Tư vấn hướng nghiệp 'chìa khóa' giúp học sinh chọn ngành phù hợp
Nhu cầu nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và logistics, đang gia tăng mạnh trong bối cảnh kinh tế phát triển nhanh. Việc định hướng nghề nghiệp sớm giúp học sinh lựa chọn ngành học phù hợp với năng lực bản thân và đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong tương lai.
Ngày 7/3, tại Trường THPT Bùi Thị Xuân (TP Hồ Chí Minh), Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh phối hợp với Báo Người Lao Động tổ chức chương trình “Đưa trường học đến thí sinh” năm 2026, thu hút đông đảo học sinh THPT tham dự để tìm hiểu thông tin tuyển sinh và định hướng nghề nghiệp.
Ông Nguyễn Văn Phong, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh phát biểu tại chương trình. Ảnh: BTC
Phát biểu tại chương trình, ông Nguyễn Văn Phong, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh cho biết, sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP Hồ Chí Minh trở thành trung tâm kinh tế công nghiệp - dịch vụ - logistics lớn của cả nước. Điều này kéo theo nhu cầu lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là lao động có kỹ năng số và khả năng làm chủ công nghệ mới.
Theo ông Nguyễn Văn Phong, thế giới đang thay đổi nhanh chóng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT) và thực tế ảo (VR/AR). Trong bối cảnh đó, giáo dục cần chuyển đổi mạnh mẽ từ “học để biết” sang “học để làm, học để sáng tạo và học suốt đời”. Do đó, việc lựa chọn ngành nghề và cơ sở đào tạo không chỉ là quyết định cá nhân mà còn là sự đầu tư cho tương lai.
Ông Nguyễn Văn Phong nhấn mạnh, công tác tư vấn, hướng nghiệp đối với học sinh THPT là yếu tố quan trọng trong quá trình định hướng về nghề nghiệp trong tương lai, giúp các em học sinh hiểu rõ về khả năng, sở thích của bản thân để từ đó lựa chọn con đường học tập phù hợp, đúng đắn và đáp ứng được các nhu cầu của thị trường lao động.
Đại diện các trường đại học cung cấp thông tin về chương trình đào tạo và cơ hội nghề nghiệp cho học sinh. Ảnh: BTC
Tại chương trình, các chuyên gia tư vấn đã cung cấp thông tin về nhu cầu nhân lực của thị trường lao động, xu hướng phát triển của các ngành nghề trong giai đoạn hiện nay và thời gian tới, đặc biệt là các lĩnh vực như công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và năng lượng tái tạo. Đồng thời, học sinh cũng được tư vấn về chương trình đào tạo, cơ hội học tập và định hướng nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.
Theo Thạc sĩ Ngô Thị Xuân, giảng viên Trường Đại học Ngân hàng TP Hồ Chí Minh, nhiều cơ sở giáo dục đại học hiện nay cũng đang chủ động đổi mới chương trình đào tạo nhằm thích ứng với nhu cầu nhân lực trong giai đoạn tới. Bà Ngô Thị Xuân cho biết thêm, trước xu hướng ứng dụng mạnh mẽ của công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo rộng rãi như hiện nay, Trường Đại học Ngân hàng TP Hồ Chí Minh cũng đang thay đổi các chương trình đào tạo để phù hợp với như cầu xã hội, để làm sao cho các bạn khi tốt nghiệp ra trường có thể làm việc tốt với tất cả các nghiệp vụ ngân hàng truyền thống lẫn ngân hàng số.
Các học sinh giơ tay đặt câu hỏi với các chuyên gia về lựa chọn ngành học, trường phù hợp và những quy định tuyển sinh đại học 2026. Ảnh: BTC
Cụ thể như ngành tài chính ngân hàng trường đang triển khai 3 chương trình đào tạo gồm: Chương trình đại học chính quy chuẩn; chương trình đại học tiếng Anh bán phần và chương trình đại chính quy cấp song bằng quốc tế. Trong quá trình học, sinh viên được trang bị kiến thức chuyên ngành, kỹ năng số, trình độ tiếng Anh và kỹ năng làm việc nhóm, qua đó đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, kinh doanh và quản lý.
Tại chương trình, các chuyên gia cũng trao đổi với học sinh về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong quá trình tìm kiếm thông tin ngành học và trường đào tạo. Tiến sĩ Trần Đình Lý, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TP Hồ Chí Minh cho rằng trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ cung cấp thông tin, nhưng không thể thay thế vai trò tư vấn, định hướng của thầy cô và gia đình.
Theo ông, trí tuệ nhân tạo vẫn tồn tại những hạn chế nhất định như thiếu sự thấu hiểu hoàn cảnh cá nhân, phụ thuộc vào dữ liệu có sẵn và không thể thay thế trải nghiệm thực tế về môi trường học tập. Do đó, học sinh cần cân nhắc kỹ khi lựa chọn ngành nghề và cơ sở đào tạo.
Tiến sĩ Trần Đình Lý giải đáp câu hỏi của học sinh về việc nên tham khảo AI hay tư vấn từ thầy cô khi chọn ngành, chọn trường. Ảnh: BTC
Theo đó, để chọn được trường và ngành học đúng đắn, Tiến sĩ Trần Đình Lý khuyến nghị học sinh cần trả lời 3 câu hỏi cốt lõi trước khi quyết định: Bản thân phù hợp với nghề nào, cần học ngành gì để theo đuổi nghề đó và cơ sở đào tạo nào có môi trường học tập phù hợp với mục tiêu tương lai. Theo ông, sự gắn kết giữa nhà trường và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp sẽ là thước đo quan trọng để học sinh lựa chọn, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các thuật toán hay thông tin từ ChatGPT.
Không chỉ băn khoăn trong việc lựa chọn trường và ngành học, nhiều thí sinh cũng lo lắng trước những thay đổi trong quy chế tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam, đặc biệt là lộ trình thi và xét tuyển đại học năm 2026. Tiến sĩ Dương Tôn Thái Dương, Phó Trưởng ban Đào tạo Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh, kỳ thi tốt nghiệp THPT không chỉ nhằm hoàn tất chương trình 12 năm học mà còn là cánh cửa quan trọng giúp học sinh bước vào môi trường đại học với nhiều cơ hội phát triển.
Theo Tiến sĩ Dương Tôn Thái Dương, thí sinh cần theo dõi sát đề án tuyển sinh của từng trường đại học để xây dựng chiến lược đăng ký phù hợp. Sau khi hoàn thành kỳ thi, thí sinh mới thực hiện đăng ký xét tuyển trên hệ thống. Điểm mới là hệ thống sẽ tự động xử lý phương thức xét tuyển, tuy nhiên thí sinh cần cân nhắc kỹ thứ tự ưu tiên, bởi mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng.
