UAE có thể 'ghi điểm' với Tổng thống Mỹ khi rút khỏi OPEC

Biểu tượng OPEC tại trụ sở của tổ chức này ở Vienna, Áo. Ảnh: THX/TTXVN

Theo tờ The Guardian ngày 28/4, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) đã rời OPEC sau 60 năm là thành viên, giáng đòn mạnh vào nhóm này và Saudi Arabia (quốc gia có vai trò lớn nhất trong OPEC). Quyết định trên xuất hiện trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang trải qua cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất trong lịch sử.

Là nhà sản xuất dầu lớn thứ ba của OPEC, nên việc UAE rời đi sẽ làm suy yếu tổ chức này. Trong nhiều thập kỷ qua, OPEC đã phối hợp sử dụng sản lượng dầu tập thể để tác động đến giá dầu toàn cầu.

Ghi điểm với Tổng thống Trump

Trái lại, việc UAE rời OPEC là một chiến thắng đối với Tổng thống Trump. Trước đây, ông cáo buộc tổ chức này bóc lột phần còn lại của thế giới khi cố ý làm tăng giá dầu thông qua việc hạn chế sản lượng.

Theo middleeasteye.net, việc rời OPEC trong bối cảnh Mỹ đang cân nhắc liệu có đạt thỏa thuận với Iran hay tiếp tục chiến tranh có thể được xem là một động thái nhằm lấy lòng ông Trump.

Bà Ellen Wald, nghiên cứu viên cao cấp tại Hội đồng Đại Tây Dương, viết trên LinkedIn: “Có khả năng động thái chia tách này cũng là kết quả của một dạng ‘thỏa thuận’ nào đó giữa UAE, Israel và Mỹ, theo đó họ giúp bảo vệ UAE trước Iran để đổi lấy một hành động giáng đòn mạnh vào OPEC, điều mà ông Trump từ lâu đã muốn”. Bà Wald nói thêm: “Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu chúng ta thấy một dạng thỏa thuận quốc phòng nào đó được công bố trong tương lai gần”.

Ông Bernard Haykel tại Đại học Princeton bình luận: “UAE cuối cùng đã làm điều đó, có lẽ vì cuộc chiến hiện nay. Đây là cơ hội để đưa ra những quyết định mang tính bước ngoặt”.

Có những dấu hiệu cho thấy UAE đang chuẩn bị cho một giai đoạn biến động kéo dài và tăng cường quan hệ đối tác với Mỹ.

Trước đó, có thông tin Bộ trưởng Ngoại giao UAE Sheikh Abdullah bin Zayed đã nói với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio rằng nước này đã chuẩn bị cho khả năng chiến tranh kéo dài tới chín tháng.

Đầu tháng này, UAE đã tiếp cận chính quyền Tổng thống Trump để đề nghị thiết lập một đường hoán đổi tiền tệ, nhằm bảo đảm khả năng tiếp cận đồng USD nếu dự trữ của nước này cạn kiệt. Tuần trước, ông Trump xác nhận rằng Mỹ đã thảo luận về mở rộng gói hỗ trợ tài chính cho UAE, theo đó ngân hàng trung ương hai nước có thể đồng ý hoán đổi lượng tiền tệ tương đương của nhau nếu khủng hoảng Trung Đông trở nên nghiêm trọng hơn.

Các nhà phân tích cho rằng quyết định rời OPEC của UAE là một phần trong cuộc cạnh tranh với Saudi Arabia. Saudi Arabia chi phối OPEC cũng như OPEC+. Một nhà ngoại giao phương Tây tại khu vực bình luận: “Điều này sẽ khiến Saudi Arabia tức giận. Có vẻ như UAE đang có một toan tính lớn hơn”.

Bối cảnh quyết định của UAE

Trụ sở OPEC tại Vienna, Áo. Ảnh: THX/TTXVN

Ngày 28/4, UAE đã đưa ra kế hoạch cắt đứt quan hệ với trong bối cảnh cuộc chiến của Mỹ và Israel với Iran sắp bước sang tuần thứ chín. Cuộc xung đột này đã khiến 1/5 lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới không thể lưu thông từ các nhà sản xuất vùng Vịnh qua eo biển Hormuz, gây ra biến động kỷ lục trên thị trường dầu mỏ.

Tuyên bố của Bộ Năng lượng UAE cho biết việc rời OPEC sẽ giúp nước này linh hoạt hơn nhiều để ứng phó với kỷ nguyên năng lượng mới, phù hợp với tầm nhìn chiến lược và kinh tế dài hạn.

