Tương lai xanh qua lăng kính trẻ em

Có những thông điệp về môi trường không đến từ các diễn đàn lớn, mà từ những bức vẽ hồn nhiên của trẻ nhỏ, nơi thế giới được nhìn bằng góc nhìn trong trẻo, với giọt nước được nâng niu, cánh rừng được gìn giữ và con người kết nối với nhau vượt qua khác biệt.

Ông và cháu đến tham dự Lễ trao giải và Triển lãm cuộc thi vẽ tranh "Đan Mạch Trong Mắt Em" - như một thông điệp về sự tiếp nối thế hệ trong "sống xanh". Ảnh: Kiều Thoan Thu

Những sắc màu ấy hội tụ tại cuộc thi vẽ tranh “Đan Mạch Trong Mắt Em” do Đại sứ quán Đan Mạch và Hội Hữu nghị Việt Nam - Đan Mạch tổ chức, một sân chơi nghệ thuật dành cho học sinh tiểu học và THCS trên cả nước, góp phần kết nối tình hữu nghị giữa hai quốc gia.

Sùng Quang Huy, lớp 3A5, Trường Tiểu học Mèo Vạc, tỉnh Tuyên Quang, bên bức tranh đoạt Giải Tư của mình. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Tại triển lãm tổ chức ở Nhà xuất bản Kim Đồng, Sùng Quang Huy, lớp 3A5, Trường Tiểu học Mèo Vạc (Tuyên Quang), chăm chú ngắm tác phẩm đoạt Giải Tư của mình giữa không gian trưng bày đầy sắc màu. Dù khá rụt rè, em lại thể hiện trong tranh một khung cảnh rực rỡ, nơi các bạn nhỏ người H’Mông, Dao, Lô Lô giao lưu cùng bạn bè Đan Mạch trong không khí cởi mở.

Trong tranh của Huy không có rào cản văn hóa, chỉ có sự gặp gỡ.

Cô giáo Đàm Thị Thu, giáo viên Mỹ thuật của Huy, cho biết nhà trường khuyến khích học sinh tham gia không chỉ để rèn kỹ năng, mà còn truyền tải thông điệp bảo vệ môi trường qua những hành động cụ thể. Ở Cao nguyên đá Đồng Văn, nơi nước khan hiếm, tiết kiệm nước là bài học từ thực tế, được các em đưa vào tranh một cách tự nhiên.

Phạm Minh An, lớp 1A2, Trường Tiểu học, THCS và THPT Ngôi Sao Hoàng Mai, Hà Nội, và bố Phạm Minh Đức cùng ngắm những bức vẽ trẻ thơ. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Ở một góc khác của triển lãm, tiếng cười của Phạm Minh An, lớp 1A2, Trường Tiểu học, THCS và THPT Ngôi Sao Hoàng Mai, Hà Nội, vang lên khi em cùng bố là anh Phạm Minh Đức ngắm những bức vẽ của các bạn. Tác phẩm đoạt Giải Tư của Minh An được treo ngay ngắn giữa nhiều bức tranh khác, nhỏ nhắn mà nổi bật bởi trí tưởng tượng thuần khiết.

Theo anh Đức, Minh An vẽ theo cảm hứng, được gia đình hỗ trợ bằng cách tiếp cận các nội dung về môi trường để khơi gợi ý tưởng. Trong tranh, thông điệp bảo vệ môi trường được thể hiện nhẹ nhàng qua những gam màu trong trẻo.

Em Trịnh Nam Phong, lớp 6V0, Trường THCS Kim Giang, Hà Nội, vẫn say sưa với tác phẩm của mình tại Triển lãm. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Nếu Minh An vẽ bằng cảm xúc, thì Trịnh Nam Phong, lớp 6V0, Trường THCS Kim Giang, Hà Nội, lại tạo nên một thế giới được chuẩn bị công phu với đất nặn kết hợp màu vẽ. Tác phẩm đoạt Giải triển vọng của em tái hiện những nhân vật quen thuộc trong truyện cổ Andersen như Nàng tiên cá, Chú lính chì giữa khung cảnh dòng sông êm đềm, công viên xanh và những cánh bồ câu hiền hòa. Nổi bật trong đó là hai lá cờ Việt Nam - Đan Mạch đặt cạnh nhau như biểu tượng của tình hữu nghị.

Tác phẩm của em Trịnh Nam Phong, đoạt Giải Triển vọng, thể hiện một Đan Mạch hiền hòa qua những dấu ấn từ truyện cổ Andersen em đọc. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Phong chia sẻ em đã đọc truyện cổ Andersen và chọn những nhân vật tiêu biểu để khắc họa hình ảnh một Đan Mạch hiền hòa. Mẹ em, chị Nguyễn Thị Thu Trang, cho biết con hoàn thành tác phẩm chỉ qua hai buổi tối sau giờ học bởi trong đầu đã phác họa sẵn toàn bộ bố cục.

Đó là cách một cậu học sinh lớp 6 kể về thế giới mình tưởng tượng bằng sự kết nối giữa văn học, hội họa và ý thức về môi trường sống.

