Tư tưởng Hồ Chí Minh trở thành sức mạnh nội sinh của đô thị mang tên Bác

Bắn pháo hoa chào mừng Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4) và Ngày Quốc tế Lao động (1/5) tại khu vực đầu đường hầm sông Sài Gòn, thành phố Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh. Ảnh tư liệu: Thanh Vũ/TTXVN

Từ việc khơi dậy khát vọng vươn lên, phát huy sức mạnh đại đoàn kết đến chăm lo đời sống nhân dân và xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, những giá trị ấy đã trở thành nguồn lực nội sinh, tạo nên bản sắc riêng của Thành phố mang tên Bác.

Chuyển hóa di sản tinh thần của Bác thành động lực phát triển

Trong cuốn sách “Thành phố Hồ Chí Minh 10 năm”, đồng chí Nguyễn Văn Linh (khi đó là Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, sau này là Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng) khẳng định: "Thành phố mang tên Bác, một vinh dự tột cùng gắn với một trách nhiệm hết sức nặng nề. Sống, lao động, chiến đấu, học tập theo gương Bác luôn luôn là khẩu hiệu nhắc nhở Thành phố...".

Vinh dự, tự hào là nơi khởi đầu hành trình tìm đường cứu nước của Bác, Đảng bộ và nhân dân Thành phố được tiếp thêm sức mạnh, chỗ dựa tinh thần vững chắc từ Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ giá trị sâu xa của cuộc hành trình tìm đường cứu nước vĩ đại của Người.

Dù đến năm 1976 Quốc hội mới chính thức quyết định đổi tên thành phố Sài Gòn – Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh, nhưng theo Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh, ngay trong những năm kháng chiến, nhân dân Thành phố đã mong muốn được mang tên Bác. Sau ngày giải phóng, nhiều người sử dụng ngay tên Thành phố Hồ Chí Minh như một điều tự nhiên, thể hiện tình cảm đặc biệt đối với Người.

Công cuộc Đổi mới từ năm 1986 đã tạo điều kiện để Thành phố Hồ Chí Minh phát huy vai trò đầu tàu kinh tế, thể hiện năng lực thích ứng, tinh thần năng động, sáng tạo và khát vọng phát triển của một đô thị luôn tiên phong đổi mới. Trong quá trình lãnh đạo, Đảng bộ Thành phố luôn gắn phát triển kinh tế - xã hội với củng cố thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân và đặc biệt là “thế trận lòng dân”.

Theo ông Huỳnh Đảm, nguyên Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương luôn đi đầu đổi mới, tiên phong thí điểm nhiều cơ chế, chính sách mới, qua đó đóng góp kinh nghiệm thực tiễn để Trung ương xem xét, quyết định triển khai trong cả nước.

Bên cạnh đó, Thành phố còn có những yếu tố đặc biệt về tiềm năng, thế mạnh, vị trí, vai trò và tầm vóc; đóng góp quan trọng cho đất nước trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh, hội nhập quốc tế, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thực tiễn nhiều thập niên qua cho thấy, mỗi khi đứng trước thử thách lớn, Thành phố Hồ Chí Minh luôn biết cách khơi dậy tinh thần vượt khó và ý chí vươn lên. Đó là bản lĩnh của một đô thị lớn chưa bao giờ bằng lòng với những gì đã có. Đó cũng là quá trình chuyển hóa di sản tinh thần của Bác thành động lực hành động, chương trình cụ thể gắn với kết quả phát triển thiết thực.

Ngay sau ngày đất nước thống nhất, Thành ủy Thành phố đã xác định nhiệm vụ hàng đầu là tiếp tục học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Bác, xây dựng, giáo dục, rèn luyện đội ngũ cán bộ không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, trình độ, năng lực, góp phần quan trọng đưa Thành phố phát triển xứng tầm, đúng với tiềm năng và thế mạnh sẵn có.

Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2020-2025 xác định mục tiêu xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”, đưa tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người hiện diện thường xuyên, trở thành tài sản tinh thần, giá trị văn hóa đặc trưng của cán bộ, đảng viên và nhân dân thành phố.

Đến nay, "Không gian văn hóa Hồ Chí Minh" đã được mở rộng trên toàn thành phố với hơn 5.800 không gian tại các thiết chế văn hóa, cơ sở giáo dục, cơ sở tôn giáo, doanh nghiệp và không gian công cộng. Nhiều tư liệu quý về cuộc đời, sự nghiệp cách mạng, tư tưởng, đạo đức, phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh được giới thiệu, lan tỏa sâu rộng trong đời sống tinh thần của người dân.

Không gian văn hóa ấy không chỉ hiện diện trong bảo tàng hay di tích, mà còn thấm vào đời sống thường nhật qua nhiều hình thức phong phú, sinh động. Nhờ đó, mỗi người khi đến với Thành phố Hồ Chí Minh đều có thể cảm nhận rõ nét đây là đô thị vinh dự mang tên Bác.

Phó Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Văn Thị Bạch Tuyết cho biết, vững bước trên con đường Bác Hồ đã lựa chọn, Thành phố đã và đang chuyển hóa tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người thành những giá trị cụ thể thông qua nhiều chương trình, công trình, việc làm thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương.

Từ đó, hình thành và phát triển “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”, nơi tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác được hiện hữu thường xuyên, trở thành tài sản tinh thần và giá trị văn hóa đặc trưng của cán bộ, đảng viên và nhân dân Thành phố.