UAE gia nhập OPEC năm 1967 thông qua Tiểu vương quốc Abu Dhabi và vẫn ở lại tổ chức này khi UAE được thành lập năm 1971. Việc rời đi đã phơi bày căng thẳng kéo dài giữa UAE và Saudi Arabia liên quan đến cách tiếp cận của OPEC đối với hạn chế sản lượng dầu và địa chính trị.

Saudi Arabia ủng hộ cắt giảm sản lượng dầu của OPEC nhằm nâng đỡ thị trường dầu mỏ, sau khi ghi nhận ba năm liên tiếp sụt giảm hằng năm trước khi xảy ra khủng hoảng. Tuy nhiên, UAE trở nên thất vọng với các giới hạn này và dự kiến sẽ bơm thêm dầu trong ngắn hạn để tài trợ cho các kế hoạch hướng tới tương lai phát thải thấp.

Các thành viên OPEC kiểm soát khoảng 80% trữ lượng dầu của thế giới nhưng chỉ sản xuất 40% dầu thô toàn cầu nhằm duy trì giá ở mức có thể hỗ trợ nền kinh tế của các quốc gia phụ thuộc dầu mỏ.

Năm quốc gia là thành viên sáng lập OPEC năm 1960 gồm Saudi Arabia, Iran, Iraq, Kuwait và Venezuela; sau đó tổ chức kết nạp Algeria, Guinea Xích đạo, Gabon, Libya, Nigeria và Cộng hòa Congo. Ảnh hưởng của OPEC đã mở rộng trong những năm gần đây khi OPEC liên kết với 11 quốc gia sản xuất dầu ngoài nhóm, do Nga dẫn đầu, hình thành nên OPEC+.

Tuy nhiên, xung đột Trung Đông đã làm gia tăng những bất đồng địa chính trị giữa các thành viên. Cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE, ông Anwar Gargash, chỉ trích các quốc gia Arab và vùng Vịnh vì đã không làm đủ để bảo vệ nước này trước các cuộc tấn công từ Iran.

Ông Jorge Léon, nhà phân tích tại công ty Rystad Energy, bình luận: “Việc UAE rút lui đánh dấu thay đổi đáng kể đối với OPEC. Cùng với Saudi Arabia, đây là một trong số ít thành viên có công suất dự phòng đáng kể - cơ chế mà thông qua đó nhóm này gây ảnh hưởng đến thị trường. Dù tác động trong ngắn hạn có thể hạn chế do những gián đoạn đang diễn ra tại eo biển Hormuz, nhưng hệ quả dài hạn là khiến OPEC suy yếu về cấu trúc”.

Sự chuyển dịch sang năng lượng phát thải thấp cũng có thể đóng vai trò trong quyết định của UAE. Những nhà sản xuất có khả năng bơm thêm dầu và chấp nhận giá thấp hơn sẽ từ bỏ các giới hạn sản lượng để tận thu trữ lượng còn lại trước khi nhu cầu đối với nhiên liệu hóa thạch bắt đầu suy giảm.

Theo Rystad Energy, UAE có công suất khoảng 4,8 triệu thùng/ngày và còn nhiều dư địa để tăng sản lượng, đồng nghĩa với việc nước này có vị thế thuận lợi để theo đuổi chiến lược này ngoài các giới hạn của OPEC.

Giá dầu toàn cầu đã lên tới 119,5 USD/thùng kể từ khi chiến sự tại Iran bùng phát. Ngày 28/4, giá tăng 3% lên khoảng 111 USD. UAE cho biết sẽ đưa thêm sản lượng ra thị trường dầu mỏ toàn cầu dần dần và có kiểm soát, phù hợp với nhu cầu và điều kiện thị trường.

Ông David Oxley, nhà kinh tế trưởng về khí hậu và hàng hóa tại Capital Economics, bình luận: “Thông báo bất ngờ của UAE về việc rời OPEC+ từ ngày 1/5 sẽ không có tác động ngay lập tức đối với thị trường năng lượng toàn cầu, nhưng cho thấy nguồn cung toàn cầu sẽ cao hơn so với kịch bản khác khi eo biển Hormuz được mở lại. Điều này phù hợp với nhận định hiện có của chúng tôi rằng các ràng buộc gắn kết các thành viên OPEC đã trở nên lỏng lẻo hơn”.