TỪ TRANG BÁO ĐẾN CUỘC SỐNG - Bài 2: Những đổi thay từ trang báo

Phóng viên Trần Thị Trang (thứ 5, từ phải qua) cùng nhà hảo tâm và chính quyền địa phương trao tiền hỗ trợ gia đình bà Trần Thị Tư, ngụ xã Vĩnh Hòa. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Không chỉ phản ánh sự việc, báo chí còn góp phần kết nối, thúc đẩy những chuyển biến tích cực trong đời sống. Từ những vấn đề dân sinh kéo dài đến những hoàn cảnh cần được sẻ chia, nhiều thay đổi đã bắt đầu từ những thông tin được đăng tải trên mặt báo.

Truyền tải tiếng nói người dân

Trở lại cuộc gọi xúc động trên, nhà báo Lê Quốc Trinh - phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại An Giang cho biết, đây là một trong những cuộc gọi khiến anh nhớ nhất trong gần 18 năm làm nghề. Lời cảm ơn nghẹn ngào ấy đến sau khi bài viết “Sớm giải quyết thấu tình đạt lý với dân” được đăng tải, phản ánh vụ việc kéo dài hơn 40 năm liên quan phần đất của gia đình liệt sĩ từng cho địa phương mượn xây trụ sở xã. Sau phản ánh, lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh nhiều lần có văn bản yêu cầu xem xét, giải quyết đúng quy định. Cơ quan chức năng đã rà soát, xem xét lại hồ sơ. Với anh Trinh, đó là khoảnh khắc giúp anh cảm nhận rõ ý nghĩa của nghề báo: Đưa những tiếng nói chính đáng của người dân đến đúng nơi cần được lắng nghe.

Thực tế làm nghề, anh Trinh từng tiếp nhận nhiều vụ việc kéo dài, khi người dân đã gửi nhiều đơn kiến nghị nhưng chưa được giải quyết dứt điểm. Báo chí trở thành kênh cuối cùng họ tìm đến. Sau khi tiếp nhận thông tin, phóng viên phải làm việc với nhiều phía: Người dân, chính quyền, nhân chứng và chuyên gia pháp lý để kiểm chứng, đối chiếu để bảo đảm tiếng nói của họ được phản ánh đầy đủ, hợp lý, công bằng.

Mỗi bài viết là kết quả của nhiều ngày xác minh thông tin. Riêng vụ việc liên quan phần đất của gia đình liệt sĩ ở xã Đông Thái, anh Trinh dành gần một tháng để đối chiếu hồ sơ, gặp gỡ các bên liên quan để tìm hiểu nguyên nhân khiến vụ việc kéo dài và kiểm chứng từng chi tiết trước khi hoàn thành bài viết. Theo anh Trinh, không phải bài báo nào cũng tạo ra kết quả ngay lập tức. Nhưng khi một vấn đề được phản ánh trung thực, khách quan, tiếng nói của người dân sẽ được lắng nghe, những thông tin được công bố đều có thể trở thành mắt xích thúc đẩy quá trình giải quyết vấn đề.

Thúc đẩy hành động

Những năm gần đây, Phú Quốc là điểm đến hấp dẫn của du khách trong và ngoài nước. Tuy nhiên, năm 2023, du lịch đảo ngọc từng đối mặt với giai đoạn khó khăn khi lượng du khách sụt giảm. Trong bài viết “Thu hút nguồn du khách bền vững đến Phú Quốc”, nhà báo Lê Quốc Trinh chỉ ra nhiều nguyên nhân như giá vé máy bay tăng cao, tình trạng chèo kéo khách và những bất cập trong dịch vụ du lịch. Nhiều cơ quan báo chí cũng phản ánh những tồn tại tương tự. Ngay sau đó, nhiều giải pháp chấn chỉnh được triển khai, công tác quản lý được siết chặt hơn, chất lượng dịch vụ từng bước được cải thiện. Từ đó đến nay, lượng du khách đến Phú Quốc ngày càng tăng. “Báo chí không làm thay công việc của cơ quan quản lý. Nhưng báo chí có thể giúp những vấn đề tồn tại được nhìn thấy rõ hơn và thúc đẩy quá trình xử lý”, anh Trinh nói.

