Tỷ lệ đỗ hơn 99%, có nên bỏ thi tốt nghiệp THPT?

Thực tế triển khai đổi mới kỳ thi tốt nghiệp THPT từ năm 2015, đặc biệt từ năm 2020 đến nay cho thấy phương thức này đã tạo mặt bằng đánh giá chung trên toàn quốc, bảo đảm công bằng và cơ hội tiếp cận giáo dục đại học cho thí sinh các vùng miền, giảm số lần dự thi, áp lực và chi phí xã hội.

Cùng với quá trình đổi mới, Bộ GD&ĐT cho biết câu hỏi về việc có cần thiết tồn tại một kỳ thi chuẩn hóa quốc gia đã nhiều lần được đặt ra và phần lớn chuyên gia, nhà quản lý khẳng định là cần thiết.

Theo Bộ GD&ĐT, đối với một bộ phận học sinh và giáo viên, nếu không thi sẽ không học và không dạy. Bộ nhìn nhận nếu không có kỳ thi được tổ chức nghiêm túc và đánh giá trên diện rộng, nhà quản lý không thể có thông tin tin cậy về thực trạng giáo dục phổ thông.

Bộ GD&ĐT chia sẻ quan điểm không nên đặt ra năm nào cũng hơn 99% đỗ tốt nghiệp để thắc mắc thi làm gì, bởi một dây chuyền sản xuất dù có 99% sản phẩm đạt chuẩn cũng không ai bỏ đi khâu kiểm tra đầu ra, đồng thời việc phát hiện bất thường ở một số địa phương chính là kết quả phân tích dữ liệu từ kỳ thi.

Tuyển sinh thuộc quyền tự chủ của cơ sở giáo dục đại học

Bộ GD&ĐT chia sẻ từ năm 2020, kỳ thi tốt nghiệp THPT có nhiệm vụ xét công nhận tốt nghiệp, đánh giá mức độ đạt chuẩn học sinh trên diện rộng và cung cấp căn cứ đánh giá chất lượng giáo dục. Theo Bộ, mô hình hiện hành không phải tổ chức tuyển sinh đại học bằng điểm thi tốt nghiệp THPT bắt buộc bởi tuyển sinh là quyền tự chủ của các cơ sở đào tạo. Các trường tự quyết định phương thức, số lượng tuyển sinh, tổ hợp, tiêu chí, điều kiện và điểm trúng tuyển, đồng thời sử dụng hạ tầng dữ liệu dùng chung của Bộ.

Biểu đồ tỷ lệ và xu hướng các phương thức tuyển sinh đại học giai đoạn 2022-2025. Nguồn: GD&ĐT

Dựa trên số liệu thống kê được Bộ GD&ĐT công bố, năm 2025 có 50,32% số người nhập học được tuyển chủ yếu bằng kết quả thi tốt nghiệp THPT, trong khi kết quả học tập THPT chiếm 29,24%.

Bộ nhìn nhận việc nhiều cơ sở đào tạo có mức cạnh tranh đầu vào cao tiếp tục lựa chọn nguồn dữ liệu này là minh chứng thực tiễn về mức độ tin cậy, khả năng so sánh và giá trị phân loại của kỳ thi, đồng thời các trường vẫn duy trì nguồn tuyển riêng để đáp ứng yêu cầu chuyên biệt.

Định hướng hoàn thiện kỳ thi và siết chặt quản lý tuyển sinh

Bộ GD&ĐT cho hay quá trình đổi mới thể hiện hướng vận động nhất quán từ tổ chức phân tán sang chuẩn hóa quốc gia, giảm chi phí xã hội và quản trị bằng dữ liệu. Trong giai đoạn mới, kỳ thi chuẩn hóa quốc gia sẽ ứng dụng công nghệ tiến tiến để hạn chế tối đa sự can thiệp của con người, được tính toán chia nhiều đợt trong năm, tổ chức theo các môn thi riêng và một số bài thi tổng hợp.

Đặc biệt, Bộ GD&ĐT đã hoàn thiện Đề án Tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính giai đoạn 2026-2036 trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Hệ thống thi được thiết kế tự động hóa tối đa các công đoạn như mã hóa đề thi, tự động phân phối bài thi, ghi nhật ký thao tác, giám sát trạng thái máy thi, đối soát danh tính, tự động chấm câu hỏi khách quan và ứng dụng AI hỗ trợ xây dựng ngân hàng câu hỏi.

Trong năm 2026, việc thử nghiệm thi trên máy tính tiếp tục được triển khai trên mạng LAN nội bộ tại 15 tỉnh, thành phố với 143 cơ sở giáo dục, thu hút 36.178 thí sinh tham gia với khoảng 143.000 lượt thi.

Bộ GD&ĐT chia sẻ tuyển sinh là quyền tự chủ của các trường, tuy nhiên các biện pháp quản lý sẽ được siết chặt để không tái diễn việc trăm hoa đua nở gây áp lực và bất bình đẳng cho xã hội. Bộ tiếp tục hoàn thiện thể chế về tự chủ tuyển sinh gắn với trách nhiệm giải trình, ban hành chuẩn tối thiểu cho kỳ thi độc lập, hiện đại hóa khảo thí, thí điểm thi trên máy tính theo lộ trình phù hợp, ứng dụng trí tuệ nhân tạo phát hiện hành vi đăng ký bất thường và áp dụng chế tài đủ sức răn đe đối với hành vi cố ý can thiệp.