Hơn nửa thế kỷ sau ngày mang tên Bác, những thành tựu và khát vọng vươn lên của Thành phố tiếp tục khẳng định ý nghĩa lịch sử và giá trị thiêng liêng của sự kiện ấy. Như Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh từng viết cách đây hơn 40 năm: “Từ Sài Gòn đến Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố trải hơn trăm năm trong bão táp đấu tranh và cách mạng”, “Thành phố đủ tầm vóc để mang tên Bác. Vượt trên mọi phân tích, thành phố Sài Gòn mang tên Hồ Chí Minh là biểu thị của cái đẹp - không gì sánh nổi...”.

Bản sắc của Thành phố mang tên Bác

Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết số 09 về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới. Ảnh minh họa: Quốc Khánh/TTXVN

Theo Tiến sĩ Huỳnh Văn Sinh (Khoa Lý luận cơ sở, Học viện Cán bộ Thành phố Hồ Chí Minh), “nghĩa tình” đã trở thành thương hiệu văn hóa của con người thành phố, cụ thể hóa bằng những phong trào khởi nguồn từ đây rồi lan tỏa cả nước như xóa đói giảm nghèo, phụng dưỡng Mẹ Việt Nam Anh hùng, xây nhà tình nghĩa, nhà tình thương... Những phong trào ấy phản ánh sinh động tư tưởng Hồ Chí Minh về chăm lo đời sống nhân dân và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Từ thực tiễn thành phố, nhiều phong trào nhân văn đã lan tỏa cả nước, trong đó chương trình xóa đói giảm nghèo từ năm 1992 đã trở thành chính sách quốc gia, góp phần giúp hàng triệu hộ vươn lên ổn định cuộc sống.

Tiến sĩ Huỳnh Văn Sinh đánh giá, phẩm chất nghĩa tình ấy tỏa sáng rực rỡ nhất trong đại dịch COVID-19, khi cả hệ thống chính trị dốc toàn lực bảo bọc người dân bằng các gói an sinh khẩn cấp. Ý Đảng hòa quyện lòng dân qua hình ảnh “ATM gạo”, “hội chợ, siêu thị 0 đồng”, bếp ăn thiện nguyện, những chuyến xe nghĩa tình xuyên đêm, hiện thân sinh động của sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc mà Chủ tịch Hồ Chí Minh coi là cội nguồn mọi thắng lợi. Người dân che chở nhau, chính quyền tận tâm phục vụ, làm nên một thành phố vừa kiên cường, vừa ấm áp tình người.

Theo bà Vũ Hà My, Phó Trưởng Phòng Lý luận chính trị, Lịch sử Đảng (Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh), ngay khi Bác Hồ mất, Thành ủy Sài Gòn - Gia Định đã mở một đợt sinh hoạt chính trị lớn “Học tập và làm theo Di chúc của Hồ Chủ tịch” cho cán bộ nội thành với nội dung gìn giữ khí tiết người cộng sản. Hội nghị đã góp phần nâng cao tinh thần cách mạng, phẩm chất chính trị, khí phách anh hùng của cán bộ, đảng viên.

Việc thực hiện trọn vẹn ước mong của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở chiến thắng của cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, mà còn ở quá trình đưa thành phố phát triển, trở thành đầu tàu kinh tế, trung tâm lớn về thương mại, dịch vụ, tài chính, khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo và đổi mới sáng tạo của cả nước.

Hiện nay, Thành phố tiếp tục hướng tới mục tiêu xây dựng đô thị văn minh, hiện đại, nghĩa tình; nâng cao chất lượng sống của người dân; phát triển hài hòa giữa kinh tế và văn hóa – xã hội; bảo đảm an sinh và tiến bộ xã hội. Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới đặc biệt nhấn mạnh yếu tố con người và văn hóa.

Theo Tiến sĩ Huỳnh Văn Sinh, phát triển không chỉ đo bằng GRDP hay km đường sắt. Nghị quyết khẳng định rõ “lấy sự hài lòng, cuộc sống ấm no và hạnh phúc của nhân dân là thước đo hiệu quả lãnh đạo”. Đây là triết lý phát triển nhân văn, đặt con người làm trung tâm và mục tiêu tối thượng. Trong khi đó, chủ trương xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” phản ánh nhận thức rằng bản sắc văn hóa không phải gánh nặng của hiện đại hóa mà là lợi thế cạnh tranh đặc thù của Thành phố trên bản đồ đô thị châu Á. Chỉ số phát triển con người (HDI) duy trì tối thiểu 0,9 xuyên suốt các giai đoạn cho thấy cam kết không đánh đổi phúc lợi xã hội để lấy tốc độ tăng trưởng.

Từ những chương trình an sinh xã hội đến việc xây dựng "Không gian văn hóa Hồ Chí Minh", tư tưởng “lấy dân làm gốc” đã trở thành giá trị cốt lõi, tạo nên bản sắc năng động, nhân văn và nghĩa tình của Thành phố mang tên Bác. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định rõ mục tiêu xây dựng thành phố trở thành đô thị văn minh, hiện đại, nghĩa tình; trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo của khu vực; giữ vai trò đầu tàu, cực tăng trưởng của cả nước. Để thực hiện mục tiêu đó, điều cốt lõi là phải khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển, tinh thần dám nghĩ, biết làm, ý chí không chấp nhận tụt hậu.