Ðưa điệu lý, dân ca Nam Bộ đến gần học sinh

Nghệ sĩ, diễn viên Nhà hát Nghệ thuật Đồng Nai biểu diễn dân ca Nam Bộ phục vụ các em học sinh trên địa bàn phường Trấn Biên.

Bên cạnh thưởng thức các làn điệu dân ca, học sinh trên địa bàn thành phố còn được nghệ sĩ hướng dẫn tập hát, làm quen với những câu hò, điệu lý, cảm nhận vẻ đẹp của di sản văn hóa vùng đất Nam Bộ bằng chính trải nghiệm của mình.

Ðưa dân ca đến gần học sinh

Những ngày cuối tháng 7, sân khấu Nhà hát Nghệ thuật Đồng Nai và rạp Khánh Hưng (ở phường Trấn Biên) luôn sáng đèn với nhiều chương trình ca múa nhạc, trích đoạn và vở diễn cải lương phục vụ khán giả trực tiếp lẫn trực tuyến. Điểm nhấn của chuỗi hoạt động năm nay là các buổi giao lưu nghệ thuật dành cho học sinh, nơi điệu lý và dân ca Nam Bộ được giới thiệu bằng hình thức gần gũi, sinh động.

Thay vì tiếp cận bằng những bài thuyết trình khô cứng, các nghệ sĩ mở đầu chương trình bằng những tiết mục nghệ thuật, những làn điệu dân ca Nam Bộ quen thuộc. Giai điệu mộc mạc, giàu cảm xúc từ các điệu lý, dân ca đã cuốn hút học sinh. Không khí trở nên sôi nổi khi hàng trăm em cùng hòa giọng tập hát, làm quen với nhịp điệu của các điệu lý. Những tiếng “hò, xê, xàng, xự, cống” ban đầu còn ngập ngừng nhưng chỉ sau ít phút đã vang lên nhịp nhàng, đầy hứng khởi.

Cùng với thưởng thức các tiết mục biểu diễn, học sinh còn được trực tiếp thực hành dưới sự hướng dẫn của Nghệ sĩ Nhân dân Quế Anh, Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật Đồng Nai. Qua từng bài học ngắn, các em được giới thiệu về nguồn gốc, đặc trưng của một số điệu lý, dân ca Nam Bộ. Đồng thời, học sinh làm quen với kỹ thuật lấy hơi, nhả chữ, ngân câu và kết hợp động tác để thể hiện trọn vẹn một làn điệu. Cách truyền đạt trực quan này giúp học sinh từng bước tiếp cận nghệ thuật dân gian một cách tự nhiên, dễ nhớ và dễ cảm nhận.

Theo Nghệ sĩ Nhân dân Quế Anh, các điệu lý và dân ca Nam Bộ được hình thành trong lao động và cuộc sống và được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Mỗi câu hò, điệu lý không chỉ phản ánh tâm hồn, tình cảm của con người lao động mà còn chứa đựng những giá trị đạo đức, tình yêu quê hương, đất nước tha thiết. Khi được khơi gợi và tiếp cận đúng cách, học sinh sẽ hiểu rõ hơn về kho tàng âm nhạc dân gian Việt Nam, từ đó kết nối di sản với người trẻ, góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị nghệ thuật, văn hóa tốt đẹp.

“Điều đáng mừng là các buổi giao lưu do Nhà hát Nghệ thuật Đồng Nai tổ chức đều nhận được sự hưởng ứng tích cực của học sinh. Nhiều em mạnh dạn cất tiếng hát, chủ động tìm hiểu và hào hứng trải nghiệm các điệu lý, dân ca Nam Bộ. Bên cạnh đó, việc các làn điệu dân ca ngày càng xuất hiện nhiều trên các nền tảng số cũng giúp học sinh có thêm cơ hội tiếp cận, tìm hiểu và yêu thích loại hình nghệ thuật truyền thống này” - nghệ sĩ Quế Anh nói.

Gieo mầm tình yêu di sản từ trải nghiệm

Theo thầy Nguyễn Tiến Nhật, giáo viên Trường TH-THCS-THPT Song ngữ Á Châu (ở phường Trấn Biên), ngay từ đầu hè năm 2026, nhà trường đã xây dựng chương trình trải nghiệm di sản dành cho học sinh. Trong đó, trường phối hợp với Nhà hát Nghệ thuật Đồng Nai tổ chức cho học sinh tham quan, thưởng thức các chương trình dân ca Nam Bộ, học hát những điệu lý quen thuộc và giao lưu với các nghệ sĩ. Những hoạt động này giúp các em có thêm cơ hội tiếp cận nghệ thuật truyền thống bằng trải nghiệm thực tế, từ đó hình thành sự yêu thích, ý thức gìn giữ giá trị văn hóa dân tộc.

“Nếu chỉ học qua sách vở, học sinh rất khó hình dung hết vẻ đẹp của dân ca Nam Bộ, của các điệu lý. Khi được nghe nghệ sĩ biểu diễn trực tiếp, được cùng hát, được tìm hiểu ý nghĩa của từng câu hát, các em tiếp nhận rất nhanh, tỏ ra rất hứng thú. Đây là hình thức giáo dục văn hóa sinh động, giàu sức thuyết phục” - thầy Nhật chia sẻ.

Lần đầu được học hát dân ca Nam Bộ, em Nguyễn Gia Linh, học sinh lớp 9, Trường TH-THCS-THPT Song ngữ Á Châu cho biết: Trước đây, em chủ yếu nghe các ca khúc hiện đại. Khi được thưởng thức, được học trực tiếp, em rất hào hứng trước sức hấp dẫn của những làn điệu dân ca và các điệu lý Nam Bộ.

Gia Linh bộc bạch: “Ban đầu em nghĩ dân ca sẽ rất khó hát. Nhưng khi được nghệ sĩ Quế Anh hướng dẫn từng câu, từng nhịp, em thấy dễ tiếp cận hơn và rất thú vị. Em đã cùng các bạn lên sân khấu vừa tập hát vừa biểu diễn. Sau buổi học, em sẽ tìm nghe thêm nhiều bài dân ca Nam Bộ trên YouTube để hiểu hơn về loại hình nghệ thuật này”.

Bên cạnh việc đưa dân ca, các điệu lý đến với học sinh, nhiều năm nay Nhà hát Nghệ thuật Đồng Nai đã tổ chức các đợt giao lưu, biểu diễn và đưa các loại hình nghệ thuật truyền thống như đờn ca tài tử, cải lương vào trường học. Hoạt động này góp phần làm phong phú đời sống văn hóa học đường, bồi dưỡng năng lực cảm thụ nghệ thuật, đồng thời giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về những giá trị văn hóa truyền thống của vùng đất Đồng Nai nói riêng, Nam Bộ nói chung.

Song song đó, Nhà hát Nghệ thuật Đồng Nai còn duy trì thường xuyên hàng trăm buổi biểu diễn tại nhiều xã, phường trên địa bàn thành phố. Thông qua từng chương trình nghệ thuật, các điệu lý, dân ca Nam Bộ, cải lương... ngày càng đến gần hơn với công chúng. Sự kết nối giữa sân khấu, trường học và cộng đồng đang góp phần tạo sức sống mới cho nghệ thuật truyền thống, để những câu hò, điệu lý tiếp tục được gìn giữ, trao truyền cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.