Tuân thủ nghĩa vụ thuế - nền tảng để doanh nghiệp xây dựng uy tín và năng lực cạnh tranh

Tuân thủ thuế - trách nhiệm trực tiếp và “điểm tựa” cho chuyển đổi

Trao đổi với phóng viên tại hội thảo “Văn hóa kinh doanh gắn với chấp hành pháp luật, hỗ trợ hộ kinh doanh kê khai, nộp thuế quý I/2026” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Cục Thuế tổ chức, bà Nguyễn Thu Trà - Trưởng ban Quản lý tuân thủ và Hỗ trợ người nộp thuế (Cục Thuế) cho rằng, tuân thủ các quy định về thuế được đặt ra một cách rõ ràng: đây không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là nền tảng để xây dựng uy tín và năng lực cạnh tranh.

Bà Nguyễn Thu Trà phát biểu tại hội thảo. Ảnh: CTVAH

Bà Nguyễn Thu Trà nhấn mạnh, kê khai thuế đúng và đầy đủ là trách nhiệm trực tiếp của hộ kinh doanh. Theo bà, mọi số liệu về doanh thu, chi phí, hóa đơn, chứng từ phải được ghi nhận trung thực, đúng hạn. Ngay cả khi sử dụng dịch vụ tư vấn, người nộp thuế vẫn là chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng về tính chính xác của dữ liệu.

“Tuân thủ thuế không chỉ là nghĩa vụ, mà còn là cách để xây dựng uy tín với khách hàng, đối tác và cơ quan quản lý” - bà Trà khẳng định. Đồng thời, đại diện ngành Thuế cũng cho biết quan điểm quản lý đang chuyển mạnh theo hướng hỗ trợ đi trước, kiểm tra theo sau, nhằm tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người nộp thuế trong khuôn khổ pháp luật.

Ở góc nhìn rộng hơn, ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch VCCI, cho rằng khu vực hộ kinh doanh chính là lực lượng “khởi nguồn” của doanh nghiệp. Việc hình thành thói quen tuân thủ pháp luật, đặc biệt là nghĩa vụ thuế ngay từ giai đoạn này, sẽ quyết định chất lượng phát triển của cộng đồng doanh nghiệp trong tương lai.

Theo ông, các cơ chế, chính sách đang tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp theo lộ trình phù hợp với thực tiễn. Trong bối cảnh đó, việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai không đơn thuần là thay đổi kỹ thuật, mà là bước chuyển về tư duy quản trị.

Thực tế cho thấy, nhiều hộ kinh doanh vẫn duy trì thói quen quản lý thủ công, chưa tách bạch tài chính và chưa quen với việc ghi nhận đầy đủ giao dịch. Khi chuyển sang kê khai, những hạn chế này bộc lộ rõ, tạo áp lực lớn trong việc tuân thủ quy định mới.

Chính vì vậy, việc chuẩn hóa ngay từ đầu, từ dữ liệu đến quy trình, được xem là “chìa khóa” giúp hộ kinh doanh không bị “vấp” trong giai đoạn chuyển đổi.

3 khuyến nghị cấp bách và động lực số hóa quản trị

Từ thực tiễn tư vấn, ông Nguyễn Thanh Phúc - Chủ tịch HĐQT Công ty Luật và Kế toán Việt Mỹ cho biết tháng 4/2026 là thời điểm “bản lề”, buộc hộ kinh doanh phải hoàn tất ba nội dung quan trọng để tránh sai sót ngay trong kỳ kê khai đầu tiên.

Tháng 4/2026 là thời điểm “bản lề”, buộc hộ kinh doanh phải hoàn tất ba nội dung quan trọng để tránh sai sót ngay trong kỳ kê khai đầu tiên. Ảnh: TL

Thứ nhất, kê khai hàng tồn kho - “làm sạch” dữ liệu đầu vào. Đây là nội dung then chốt nhưng cũng gây nhiều lúng túng. Với hàng tồn từ năm 2025 chưa đầy đủ hóa đơn chứng từ, nhiều hộ kinh doanh có tâm lý e ngại kê khai.

Tuy nhiên, theo quy định, hộ kinh doanh cần lập bảng kê hàng tồn kho, ghi nhận toàn bộ số hàng tại thời điểm 31/12/2025 và nộp cùng tờ khai thuế quý I/2026. Việc kê khai trung thực ngay từ đầu sẽ giúp thiết lập nền tảng dữ liệu rõ ràng, hạn chế rủi ro trong các kỳ sau.

Thứ hai, tách bạch tài khoản - kiểm soát dòng tiền. Việc sử dụng chung tài khoản cá nhân cho hoạt động kinh doanh đang là điểm nghẽn phổ biến. Điều này khiến dòng tiền bị “hòa trộn”, gây khó khăn trong xác định doanh thu.

Giải pháp là mở tài khoản riêng đứng tên hộ kinh doanh và sử dụng thống nhất cho mọi giao dịch. Khi đó, việc kiểm soát doanh thu trở nên minh bạch hơn thông qua sao kê, giảm phụ thuộc vào ghi chép thủ công.

Thứ ba, xác định đúng ngưỡng doanh thu - áp dụng đúng phương pháp kê khai. Việc “định vị” quy mô doanh thu giúp hộ kinh doanh thực hiện đúng nghĩa vụ thuế và tránh sai sót.

Cụ thể, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý. Dưới 500 triệu đồng/năm: không phải nộp thuế nhưng vẫn kê khai. Từ trên 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng: kê khai, chưa bắt buộc hóa đơn. Từ trên 1 tỷ đến dưới 3 tỷ đồng: bắt buộc xuất hóa đơn và kê khai đầy đủ. Từ 3 tỷ đến dưới 50 tỷ đồng: có thể áp dụng phương pháp tính thuế trên thu nhập. Trên 50 tỷ đồng: kê khai theo tháng.

Theo chuyên gia, xác định đúng ngay từ đầu không chỉ giúp tuân thủ đúng quy định mà còn tối ưu chi phí và quy trình kế toán.

Không dừng lại ở các khuyến nghị kỹ thuật, xu hướng số hóa đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy minh bạch trong khu vực hộ kinh doanh.

Ông Vũ Văn Luật - Chủ tịch HĐQT Công ty SoftDreams cho rằng cần tăng cường các chương trình hỗ trợ, đào tạo và truyền thông nhằm giúp hộ kinh doanh tiếp cận công cụ số một cách dễ dàng hơn.

Ở góc độ thị trường, sự tham gia của các tổ chức tài chính đang góp phần hoàn thiện hệ sinh thái hỗ trợ. Đại diện VPBank cho biết ngân hàng đang cung cấp các giải pháp toàn diện, từ quản lý doanh thu, chi phí đến quyết toán thuế, xuất hóa đơn và thanh toán không tiền mặt. Các sản phẩm tài chính linh hoạt, nguồn vốn phù hợp cùng công cụ quản trị hiện đại sẽ giúp hộ kinh doanh không chỉ tuân thủ tốt hơn mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động. Khi dữ liệu tài chính được ghi nhận đầy đủ, minh bạch, hộ kinh doanh sẽ có điều kiện kiểm soát dòng tiền, quản lý tồn kho và đưa ra quyết định kinh doanh chính xác hơn.