Em Nguyễn Hoàng Dương, lớp 5B3, Trường Tiểu học Brendon, bên tác phẩm đoạt Giải Tư của mình. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Nguyễn Hoàng Dương, lớp 5B3, Trường Tiểu học Brendon, lại chọn chủ đề tránh lãng phí nước và đoạt Giải Tư. Trong tranh của em, hành động khóa vòi nước, tái sử dụng nguồn nước được thể hiện sinh động, gần gũi.

Từ Cao nguyên đá đến Hà Nội, các tác phẩm gặp nhau ở thông điệp chung: Môi trường không phải khái niệm xa vời, mà là trải nghiệm sống được thể hiện qua góc nhìn trẻ thơ.

Những gam màu non trẻ chạm đến cảm xúc của người xem. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Khi “Sống xanh” trở thành cảm hứng sáng tạo

Với chủ đề “Sống xanh” năm nay, cuộc thi khuyến khích các em thể hiện trách nhiệm môi trường qua những hành động cụ thể như tiết kiệm nước, trồng cây, sử dụng năng lượng sạch.

Ban tổ chức cho biết cuộc thi năm nay nhận được hơn 130.000 tác phẩm dự thi trên toàn quốc, con số cao nhất từ trước đến nay. Trong số đó, 86 giải cá nhân và 07 giải tập thể đã được trao cho những tác phẩm xuất sắc, gồm 01 giải đặc biệt, 02 giải nhất, 04 giải nhì, 08 giải ba, 50 giải khuyến khích và 21 giải triển vọng.

Theo Ban Giám khảo, tiêu chí đánh giá không chỉ dựa trên kỹ thuật thể hiện mà còn ở ý tưởng, cảm xúc và sự phù hợp với lứa tuổi. Nhiều tác phẩm sử dụng đa chất liệu, lồng ghép vật liệu tái chế, thể hiện sự tìm tòi nghiêm túc của các em.

Nhà giáo Nguyễn Hữu Hạnh, hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam, cựu chuyên viên cấp cao của Bộ Giáo dục và Đào tạo, người nhiều năm đồng hành cùng cuộc thi "Đan Mạch Trong Mắt Em". Ảnh: Kiều Thoan Thu

Nhà giáo Nguyễn Hữu Hạnh, hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam, cựu chuyên viên cấp cao của Bộ Giáo dục và Đào tạo, người nhiều năm đồng hành cùng cuộc thi, đánh giá cao ý nghĩa giáo dục môi trường mà sân chơi này mang lại.

"Đây là cuộc thi dành cho thiếu nhi nhưng thu hút sự quan tâm của cả phụ huynh, thầy cô và cộng đồng, có tác động lan tỏa sâu rộng. Kỷ lục về số lượng là minh chứng cho sự lớn lên của ý thức môi trường trong thế hệ trẻ," Nhà giáo Nguyễn Hữu Hạnh cho biết.

Ở góc độ nhà giáo dục và chuyên gia mỹ thuật, ông cho rằng giá trị của tranh thiếu nhi trước hết nằm ở thông điệp môi trường, sau đó mới đến yếu tố nghệ thuật. Kỹ thuật có thể còn non, bố cục chưa hoàn chỉnh, nhưng nếu bức tranh gửi gắm được suy nghĩ mộc mạc về bảo vệ thiên nhiên, tiết kiệm tài nguyên hay sống hài hòa với môi trường, thì đó đã là thành công lớn.

Nghệ thuật, trong trường hợp này, trở thành phương tiện để nuôi dưỡng nhận thức và trách nhiệm.

Cô Lê Thị Cẩm (thứ ba từ phải) cùng Nhà giáo Nguyễn Hữu Hạnh và các em học sinh Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân, Hà Nội. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Với Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân, Trung Hòa, Hà Nội, cô Lê Thị Cẩm - Hiệu phó nhà trường - cho biết cuộc thi là một trong những hoạt động môi trường mà trường tổ chức và khuyến khích các em tham gia, cùng với chăm sóc vườn trường xanh, sạch, đẹp, thu gom rác thải nhựa, đổi pin đã qua sử dụng.

Học sinh của cô đã tham gia cuộc thi hai năm liên tiếp, riêng năm nay gửi tới gần 1.000 tác phẩm dự thi, cho thấy sự hưởng ứng hào hứng và tinh thần sáng tạo đối với những chủ đề về môi trường. Theo cô, khi được vẽ và tự do thể hiện suy nghĩ, học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn chủ động đề xuất giải pháp qua tranh.

Ánh mắt trong trẻo của em Nguyễn Khánh Linh, lớp 3A1, Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân, Hà Nội, tại Triển lãm. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Lễ trao giải và triển lãm năm nay quy tụ 60 học sinh đoạt giải khắp các tỉnh, thành, từ Tuyên Quang đến Cà Mau, mang theo sắc màu và câu chuyện riêng của quê hương mình.

Trong những gam màu hồn nhiên ấy, tương lai xanh được vẽ nên, không xa vời, mà rất gần, rất thật, từ chính trái tim của trẻ nhỏ Việt Nam.

Kiều Thoan Thu