Từ ưu đãi thuế đến hỗ trợ mua xe: Chính sách nào đang thúc đẩy giao thông xanh?

Ưu đãi thuế, lệ phí cho phương tiện xanh

Theo báo cáo Đề án tổng kết thực hiện Quyết định 876/QĐ-TTg và xây dựng chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải trong lĩnh vực giao thông vận tải của Bộ Xây dựng, đến tháng 6/2026, các chính sách khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia bảo vệ môi trường, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đã được cụ thể hóa trong 7 luật.

Thời gian tới, cần tập trung tháo gỡ các rào cản về tiêu chuẩn trạm sạc, cơ chế ưu đãi giá điện và tín dụng xanh (ảnh minh họa).

Các luật gồm: Luật Đầu tư, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Đất đai, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập cá nhân và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.

Theo Luật Đầu tư, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, năng lượng mới, năng lượng tái tạo và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia thuộc nhóm lĩnh vực được hưởng ưu đãi đầu tư.

Luật Bảo vệ môi trường cũng quy định Chính phủ ban hành chính sách ưu đãi, hỗ trợ, khuyến khích phát triển phương tiện giao thông công cộng; phương tiện sử dụng năng lượng tái tạo, tiêu hao ít nhiên liệu, phát thải thấp hoặc không phát thải. Đồng thời, Chính phủ có trách nhiệm xây dựng lộ trình chuyển đổi, loại bỏ phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch và phương tiện gây ô nhiễm môi trường.

Bên cạnh đó, các quy định về đất đai và thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân, thuế tiêu thụ đặc biệt tạo cơ sở để áp dụng các chính sách ưu đãi về thuế, phí và lệ phí đối với những lĩnh vực, dự án phù hợp.

Về chính sách thuế, Đề án cho biết Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật về thuế đã gia hạn mức thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ô tô có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin đến hết năm 2030.

Theo đó, các mức thuế 1%, 2% và 3% tiếp tục được áp dụng, thay vì mức 4%, 7% và 11% dự kiến áp dụng từ ngày 1/3/2027.

Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp cũng quy định ưu đãi đối với một số khoản thu nhập từ chuyển nhượng chứng chỉ giảm phát thải, tín chỉ carbon và trái phiếu xanh.

Đáng chú ý, một số dự án đầu tư mới trong lĩnh vực bảo vệ môi trường; sản xuất vật liệu composite, vật liệu xây dựng nhẹ, vật liệu quý hiếm; sản xuất năng lượng tái tạo, năng lượng sạch và năng lượng từ việc tiêu hủy chất thải có thể được áp dụng thuế suất 10% trong 15 năm. Doanh nghiệp được miễn thuế tối đa 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong tối đa 9 năm tiếp theo.

Đối với các dự án đầu tư mới trong lĩnh vực sản xuất tiết kiệm năng lượng, thuế suất 17% được áp dụng trong 10 năm. Doanh nghiệp được miễn thuế trong 2 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong tối đa 4 năm tiếp theo.

Về lệ phí trước bạ, Nghị định 51/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 10/2022/NĐ-CP quy định ô tô điện chạy pin được miễn lệ phí trước bạ lần đầu, với mức thu 0%, từ ngày 1/3/2025 đến hết ngày 28/2/2027.

Theo Tờ trình số 274/TTr-BTC, chính sách này dự kiến được tiếp tục gia hạn đến hết ngày 31/12/2030. Chính sách miễn lệ phí trước bạ cũng đang được áp dụng đối với xe buýt sử dụng năng lượng sạch phục vụ vận tải hành khách công cộng theo quy định hiện hành.

Nhiều địa phương đã xây dựng chính sách hỗ trợ chuyển đổi xanh trong giao thông vận tải, tuy nhiên chủ yếu tập trung vào xe buýt và vận tải hành khách công cộng (ảnh minh họa).

