Tương lai 'cá nhân hóa' AI và mục tiêu 100.000 kỹ sư 'thực chiến'

Trao đổi với KTSG Online bên lề Diễn Đàn Công Nghệ AI & Chuyển Đổi Số "GStar 2026 - AI & Nhân Loại", Tiến sĩ Lương Minh Thắng, Nhà khoa học chính và Giám đốc Nghiên cứu Google DeepMind, đồng sáng lập New Turing Institute (NTI), nhấn mạnh câu chuyện đào tạo nhân lực cho lĩnh vực AI. Sở hữu đội ngũ 100.000 kỹ sư chất lượng cao đến năm 2030 sẽ là mục tiêu “sống còn” vì đây sẽ là động lực để Việt Nam “triển khai bất kỳ giải pháp công nghệ nào trên thế giới”.

TS. Lương Minh Thắng trao đổi với báo chí bên lề diễn đàn. Ảnh: V.D.

KTSG Online: Ông đánh giá thế nào về vai trò của quy mô 100.000 kỹ sư trong việc định vị Việt Nam thành một "điểm đến" mạnh mẽ về AI trên bản đồ toàn cầu?

- TS. Lương Minh Thắng: Trong suốt gần 10 năm qua, tôi luôn trăn trở về việc làm thế nào đào tạo nguồn nhân lực AI chất lượng cao tại Việt Nam. Điều này sẽ tạo động lực cho Việt Nam có thể triển khai bất kỳ giải pháp công nghệ nào trên thế giới, có thể so sánh với những công ty tương tự như DeepSeek (ứng dụng gen AI ở Trung Quốc – PV).

Khi nguồn nhân lực chất lượng cao này trở thành “hệ sinh thái”, những nhân tài khác cũng có thêm áp lực “so sánh đồng trang lứa”. Các bạn này nhìn xung quanh thấy những người giỏi đang ở Việt Nam thì cũng sẽ muốn về Việt Nam, muốn cùng tham gia đóng góp cho đất nước.

Để cụ thể hóa tham vọng đào tạo 100.000 kỹ sư AI "thực chiến", chúng ta cần những giải pháp và bước đi chiến lược nào, thưa ông?

- Chúng ta cần xây dựng một hệ sinh thái về giáo dục, nghĩa là làm sao để có được thế hệ các nhà giáo dục AI ở quy mô lớn, mới có thể hướng đến mục tiêu đào tạo, hướng dẫn cho 100.000 kỹ sư.

Vấn đề là làm sao mà mình kiếm được những cái người mà đam mê về giáo dục, muốn truyền lửa không chỉ về cái mặt công nghệ, mà còn chia sẻ thêm về những giá trị con người. Năm 2024, chúng tôi mời giáo sư quốc tế đến Việt Nam nói chuyện, rất tâm đắc với cụm từ “niềm vui khi giúp đỡ người khác”. Tôi nghĩ cần phải làm sao để người giảng viên có thể có được niềm vui khi giúp đỡ những người khác. Có như vậy, chúng ta mới có thể cùng nhau lan tỏa kiến thức AI.

Ngoài ra, chúng ta hiện đang có lợi thế về Gen AI, do đó có thể cá nhân hóa AI vào hoạt động giảng dạy cho từng cá nhân. Chẳng hạn bạn nào chưa giỏi lắm về công nghệ thì có thể điều chỉnh nội dung cho phù hợp hơn. Còn bạn nào đã xuất sắc rồi thì có thể đưa ra kiến thức mới.

Bên cạnh bài toán nhân lực, Việt Nam cần giải quyết những điểm nghẽn khác để phát triển hệ sinh thái AI?

- Đúng là chỉ nhân tài cũng chưa đủ, vấn đề là cơ sở hạ tầng tính toán cũng cần phải mạnh. Bạn muốn làm AI, muốn tạo ra AI tốt thì phải sử dụng rất nhiều hạ tầng phần cứng, chẳng hạn như Nvidia thì có GPU, hay Google cũng có chip TPU, sở hữu thế mạnh riêng của mình. Có hạ tầng mới có thể huấn luyện được các mô hình AI.

Vấn đề khác là môi trường khởi nghiệp. Ở thung lũng Silicon văn hóa khởi nghiệp rất mạnh. Việt Nam cũng sẽ cần phải trở thành một môi trường cho các startup. Các bạn trẻ Việt Nam rất hăng hái, khao khát kiến thức và nhiệt huyết khởi nghiệp.

