Tượng đài 'Bác Hồ với ngày hội non sông': Nối dài mạch nguồn dựng nước, giữ nước

Phối cảnh từ trên cao nhìn xuống Tượng đài “Bác Hồ với ngày hội non sông” tại Khu Di tích lịch sử Đền Hùng. Ảnh: Khu Di tích Đền Hùng cung cấp.

Biểu tượng thiêng liêng nơi Đất Tổ

Trao đổi với phóng viên Báo Đại đoàn kết ngày 8/9, ông Phạm Tiến Đạt - Giám đốc Khu Di tích lịch sử Đền Hùng, cho biết, Tượng đài mang tên “Bác Hồ với ngày hội non sông” đang được thi công rất khẩn trương và sẽ hoàn thành trước ngày 18/9. Tượng đài được xây dựng tại đồi Phân Bùng, đối diện bức tranh đá “Ngày hội non sông”, bên cạnh trục sân Trung tâm lễ hội và cách cổng chính lên Đền hàng trăm mét, thuộc vùng đệm của Khu Di tích - tuân thủ quy hoạch đã được Thủ tướng phê duyệt và Luật Di sản Văn hóa.

Tượng Bác Hồ được làm bằng đồng, cao 7,5m, thể hiện Người trong tư thế ngồi trên bệ đá tự nhiên, tạo vẻ vững chãi và hài hòa với không gian rộng mở của vùng đệm quanh núi Nghĩa Lĩnh.

Công trình mang ý nghĩa cực kỳ thiêng liêng thể hiện tri ân sâu sắc vị lãnh tụ kính yêu của cả dân tộc. Theo Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Phú Thọ, công trình làm nổi bật hiện thực hóa Di huấn “dựng nước đi đôi với giữ nước” của Bác Hồ, được đầu tư trọng tâm, trọng điểm về văn hóa, tinh thần. Tượng đài cũng góp phần làm cho các giá trị văn hóa và tín ngưỡng từ Đền Hùng luôn được tái tạo, hun đúc và bồi đắp ý thức đại đoàn kết mà vẫn giữ nguyên bản chất thiêng liêng của di sản.

Theo ông Nguyễn Đắc Thủy - Giám đốc Sở Ngoại vụ tỉnh Phú Thọ, đây là công trình mang giá trị kiến trúc cao, không chỉ kể lại câu chuyện năm xưa Bác về thăm Đền, thắp hương tưởng nhớ tổ tiên và giao trọng trách cho quân đội trước khi tiếp quản Thủ đô, còn là biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và khát vọng vươn lên của cả dân tộc.

Hàng chục năm qua, toàn Đảng, toàn quân, toàn dân kế thừa sứ mệnh mà Bác đã căn dặn, giao phó mà bảo vệ, xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp, hạnh phúc. Tượng đài cũng thể hiện sống động sự nối tiếp “mạch nguồn đỏ” về dựng nước và giữ nước từ thuở Hùng Vương đến thời đại Hồ Chí Minh với chiều sâu lịch sử được phát huy giá trị.

Nối dài mạch nguồn dựng nước và giữ nước

Việc hình thành “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” tại vùng Đất Tổ mang ý nghĩa chính trị, lịch sử, văn hóa và giáo dục sâu sắc. Theo nhà sử học Nguyễn Tiến Khôi - nguyên Giám đốc khu Di tích Đền Hùng, Bác Hồ đã về thăm tỉnh Phú Thọ cũ tới 9 lần. Bác thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với nơi thờ tự tổ tiên của dân tộc, trong đó những dịp Bác về thăm Đền Hùng (các năm 1954, 1962) có ý nghĩa đặc biệt. Người đã có những tổng kết về tầm quan trọng của thời đại Hùng Vương và ra những định hướng “kim chỉ nam” đầu tiên trong việc gìn giữ, tu bổ Đền Hùng trong tương lai để có được một Khu di tích đặc biệt như ngày nay, xứng đáng là nơi hướng về của hàng triệu trái tim con cháu Lạc Hồng.

Cách mạng Tháng Tám đưa đất nước vào kỷ nguyên độc lập, một đường lối đúng đắn mang giá trị thời đại sâu sắc đã được Người lựa chọn - gắn mục tiêu dân tộc với lợi ích nhân dân, lấy sức mạnh đại đoàn kết và hào khí Lạc Hồng có từ thuở Vua Hùng làm nền tảng để vượt mọi cam go, thách thức.

Khi Nhà nước dân chủ mới thành lập, năm 1946, Bác đã cử cụ Huỳnh Thúc Kháng và đoàn công tác Chính phủ lên Đền Hùng thắp hương, dâng những lễ vật mang ý nghĩa biểu trưng cho nền độc lập và ý chí bảo vệ đất nước lên ban thờ Tổ Tiên mà khấn cáo Vua Hùng phù hộ xã tắc, kêu gọi toàn dân đoàn kết đánh giặc khi thực dân Pháp quay lại cướp nước ta. Thời gian sau, Bác cùng một số cảnh vệ trên đường lên Việt Bắc đã thăm Đền Hùng lần đầu tiên. Bác viếng mộ Vua Hùng, thắp hương hậu cung Đền Thượng, rồi ra đứng lặng giữa sân điện Kính Thiên với nét mặt ưu tư, xúc động (theo "Dấu ấn lịch sử" của TS Chu Đức Tính - nguyên Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh).

Từ Chiến khu gió ngàn Việt Bắc, chiều 18/9/1954, Bác về đã đến Đền Hùng, ngôi đền thiêng mà Bác quyết định lựa chọn đầy hàm ý để gặp gỡ, nói chuyện, căn dặn những người lính Đại đoàn quân Tiên phong 308 trước ngày về tiếp quản Thủ đô. “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước” - lời căn dặn của Bác được nhà thơ Đặng Văn Đăng (Bút Tre) cùng có mặt trong cuộc gặp lịch sử ghi chép lại, đã giao trọng trách cho toàn quân, toàn dân và hậu thế mãi mãi gìn giữ, xây dựng nước non nhà trường tồn, phát triển, xứng với di sản tổ tiên để lại. Lời căn dặn nổi tiếng của Người, một thông điệp mang tầm vóc lịch sử, đã nâng tầm tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương từ một giá trị văn hóa truyền thống thành biểu tượng đại đoàn kết và ý thức bảo vệ Tổ quốc.

Mỗi du khách hành hương, sau khi lên Đền thực hành tín ngưỡng, có thể xuống khu Trung tâm lễ hội mà trực quan biểu tượng Bác Hồ với Đền Hùng, mà cảm nhận sâu sắc hơn lời căn dặn năm xưa về trách nhiệm dựng nước và giữ nước.       

Ngày 7/9, UBND tỉnh Phú Thọ đã tổ chức hội nghị nghe các đơn vị báo cáo tiến độ chuẩn bị Lễ kỷ niệm 72 năm ngày Bác Hồ về thăm Đền Hùng (19/9/1954 - 19/9/2026) và khánh thành Tượng đài “Bác Hồ với ngày hội non sông” tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng. Theo đó, chương trình sẽ có màn nghệ thuật chào mừng do Cục Công tác chính trị (Bộ Công an) phối hợp thực hiện, diễn văn kỷ niệm, trình chiếu phóng sự về 72 năm ngày Bác Hồ về thăm Đền Hùng và quá trình xây dựng tượng đài Bác Hồ, phát biểu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, nghi thức cắt băng khánh thành, dâng hoa và tham quan công trình.