Địa phương từng bước mở rộng chính sách hỗ trợ

Qua tổng hợp, nhiều địa phương đã ban hành chính sách hỗ trợ chuyển đổi xanh trong giao thông vận tải. Tuy nhiên, phạm vi hỗ trợ hiện vẫn còn hạn chế, chủ yếu tập trung vào xe buýt và hoạt động vận tải hành khách công cộng, trong khi taxi, xe khách nội tỉnh và phương tiện cá nhân chưa được hỗ trợ đáng kể.

Tại TP.HCM, Nghị quyết số 29/2024/NQ-HĐND và Nghị quyết số 523/2025/NQ-HĐND quy định hỗ trợ 50% lãi suất đối với các dự án đầu tư phương tiện vận tải sử dụng công nghệ mới, đồng thời hỗ trợ kinh phí hoạt động vận tải hành khách công cộng.

Hà Nội ban hành Nghị quyết số 37/2025/NQ-HĐND, trong đó có chính sách hỗ trợ lãi suất vay vốn cho doanh nghiệp đầu tư xe buýt điện, phương tiện sử dụng năng lượng xanh và hạ tầng phục vụ xe buýt điện. Đồng Nai cũng có các nghị quyết hỗ trợ lãi suất vay vốn đối với dự án đầu tư xe buýt và xây dựng hạ tầng.

Tại Thái Nguyên, Tuyên Quang, Đồng Tháp và Quảng Ngãi, các chính sách hỗ trợ chủ yếu tập trung vào lãi suất vay vốn và kinh phí hoạt động vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt.

Đáng chú ý, Hà Nội là địa phương được ghi nhận đã ban hành chính sách hỗ trợ trực tiếp cho người dân chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch, đồng thời khuyến khích sử dụng giao thông công cộng, theo Nghị quyết số 68/2026/NQ-HĐND ngày 15/6/2026.

Theo chính sách này, hộ nghèo được hỗ trợ 100% giá trị xe mới, tối đa 20 triệu đồng/xe; hộ cận nghèo được hỗ trợ 80%, tối đa 15 triệu đồng/xe. Đối với các hộ gia đình khác, mức hỗ trợ dự kiến là 20% giá trị xe mới, tối đa 5 triệu đồng/xe.

Ngoài hỗ trợ chuyển đổi phương tiện, Hà Nội còn đề xuất miễn phí vé xe buýt trong một năm cho người dân di chuyển trong khu vực Vành đai 1; hỗ trợ 50% lệ phí cấp đăng ký, biển số khi chuyển sang phương tiện xanh; đồng thời hỗ trợ 30% lãi suất vay vốn cho doanh nghiệp, tổ chức.

Trong khi đó, TP.HCM đang nghiên cứu các chính sách hỗ trợ tài chính nhằm khuyến khích người dân chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh, ưu tiên hộ nghèo, hộ cận nghèo, người lao động, lực lượng xe công nghệ hai bánh và các khu vực cần chuyển đổi sớm.

Theo phương án đang được nghiên cứu, hộ nghèo trên địa bàn thành phố có thể được hỗ trợ 100% chi phí chuyển đổi xe máy, khoảng 20 triệu đồng/xe; hộ cận nghèo được hỗ trợ khoảng 70%, tương đương 14 triệu đồng/xe. Đối với lực lượng xe công nghệ hai bánh như shipper, người giao hàng, mức hỗ trợ dự kiến khoảng 5 triệu đồng/xe, gồm lệ phí đăng ký, biển số và lãi vay.

Tại Côn Đảo, mức hỗ trợ dự kiến cao hơn nhằm thúc đẩy chuyển đổi phương tiện trên diện rộng, với khoảng 20 triệu đồng/xe đối với cá nhân, hộ gia đình chuyển đổi xe mô tô, xe gắn máy.