Những thay đổi đôi khi bắt đầu từ những điều rất gần gũi trong đời sống. Tại xã Mỹ Thuận, khoảng một tuần sau khi báo An Giang phản ánh, tình trạng ô nhiễm trên các tuyến kênh từng bước cải thiện. Ông Dương Thanh Nhã - Bí thư Đảng ủy xã Mỹ Thuận cho biết địa phương đã chỉ đạo các đơn vị liên quan rà soát các điểm ô nhiễm, tổ chức thu gom rác thải, phát quang bụi rậm và khơi thông dòng chảy tại các tuyến kênh bị ảnh hưởng. Đến đầu tháng 6, lượng rác tồn đọng giảm đáng kể, môi trường sống của người dân ven kênh được cải thiện. Những chuyển biến này cho thấy hiệu ứng tích cực từ báo chí: Giúp chính quyền nhìn rõ hơn vấn đề và thúc đẩy hành động kịp thời.

Báo chí không chỉ thúc đẩy hành động mà còn góp phần thay đổi nhận thức xã hội. Nhiều năm qua, các bài viết pháp luật trên báo An Giang không chỉ phản ánh vụ việc mà còn giúp nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong cộng đồng. Mới đây, bài “Mua, bán đồ chơi nguy hiểm, lãnh án tù” thu hút sự quan tâm của nhiều phụ huynh, giúp họ nhận ra các loại súng bắn đạn bi, súng nén khí rao bán trên mạng không đơn thuần là đồ chơi mà có thể kéo theo hệ lụy pháp lý. Sau bài báo, nhiều người đã chủ động kiểm tra lại những vật dụng con em mình đang sử dụng.

Lan tỏa yêu thương

Sau những vụ việc dân sinh, những phiên tòa hay các vấn đề xã hội được phản ánh trên mặt báo, hành trình của người làm báo chưa dừng lại. Có những phóng viên vẫn tiếp tục tìm đến những mái nhà nghèo, những số phận kém may mắn để kết nối yêu thương.

Một buổi sáng đầu năm, phóng viên Trần Thị Trang (bút danh Nguyên Anh) - Báo Lao Động, Văn phòng Đồng bằng sông Cửu Long thường trú tỉnh An Giang, trở lại căn nhà của bà Trần Thị Tư, ngụ xã Vĩnh Hòa. Khác với lần đầu chị tìm đến, căn nhà giờ khang trang hơn với bức tường xây kiên cố, nền gạch sạch sẽ và hệ thống điện, nước đầy đủ. Con gái của bà được điều trị định kỳ nên sức khỏe ổn định hơn. Đứa cháu nhỏ có điều kiện tiếp tục đến trường. Ít ai biết rằng phía sau những đổi thay ấy bắt đầu từ bài viết “Cụ bà 74 tuổi gánh gồng nuôi con cháu” đăng trên báo Lao Động.

Sau khi bài báo lan tỏa, nhiều tổ chức, cá nhân đã tìm đến hỗ trợ. Hội Khuyến học địa phương vận động xây dựng căn nhà mới trị giá khoảng 70 triệu đồng cho bà Tư. Nhóm thiện nguyện Bonobos hỗ trợ kinh phí khoan giếng, lắp đặt hệ thống nước sinh hoạt, khám, chữa bệnh và sinh hoạt hằng tháng. Nhắc đến những đổi thay của gia đình bà Tư sau bài báo, chị Trang mỉm cười: “Điều khiến tôi vui nhất không phải là bài báo được nhiều người đọc, mà là khi trở lại và thấy cuộc sống của nhân vật đã thay đổi theo hướng tích cực hơn”.

