'Tuần lễ G4': Bài toán lãi suất của các Ngân hàng Trung ương giữa cú sốc giá dầu

Tuần này đánh dấu một thời điểm hiếm hoi của chính sách tiền tệ toàn cầu, khi 4 ngân hàng trung ương lớn nhất thế giới gồm Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), Ngân hàng Anh (BoE) và Ngân hàng Nhật Bản (BoJ) — đồng loạt họp và công bố quyết định lãi suất. Đây được cho là sự kiện hiếm gặp, chỉ xảy ra lần thứ hai kể từ năm 2021, trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với cú sốc năng lượng mới.

Nguyên nhân chính khiến các cuộc họp lần này trở nên đặc biệt, là sự leo thang căng thẳng tại Trung Đông, làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu và đẩy giá dầu tăng mạnh, có thời điểm vượt 100 USD/thùng. Việc tuyến vận chuyển chiến lược như eo biển Hormuz bị ảnh hưởng đã khiến thị trường lo ngại về một “cú sốc dầu” tương tự giai đoạn sau xung đột Nga - Ukraine. Điều này làm dấy lên nguy cơ lạm phát quay trở lại, trong khi nhiều nền kinh tế vừa mới kiểm soát được áp lực giá cả.

Theo các nhà phân tích, cú sốc năng lượng lần này đặt các Ngân hàng Trung ương vào thế tiến thoái lưỡng nan: Hoặc tiếp tục nới lỏng để hỗ trợ tăng trưởng, hoặc thắt chặt nhằm kiểm soát lạm phát. Theo ông Rob Haworth, Giám đốc chiến lược đầu tư cấp cao của tập đoàn quản lý tài sản Ngân hàng Mỹ, các tín hiệu của thị trường đang cho thấy Fed có thể sẽ giữ nguyên lãi suất.

"Đối với cuộc họp của Fed vào ngày 19/3, thị trường không muốn nghe nhiều về khả năng tăng lãi suất. Và đó có lẽ là điều đáng lo ngại nhất vì với giá dầu cao hơn, chúng ta thường sẽ chứng kiến lạm phát cao hơn. Trong lịch sử, Fed chưa từng cố gắng chống lại giá dầu cao, vì cho rằng đó chỉ là hiện tượng tạm thời. Tôi nghĩ điều chúng ta mong đợi là Fed sẽ giữ nguyên lãi suất và xem xét dữ liệu. Hiện tại chúng ta không có nhiều dữ liệu sau khi cuộc chiến bắt đầu. Vì vậy, tôi nghĩ câu hỏi dành cho Fed vẫn là liệu lạm phát lõi có bắt đầu tăng trở lại không? Và liệu chúng ta có bắt đầu thấy tác động đến thị trường lao động không?”, ông Rob Haworth nói.

Trụ sở Cục Dự trữ liên bang Mỹ tại Washington DC - Ảnh: Kyodo/TTXVN

Không chỉ Fed, phần lớn thị trường toàn cầu dự báo cả 3 Ngân hàng Trung ương còn lại là BoE, ECB và BoJ cũng nghiêng về kịch bản tương tự nhằm “chờ thêm dữ liệu” trước khi đưa ra bước đi lớn trong cuộc họp ngày mai.

Một trong những lý do chính khiến ECB và BoE chưa muốn thắt chặt chính sách là triển vọng tăng trưởng còn mong manh. Tại khu vực đồng euro, các nền kinh tế vẫn đang vật lộn với đà phục hồi yếu sau giai đoạn lạm phát cao kéo dài. Hoạt động sản xuất suy giảm, tiêu dùng nội địa yếu và niềm tin kinh doanh chưa ổn định khiến ECB khó có dư địa để nâng lãi suất. Theo tờ Thời báo tài chính (Financial Times), việc tăng chi phí vay trong bối cảnh này có thể làm gia tăng nguy cơ suy thoái kỹ thuật tại một số nền kinh tế lớn trong khu vực.

Tình hình tại Anh cũng không khả quan hơn. Tăng trưởng của Anh đang chậm lại rõ rệt, trong khi thu nhập thực của người dân vẫn chịu áp lực từ giá cả cao. Trong bối cảnh đó, việc tăng lãi suất có thể làm suy yếu thêm tiêu dùng và đầu tư cũng như tác động xấu đối với thị trường tài chính.

Ông Tim Oechsner, chuyên gia cấp cao của tập đoàn tài chính Steubing AG ở Ftankfurt, Đức nhận định, các vấn đề chính vẫn giống như tuần trước: Giá dầu và chiến tranh ở Iran tiếp tục tác động lên chỉ số chứng khoán. Thị trường sẽ chờ xem điều gì xảy ra trong tuần này. Fed và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) dự kiến sẽ công bố quyết định về lãi suất.

“Thị trường tiếp tục kỳ vọng cả 2 Ngân hàng Trung ương sẽ giữ nguyên lãi suất, không tăng cũng không giảm. Tại Sở Giao dịch Chứng khoán Frankfurt, nỗi lo về hiện tượng đình trệ kinh tế kèm lạm phát đang lan rộng. Điều đó có nghĩa là lạm phát đang gia tăng trong khi nền kinh tế lại suy giảm, đó là điều tai hại đối với thị trường”, ông Tim Oechsner nói.

Ngân hàng Nhật Bản tiếp tục là trường hợp đặc biệt khi vẫn duy trì chính sách nới lỏng tương đối. Tuy nhiên, giá dầu tăng đang gây áp lực lớn lên nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng như Nhật Bản. Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản Kazuo Ueda nhấn mạnh rằng, lạm phát cần được hỗ trợ bởi tăng trưởng tiền lương, thay vì chỉ đến từ chi phí năng lượng - một dấu hiệu cho thấy BoJ vẫn thận trọng với việc tăng lãi suất. Giới chuyên gia cho rằng các Ngân hàng Trung ương sẽ đặc biệt cảnh giác sau bài học năm 2021 - 2022, khi họ đánh giá thấp tác động của lạm phát năng lượng.

Nhìn tổng thể, tuần họp của “G4” nhiều khả năng sẽ không tạo ra thay đổi ngay lập tức về lãi suất. Tuy nhiên, thông điệp từ các Ngân hàng Trung ương - đặc biệt là về triển vọng lạm phát và năng lượng - sẽ có ý nghĩa quyết định đối với thị trường tài chính toàn cầu.

Trong ngắn hạn, chiến lược “chờ và quan sát” có thể chiếm ưu thế. Nhưng nếu giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao, câu hỏi không còn là “có tăng lãi suất hay không”, mà là "khi nào và tăng bao nhiêu" - một kịch bản có thể định hình lại chính sách tiền tệ toàn cầu trong thời gian còn lại của năm 2026.

Châu Anh/VOV1