Từng bước đẩy lùi tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Đẩy lùi tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống là quá trình xây dựng môi trường sống an toàn, bình đẳng, tạo điều kiện để trẻ em và thanh thiếu niên vùng đồng bào dân tộc thiểu số được học tập, trưởng thành và lựa chọn tương lai của mình. Ảnh minh họa: P.LAN

Tuyên truyền từ cơ sở, nâng cao nhận thức trong cộng đồng

Thực hiện Kế hoạch số 126/KH-SDTTG ngày 29/7/2026 của Sở Dân tộc và Tôn giáo TP. Đà Nẵng về tổ chức Hội nghị tuyên truyền “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi”, Sở Dân tộc và Tôn giáo TP. Đà Nẵng đã tổ chức các hội nghị tại các thôn: Trà Dơn, Tak Xoai và Moang Roang (xã Trà Leng). Đây là hoạt động thuộc Tiểu dự án 2, Dự án 9 của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi năm 2026.

Việc lựa chọn địa bàn tổ chức hội nghị cho thấy mục tiêu đưa công tác tuyên truyền đến gần hơn với người dân, nhất là tại khu vực miền núi, nơi điều kiện tiếp cận thông tin, kiến thức pháp luật và dịch vụ chăm sóc sức khỏe còn có những hạn chế nhất định. Tại đây, tuyên truyền không đơn thuần là phổ biến quy định pháp luật mà còn là quá trình đối thoại, vận động, giúp người dân nhận diện những hệ lụy của tập quán lạc hậu, từ đó chủ động thay đổi nhận thức và hành vi.

Tổ chức tại các thôn: Trà Dơn, Tak Xoai và Moang Roang, mỗi hội nghị có 140 đại biểu tham dự, gồm: Vị thành niên, thanh niên là người dân tộc thiểu số thuộc các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn; cha mẹ và học sinh các trường phổ thông dân tộc nội trú; phụ nữ, nam giới có nguy cơ hoặc chịu tác động của tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Cùng với đó là đại diện cấp ủy, chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội và người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số.

Sự tham gia của nhiều nhóm đối tượng có ý nghĩa thiết thực, bởi tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống không thể giải quyết chỉ bằng sự thay đổi của một cá nhân. Đằng sau mỗi quyết định kết hôn sớm có thể là nhận thức chưa đầy đủ về pháp luật, quan niệm truyền thống, áp lực từ gia đình hoặc những điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn. Vì vậy, muốn ngăn chặn tận gốc, cần có sự đồng hành của thanh thiếu niên, cha mẹ, nhà trường, chính quyền và toàn thể cộng đồng.

Tại các hội nghị, báo cáo viên tập trung phổ biến những nội dung cơ bản của Luật Hôn nhân và gia đình, các quy định pháp luật liên quan đến tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống và xử lý vi phạm hành chính, hình sự; đồng thời phân tích những hệ lụy đối với sức khỏe, đời sống gia đình và sự phát triển của thế hệ tương lai.

Không dừng lại ở việc cung cấp kiến thức, nội dung tuyên truyền còn hướng đến những giải pháp có thể áp dụng ngay trong đời sống. Các đại biểu được trao đổi về giải pháp phòng ngừa, ngăn chặn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; biện pháp can thiệp, thay đổi hành vi và tập quán; nâng cao kiến thức chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình; kinh nghiệm, kỹ năng tuyên truyền, vận động tại cộng đồng. Đại diện các địa phương cũng thông tin về thực trạng, kết quả phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, những khó khăn, vướng mắc và giải pháp trong thời gian tới.

Việc đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức pháp luật, từng bước thay đổi những tập quán không còn phù hợp được TP. Đà Nẵng đặc biệt chú trọng. Ảnh minh họa: P.LAN

Thay đổi tập quán, hướng tới phát triển bền vững

Tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống là những vấn đề xã hội có nhiều nguyên nhân đan xen, trong đó có những tập quán tồn tại lâu đời gắn với quan niệm, nếp sống và mối quan hệ trong cộng đồng. Vì vậy, điều quan trọng là giúp người dân hiểu được lợi ích lâu dài của việc kết hôn đúng độ tuổi, xây dựng gia đình trên cơ sở tự nguyện, tiến bộ và tuân thủ pháp luật; đồng thời tạo điều kiện để thanh thiếu niên được học tập, tiếp cận thông tin và có cơ hội phát triển toàn diện.

Theo đó, phát huy vai trò của người có uy tín, già làng, trưởng thôn, cán bộ cơ sở và các tổ chức đoàn thể có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Với sự am hiểu phong tục, tiếng nói và đời sống cộng đồng, họ có thể trở thành cầu nối đưa chủ trương, chính sách đến với người dân bằng những cách thức gần gũi, dễ hiểu và có sức thuyết phục. Khi tiếng nói của chính quyền được củng cố bằng sự đồng thuận từ gia đình và cộng đồng, công tác phòng ngừa tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống sẽ có thêm nền tảng để đạt hiệu quả thực chất.

Thực tế triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030 cho thấy, nội dung giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống đã được lồng ghép trong các hoạt động phát triển nguồn nhân lực, chăm sóc sức khỏe và truyền thông nâng cao nhận thức, bước đầu ghi nhận những kết quả tích cực. Bước sang giai đoạn II (2026-2030), việc tiếp tục hoàn thiện phương thức tổ chức, phát huy tính chủ động của địa phương và gắn tuyên truyền với những nhu cầu thực tế của người dân sẽ tạo thêm động lực cho công tác này.

Thông qua các hội nghị tại các thôn thuộc xã Trà Leng, đặc biệt với cách tiếp cận chuyển trọng tâm từ tuyên truyền một chiều sang chủ động phòng ngừa, người dân tự giác thực hiện và biết cách vận dụng vào những tình huống cụ thể trong cuộc sống, các hội nghị đã góp phần nâng cao nhận thức, hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật về hôn nhân và gia đình trong đồng bào dân tộc thiểu số; từng bước thay đổi nhận thức, hành vi và những tập quán không còn phù hợp. Đồng thời, phát huy vai trò của gia đình, cộng đồng, người có uy tín và hệ thống chính trị cơ sở để giảm thiểu tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, góp phần nâng cao chất lượng dân số và đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn Thành phố./.