Những lần đến cơ sở, chị Trang gặp nhiều phận đời éo le. Từ người già neo đơn, bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo đến những em nhỏ đứng trước nguy cơ bỏ học vì nghèo khó. Mỗi hoàn cảnh mang một câu chuyện riêng, nhưng điểm chung là phía sau những thiếu thốn vẫn luôn hiện hữu nghị lực vươn lên và khát vọng đổi thay cuộc sống. Chị vẫn nhớ cặp vợ chồng lớn tuổi ở An Biên, dù bệnh tật vẫn ngày ngày nhặt ve chai để nuôi con cháu. Sau khi câu chuyện được kết nối qua Quỹ xã hội từ thiện Tấm lòng Vàng của Báo Lao Động, gia đình nhận được nhiều hỗ trợ để cải thiện sinh kế và từng bước ổn định cuộc sống.

Theo chị Trang, để những bài viết về hoàn cảnh khó khăn thực sự tạo được hiệu ứng xã hội tích cực, điều quan trọng nhất vẫn là tính xác thực. Trước khi phản ánh một trường hợp, phóng viên phải phối hợp với chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan để xác minh đầy đủ thông tin, bảo đảm sự hỗ trợ đến đúng người, đúng hoàn cảnh. “Muốn bài viết chạm đến bạn đọc thì trước hết câu chuyện phải chân thật. Sự thật luôn phải được đặt lên hàng đầu. Sau đó mới đến cách kể chuyện để người đọc hiểu, cảm và muốn sẻ chia”, chị Trang nói.

Với chị Trang, giá trị lớn nhất của những bài viết nhân ái không nằm ở số tiền hỗ trợ nhiều hay ít, mà ở khả năng kết nối lòng nhân ái trong xã hội. Từ một bài báo, có người được chữa bệnh, có em nhỏ được tiếp tục đến trường, có gia đình tìm thấy cơ hội để bắt đầu lại. Đó cũng là điều khiến chị thêm tin vào ý nghĩa của nghề báo - nghề không chỉ phản ánh cuộc sống mà còn góp phần lan tỏa sự tử tế và tạo nên những thay đổi tích cực trong cộng đồng.

Nhiều năm thực hiện công tác biên tập, với nhà báo Đỗ Hương Giang - Phó trưởng Phòng Báo in và Báo điện tử - Nội dung số, Báo và Phát thanh - Truyền hình tỉnh An Giang, những bài viết về hoàn cảnh khó khăn luôn mang lại cảm xúc rất đặc biệt đối với chị. Qua quá trình biên tập, chị nhận thấy nhiều trường hợp sau khi báo chí phản ánh đã nhận được sự chung tay giúp đỡ của cộng đồng. Tìm đọc lại một tờ báo An Giang có đăng chuyên mục “Nhịp cầu nhân ái”, chị Giang nói: “Báo chí không chỉ cung cấp thông tin mà còn là cầu nối của lòng nhân ái, lan tỏa yêu thương. Mỗi câu chuyện được kể bằng sự trung thực và trách nhiệm đều có thể kết nối những người cần giúp đỡ với những tấm lòng sẵn sàng sẻ chia. Đó cũng là một trong những sứ mệnh đẹp đẽ của nghề báo”.

Cuộc trò chuyện với nhà báo Đỗ Hương Giang khép lại khi đồng hồ đã về cuối giờ chiều.Trong phòng biên tập, nhịp xuất bản cho số báo hôm sau vẫn tất bật. Trên những trang báo vừa hoàn thành vẫn hiện diện những câu chuyện của người dân, những vấn đề của đời sống và những phận người cần được sẻ chia.

Từ những cuộc gọi cảm ơn sau một bài báo được đăng tải, đến những kiến nghị được xem xét lại, những dòng kênh được làm sạch hay những mái nhà được dựng lên bằng sự chung tay của cộng đồng, mỗi thay đổi đều cho thấy sức lan tỏa của báo chí trong đời sống. Những thay đổi ấy cũng minh chứng giá trị bền bỉ của nghề báo: Không chỉ phản ánh hiện thực mà còn góp phần làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn.

(Còn tiếp)