Tỷ lệ tật khúc xạ ở trẻ gia tăng: Khuyến nghị của chuyên gia

Các chuyên gia trao đổi thảo luận xu hướng trẻ hóa của tật khúc xạ tại Việt Nam và các giải pháp chăm sóc, điều chỉnh thị lực an toàn cho người trẻ trong môi trường số - Ảnh: VGP/HM

Chương trình "Giải pháp nâng cao thị lực thời hiện đại" do Báo Nhân dân tổ chức ngày 6/8, có sự tham dự của nhiều chuyên gia nhãn khoa trong nước, nhằm tập trung làm rõ xu hướng trẻ hóa của tật khúc xạ tại Việt Nam và các giải pháp chăm sóc, điều chỉnh thị lực an toàn cho người trẻ trong môi trường số.

Tại chương trình, chia sẻ về thực trạng mắc tật khúc xạ ở Việt Nam, ông Bùi Hữu Toàn, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế cho biết, những năm gần đây, dị tật về khúc xạ ở lứa tuổi học sinh ở nước ta gia tăng cao.

Đáng chú ý, trong chương trình mục tiêu dân số đến năm 2020, tiêu chí giảm tỷ lệ mắc tật khúc xạ ở trẻ em không đạt.

Cận thị là tật khúc xạ phổ biến

Theo báo cáo của các địa phương, tỷ lệ tật khúc xạ xảy ra ở trẻ tại nhiều cấp học, đều gia tăng. Điển hình năm 2024, tỷ lệ tật khúc xạ ở trẻ ghi nhận 47%, trong đó chủ yếu là cận thị. Con số này ghi nhận chủ yếu ở các thành phố lớn.

Cũng theo ông Bùi Hữu Toàn, thực tế, nước ta chưa có một điều tra chính thức nào về tỷ lệ trẻ mắc tật khúc xạ. Những con số ghi nhận tật khúc xạ ở trẻ đa số là các báo cáo từ những nghiên cứu đơn lẻ. Vì vậy, ngành y tế rất mong muốn có đánh giá thực tế số liệu chính xác, thực chất về tật khúc xạ ở trẻ em để có những giải pháp dài hạn hiệu quả.

PGS.TS Nguyễn Đình Ngân, Phó Chủ tịch Hội Nhãn khoa Việt Nam, Phó Giám đốc Bệnh viện 103, cũng chia sẻ, cận thị là tật khúc xạ phổ biến, hiện nay chiếm khoảng 30% dân số thế giới.

Điển hình, ở Mỹ, chỉ trong 3 thập kỷ, tỷ lệ cận thị ở nước này tăng nhanh từ 21-41%. Một số nơi ở Hồng Kông, Đài Loan (Trung Quốc), tỷ lệ thanh niên mắc cận thị lên tới 80%. Ở Việt Nam, tỷ lệ cận thị cũng đang gia tăng mạnh.

Nguyên nhân gia tăng tỷ lệ mắc tật khúc xạ được các chuyên gia chỉ ra, đó là do việc sử dụng các thiết bị điện tử ở giới trẻ gia tăng, trong thời gian dài với cự ly ngắn. Nhiều người trẻ thiếu hoạt động ngoài trời, nhiều trường học ở thành phố lớn không có sân chơi cho trẻ nên trẻ thiếu tầm nhìn thoáng đáng, rộng rãi…

Ngoài ra, nguyên nhân còn do thói quen bảo vệ mắt chưa đúng cách, như ngồi sai tư thế (nằm, bò đọc sách…), ánh sáng chưa đạt chuẩn... Đặc biệt, qua giám sát của các Trung tâm kiểm soát bệnh tật tại nhiều địa phương, năm 2024 vẫn còn hơn 22% phòng học chưa đạt chuẩn về tiêu chuẩn chiếu sáng, thiếu ánh sáng tự nhiên, ông Bùi Hữu Toàn chia sẻ thông tin.

ông Bùi Hữu Toàn, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế chia sẻ tại chương trình - Ảnh: VGP

Về phía gia đình, trẻ không được khám mắt định kỳ, đeo kính không đúng số…cũng là nguyên nhân khiến tỷ lệ trẻ mắc tật khúc xạ gia tăng.

Khi tỷ lệ trẻ mắc các tật khúc xạ gia tăng, nếu không được kiểm soát, thị lực của trẻ sẽ suy giảm, gây mỏi mắt, đau đầu, dẫn tới giảm khả năng tiếp thu bài học. Trong dài hạn, trẻ có thể bị tổn thương không thể phục hồi như glocom, bong võng mạc…

Tại chương trình, các chuyên gia về nhãn khoa trong nước khuyến cáo, các bậc phụ huynh cần cho trẻ khám sàng lọc định kỳ hàng năm, phòng ngừa rủi ro từ môi trường học tập, chuẩn hóa ánh sáng phòng học, tích hợp sổ sức khỏe điện tử, bắt buộc cho trẻ hoạt động ngoài trời…

Đặc biệt, nếu trẻ tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời từ 2h trở lên mỗi ngày thì sẽ ít bị các dị tật về khúc xạ hơn những trẻ khác.

Những lưu ý khi sử dụng kính áp tròng ở giới trẻ

Liên quan đến việc tiếp xúc kính áp tròng (lens) với mắt đang được giới trẻ ưa chuộng, là chuyên gia về giác mạc, PGS Nguyễn Đình Ngân cũng chia sẻ, đây là loại kính đặt áp lên mặt nhãn cầu...Thực tế điều trị cho bệnh nhân, các bác sĩ đã phải xử lý nhiều trường hợp liên quan đến vị trí tiếp xúc này, có bệnh nhân nặng thì loét giác mạc, nhiễm trùng giác mạc, nhẹ thì bị khô mắt.

Thậm chí, không ít trẻ em chỉ lớp 7,8, muốn làm đẹp và tìm, chọn mua trôi nổi trên mạng nhiều loại kính đổi màu, đeo không đúng cách, không đúng thời gian, không đảm bảo chất lượng, gây cọ xát giác mạc, dẫn đến tổn thương giác mạc, nguy cơ khôn lường.

TS.BS Nguyễn Văn Huy, Phó Giám đốc Bệnh viện Mắt Trung ương khuyến cáo, tất cả các sản phẩm sử dụng về mắt đều phải được cấp phép về chất lượng, kiểm định của cơ quan quản lý nhà nước, trong đó có cả kính tiếp xúc với mắt. Vì vậy, khi sử dụng kính tiếp xúc trên mắt, người dùng cần có hướng dẫn của bác sĩ nhãn khoa về cách lắp, tháo, vệ sinh trước và sau khi dùng kính, nếu không tuân thủ sẽ gây viêm giác mạc và các bệnh lý khác.

Bản thân các loại kính không đảm bảo chất lượng cũng ảnh hưởng đến mắt, vì vậy, người dân không nên tự mua kính trôi nổi trên mạng. Khi có nhu cầu sử dụng thì đến cơ sở y tế để khám và được tư vấn có nên sử dụng hay không, tư vấn đề thấu kính, số kính, chất lượng kính...

Hiện nay, kính áp tròng được quản lý như một trang thiết bị y tế theo Nghị định 98/2021/NĐ-CP, phải được cấp số lưu hành và đáp ứng tiêu chuẩn an toàn trước khi đưa vào sử dụng. Tuy nhiên, trên thị trường vẫn tồn tại sản phẩm không rõ nguồn gốc, không được cấp phép; trong khi hiểu biết của người dùng trẻ về tiêu chuẩn an toàn, chỉ định chuyên môn và thói quen sử dụng đúng cách còn nhiều khoảng trống.