Nếu chúng ta có thể thu hút được các nhà đầu tư nước ngoài, các chuyên gia đến để cùng xây dựng hệ sinh thái này thì có thể giúp cho Việt Nam phát triển mạnh mẽ hơn. Đây cũng là một trong sứ mệnh của NTI, chúng tôi muốn xây dựng một “thung lũng” thứ hai lấy cảm hứng từ thung lũng Silicon, không chỉ cho Việt Nam mà cả trong khu vực.

Chúng tôi không đi riêng lẻ trong hoạt động đào tạo. Cuối năm ngoái, khi tôi chia sẻ về mục tiêu đào tạo những kỹ sư thực chiến về AI, tập đoàn Vingroup đã có chương trình cụ thể, họ cam kết đào tạo tối đa 20.000 nhân sự. Rõ ràng nếu chúng ta cùng nhau hợp tác thì mục tiêu này sẽ đến nhanh hơn.

TS. Thắng Lương trình bày tại Diễn đàn. Ảnh: DNCC.

Sự phổ biến của các công cụ AI tạo ra cả cơ hội và thách thức. Ông có lời khuyên nào dành cho lực lượng lao động trẻ trong việc ứng dụng AI hiện nay?

- Đầu tiên là chúng ta phải có tầm nhìn, nhận định được hướng đi nào là quan trọng, từ đó mới có điều khiển những agent (trợ lý AI – PV) của mình, cùng với bản thân và những người khác để giải quyết bài toán lớn hơn.

Điều thứ hai là chúng ta phải có sự sáng tạo. Mỗi người cần có cá tính nhất định, đặc biệt trong thời đại AI hiện tại. Điều này khá quan trọng khi mà agent có thể giúp tăng năng suất, thì bạn nào có sự sáng tạo nhiều hơn thì sẽ làm được những việc hay hơn.

Cuối cùng là cần có sự nhận định, phán đoán của bản thân, khả năng đánh giá đúng sai từ kết quả của AI. Điều này phải đòi hỏi tính kỷ luật rất cao, không phải phó mặc cho AI. Chẳng hạn như viết một email, vì có AI nên các bạn làm biếng không viết nữa, chấp nhận cách nói của AI. Sắp tới, tôi nghĩ mình sẽ phải thay đổi cái hệ thống giáo dục, các bạn sẽ phải rất kỷ luật trong việc dùng AI.

Ở góc nhìn khác thì nhiều người lao động lo ngại viễn cảnh bị AI thay thế. Ông nhìn nhận thế nào về xu hướng cắt giảm nhân sự tại các doanh nghiệp hiện nay dưới tác động của công nghệ này?

- Những người lãnh đạo, các CEO đang có xu hướng sa thải bớt nhân viên vì lý do AI, thì đó là lợi ích ngắn hạn mà thôi. Nếu nghĩ lâu dài hơn, nếu mình bỏ mấy công việc đó thì những bạn trẻ đâu còn môi trường để tăng thêm kỹ năng. Vì vậy, chúng tôi muốn truyền thông điệp là trong bất kỳ khoảnh khắc nào về AI, chúng ta cũng cần phải nghĩ cách nào để ưu tiên con người lên hàng đầu.

Vậy bức tranh tương lai giữa AI và lực lượng lao động sẽ được định hình như thế nào, thưa ông?

- Hãy tưởng tượng trong vài năm tới, mỗi người chúng ta sẽ có một số agent làm việc cho mình. Điều này nghĩa là năng suất làm việc của mỗi người thậm chí có thể lên gấp chục, gấp trăm lần. Nếu không dùng AI, đó sẽ là một hạn chế. Tôi nghĩ rằng AI đang dần trở thành nền tảng, hạ tầng căn bản như điện, nước chẳng hạn.

Khi đã trở thành nền tảng, đến giai đoạn tiếp theo mỗi người sẽ có AI cho riêng mình giống như máy tính cá nhân, với sở thích và nhu cầu khác nhau. Khi đó, mỗi người sẽ phải học cách để tinh chỉnh AI, để nó gắn liền và thể hiện những giá trị của mình. Tôi nghĩ tương lai sẽ là AI được cá nhân hóa.

Xin cảm ơn ông!