Tại các xã Bình Khánh, An Thới Đông, Cần Giờ, Thạnh An và những khu vực phát thải thấp, chính sách dự kiến tập trung vào các cá nhân, hộ gia đình chịu tác động trực tiếp từ lộ trình kiểm soát phương tiện. Mức hỗ trợ chủ yếu là lệ phí trước bạ, phí đăng ký và biển số, khoảng 1,77 triệu đồng/xe máy.

Tại các khu vực còn lại của TP.HCM, mức hỗ trợ dự kiến thấp hơn, chủ yếu là một phần chi phí đăng ký xe máy, khoảng 885.000 đồng/xe.

Các mức hỗ trợ của TP.HCM và một số chính sách nêu trên hiện mới dừng ở bước nghiên cứu, đề xuất, cần chờ cơ chế chính thức trước khi triển khai.

Đến nay, chưa có địa phương nào ban hành chính sách hỗ trợ trực tiếp bằng ngân sách cho hoạt động đầu tư trạm sạc (ảnh minh họa).

Hạ tầng sạc vẫn thiếu cơ chế hỗ trợ trực tiếp

Đối với hạ tầng sạc, theo báo cáo, đến nay chưa có địa phương nào ban hành chính sách hỗ trợ trực tiếp bằng ngân sách cho hoạt động đầu tư trạm sạc.

Một số địa phương như: Hà Nội, Hà Tĩnh, Hưng Yên, Hải Phòng, Nghệ An, Đồng Nai và Huế đã chấp thuận chủ trương hoặc tạo điều kiện về thủ tục để doanh nghiệp thí điểm lắp đặt trạm sạc, tủ đổi pin.

Tuy nhiên, các chính sách hiện chủ yếu mới dừng ở việc tháo gỡ thủ tục, chưa hình thành cơ chế ưu đãi cụ thể về thuế, phí, giá điện hoặc hỗ trợ trực tiếp vốn đầu tư cho hạ tầng sạc.

Về hành lang pháp lý, Nghị định số 99/2026 đã sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến việc lắp đặt trạm sạc phương tiện giao thông trên tài sản kết cấu hạ tầng giao thông. Theo đó, việc xây dựng, lắp đặt trạm sạc pin điện công cộng và trạm sạc phương tiện giao thông trên tài sản kết cấu hạ tầng đường bộ, đường thủy nội địa, đường sắt và hàng hải được thực hiện theo quy định của pháp luật về giao thông xanh và pháp luật chuyên ngành.

Nghị định số 186/2025/NĐ-CP cũng quy định việc tổ chức, cá nhân sử dụng vị trí tại trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp để lắp đặt trạm sạc điện cho phương tiện giao thông.

Bên cạnh đó, dự thảo Nghị định về quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư, quản lý cũng đề cập việc khai thác tài sản kết cấu hạ tầng để cung cấp dịch vụ trạm sạc.

Theo Bộ Xây dựng, các chính sách hỗ trợ chuyển đổi xanh trong giao thông hiện còn manh mún, thiếu tính hệ thống.

Trong thời gian tới, ba nhóm chính sách cần được ưu tiên gồm hỗ trợ tài chính trực tiếp như giảm thuế, phí, trợ cấp lãi suất cho xe buýt điện, xe máy điện; quy hoạch, bố trí quỹ đất cho trạm sạc tại khu đô thị, bến xe, trung tâm thương mại; đồng thời áp dụng các công cụ kiểm soát nhu cầu như vùng phát thải thấp, tăng phí đối với phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch để tạo động lực chuyển đổi.

Hà Nội hiện là địa phương đi đầu trong việc triển khai các nhóm chính sách này. Tuy nhiên, chưa địa phương nào hoàn thiện đồng thời cả ba nhóm chính sách.

Theo Bộ Xây dựng, thời gian tới cần tiếp tục hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn đối với trạm sạc; nghiên cứu cơ chế giá điện phù hợp và chính sách tín dụng xanh. Đây được xem là những vấn đề về thể chế cần được tháo gỡ ở cấp quốc gia nhằm tạo nền tảng cho phát triển đồng bộ hạ tầng sạc và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh.