán, việc tổng hợp thủ công mất nhiều thời gian, chị nghiên cứu ứng dụng công nghệ số, từng bước khai thác trí tuệ nhân tạo trong công tác bảo đảm và quản lý chất lượng đào tạo.

Trong 8 sáng kiến đã triển khai, TS Dương Thị Thùy Vân tâm huyết nhất với mô hình ứng dụng công nghệ số trong kiểm định chất lượng và xếp hạng đại học. Các sáng kiến góp phần chuẩn hóa dữ liệu, tăng cường phối hợp giữa các đơn vị, giúp nhà trường kịp thời nhận diện những nội dung cần cải tiến. Qua đó, người học được thụ hưởng chương trình đào tạo ngày càng chất lượng, minh bạch và phù hợp hơn với yêu cầu xã hội. Với chị Vân, sự lan tỏa bền vững không chỉ nằm ở những công cụ hay giải pháp mới, mà còn ở việc người đi trước sẵn sàng chia sẻ tri thức, kinh nghiệm và cơ hội cho thế hệ tiếp nối. Bởi mục tiêu cuối cùng không phải tạo ra thật nhiều công cụ công nghệ, mà là đào tạo được những người trẻ có nền tảng chuyên môn vững, tư duy đổi mới và khả năng học tập suốt đời.

Từ bệnh viện, nhà máy đến giảng đường, những sáng kiến không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần xây dựng môi trường làm việc an toàn, hỗ trợ người bệnh tốt hơn và mở thêm cơ hội để người học tiếp cận công nghệ. Những giá trị đó minh chứng cho thấy phong trào đổi mới, sáng tạo ngày một lan tỏa mạnh mẽ.