Xuất khẩu dầu thô từ Trung Đông trở lại mức trước xung đột

Theo dữ liệu của Kpler được CNBC dẫn ngày 30/9, lượng dầu thô đi qua Eo biển Hormuz đạt trung bình 13,5 triệu thùng/ngày trong 7 ngày tính đến 28/9, tương đương mức bình thường trước xung đột. Tổng lượng dầu thô xuất khẩu từ Trung Đông, bao gồm Vịnh Ba Tư và Biển Đỏ, thậm chí đạt trung bình 19,5 triệu thùng/ngày, cao hơn mức khoảng 17 triệu thùng/ngày trước xung đột.

Wall Street Journal dẫn ước tính của Goldman Sachs cho biết các nhà sản xuất tại Vịnh Ba Tư đã xuất khẩu khoảng 19 triệu thùng dầu thô/ngày trong tuần tính đến 28/9. Trong khi đó, J.P. Morgan ước tính lượng xuất khẩu trung bình 10 ngày của Trung Đông đã phục hồi lên 17,5 triệu thùng/ngày, tương đương 98% mức trước giai đoạn căng thẳng.

Các tuyến xuất khẩu mới của dầu thô vùng Vịnh

Sự phục hồi diễn ra trong bối cảnh hệ thống xuất khẩu dầu của vùng Vịnh được điều chỉnh đáng kể kể từ khi hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz bị gián đoạn sau khi xung đột Mỹ - Iran bắt đầu ngày 28/2.

Trước các cuộc đụng độ, khoảng 83% lượng dầu thô xuất khẩu của các nước vùng Vịnh đi qua Eo biển Hormuz. Đến tháng 9, khoảng 40% lượng dầu xuất khẩu được vận chuyển ra khỏi khu vực mà không đi qua eo biển này.

Theo Kpler, hệ thống xuất khẩu dầu của khu vực về cơ bản có ba hướng: khoảng 60% lượng dầu thô vẫn trực tiếp đi qua Eo biển Hormuz; 23% được bốc lên tàu tại các cảng nằm bên ngoài eo biển, chủ yếu dọc bờ Vịnh Oman; 17% còn lại được vận chuyển qua Biển Đỏ.

CNBC cho biết một phần đáng kể lượng dầu được vận chuyển qua Eo biển Hormuz hiện cũng áp dụng phương thức chuyển tải mới. Các tàu chở dầu đưa dầu từ bên trong Vịnh Ba Tư qua Eo biển Hormuz, sau đó chuyển tải sang tàu khác ngoài khơi Oman hoặc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Số dầu này sau đó tiếp tục được vận chuyển tới châu Á hoặc châu Âu.

Hệ thống này được quân đội Mỹ bảo đảm an ninh, và hơn 70% lượng dầu thô đi qua Eo biển Hormuz trong tháng 8 được vận chuyển theo phương thức này.

Tàu sân bay USS George H.W. Bush (Mỹ) thực hiện nhiệm vụ tại Trung Đông. Ảnh: X/@CENTCOM (tài khoản X của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ)

Các đường ống dẫn dầu của Saudi Arabia và UAE cũng đóng vai trò ngày càng lớn. Tuyến Đông - Tây của Saudi Arabia cho phép Riyadh đưa dầu tới cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ mà không phải đi qua Eo biển Hormuz. Tuyến này gần đây đã hoạt động trở lại sau khi bị gián đoạn vì một vụ tấn công bằng UAV của lực lượng Houthi tại Yemen.

Tuy nhiên, theo CNBC, các chuyên gia cho rằng mô hình mới vẫn tốn kém và phụ thuộc đáng kể vào bảo đảm an ninh của Mỹ. Bà Helima Croft, Giám đốc chiến lược hàng hóa toàn cầu tại RBC Capital Markets, nói với CNBC rằng phương thức chuyển tải và hộ tống quân sự chưa thể trở thành giải pháp lâu dài thay thế cho hoạt động vận tải bình thường qua Eo biển Hormuz.

Tại sao giá dầu thế giới vẫn ở ngưỡng 100 USD/thùng?

Xuất khẩu dầu thô của các nhà sản xuất ở Vịnh Ba Tư (không tính Iran) đang phục hồi, nhưng lượng xuất khẩu xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay vẫn chỉ bằng khoảng một nửa mức trước đó.

Theo Kpler, lượng sản phẩm dầu tinh chế đi qua Eo biển Hormuz chỉ đạt trung bình 677.000 thùng/ngày trong 7 ngày tính đến 28/9, thấp hơn nhiều so với mức 3,6 triệu thùng/ngày trước xung đột. Goldman Sachs cũng ước tính xuất khẩu dầu diesel, xăng và nhiên liệu máy bay của Trung Đông hiện chỉ bằng khoảng một nửa mức trung bình năm 2025.

Bloomberg nhận định việc khôi phục các chuyến hàng dầu thô không đồng nghĩa với việc các nhà máy lọc dầu có thể ngay lập tức nâng sản lượng, bổ sung kho dự trữ và đưa nguồn cung nhiên liệu thành phẩm trở lại mức bình thường. Vì vậy, trong khi các tuyến vận chuyển dầu thô đang dần được khai thông, nguồn cung nhiên liệu thành phẩm vẫn bị hạn chế, tiếp tục tạo sức ép lên thị trường năng lượng.