Ukraine bất thành trong nỗ lực hai năm xin Mỹ cấp phép sản xuất tên lửa Patriot

Trong gần hai năm qua, Ukraine liên tục thúc đẩy đề xuất xin Mỹ cấp phép tự sản xuất tên lửa đánh chặn cho hệ thống Patriot, nhằm chủ động nguồn cung và giảm phụ thuộc vào viện trợ từ phương Tây. Tuy nhiên, đề xuất này hiện vẫn rơi vào thế bế tắc do chưa nhận được sự phê chuẩn chính thức từ chính quyền Mỹ.

Hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot PAC-3 do Mỹ sản xuất được triển khai tại Tokyo (Nhật Bản). Ảnh: Kyodo/TTXVN

Bối cảnh đề xuất sản xuất theo giấy phép của Ukraine

Theo tin tức từ tờ Kyiv Independent, Ukraine đã chủ động tìm giải pháp tự chủ nguồn tên lửa cho hệ thống Patriot từ trước khi xảy ra tình trạng thiếu hụt đạn dược nghiêm trọng. Các nhà đàm phán Ukraine lo ngại nguy cơ thay đổi chính sách hỗ trợ từ Washington nên đã đưa ra giải pháp dài hạn: tự sản xuất tên lửa Patriot trong nước hoặc hợp tác sản xuất cùng các đối tác châu Âu theo giấy phép do Mỹ cấp.

Đối với lực lượng phòng không Ukraine, Patriot là hệ thống duy nhất có khả năng đánh chặn hiệu quả các loại tên lửa đạn đạo của Nga. Do đó, việc phụ thuộc hoàn toàn vào nhịp độ chuyển giao từ Mỹ tạo ra rủi ro chiến lược lớn. Mặc dù các quan chức cấp cao của Ukraine đã trực tiếp trình đề xuất lên Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ khi đó là Lloyd Austin và Cố vấn An ninh Quốc gia Jake Sullivan, phản hồi nhận được từ phía Mỹ thời điểm đó chỉ là câu trả lời từ chối mà không kèm giải thích cụ thể.

Thiếu hụt tên lửa đánh chặn và những biến động từ phía Mỹ

Sau gần hai năm, Ukraine tiếp tục phải đưa ra lại đề xuất sản xuất Patriot trong bối cảnh các đợt tập kích bằng tên lửa đạn đạo gia tăng mạnh mẽ. Điển hình như trong cuộc tấn công ngày 1/8, Không quân Ukraine ghi nhận Nga đã phóng 35 tên lửa, bao gồm 27 tên lửa đạn đạo hướng vào Kiev, nhưng lực lượng phòng không chỉ đánh chặn được 2 quả do kho dự trữ đạn tên lửa Patriot ngày càng cạn kiệt.

Bên cạnh đó, việc cung ứng đạn tên lửa Patriot bổ sung qua các cơ chế của NATO bị chậm lại đáng kể. Một trong những nguyên nhân khiến tốc độ bàn giao suy giảm là các chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran đã tiêu tốn đáng kể kho dự trữ Patriot của Washington, khiến Mỹ trở nên thận trọng hơn trong việc viện trợ thêm đạn tên lửa cho Kiev.

Triển vọng cấp phép và yêu cầu cấp bách của Kiev

Tại cuộc gặp ở Nhà Trắng ngày 28/7, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã đề nghị Mỹ cung cấp tối thiểu 300 tên lửa Patriot trước mùa đông nhằm bảo vệ mạng lưới hạ tầng năng lượng. Trong khi phía Ukraine cho biết Tổng thống Donald Trump đã phát biểu đồng ý cấp giấy phép sản xuất sau cuộc gặp, đến ngày 31/7, ông Trump tuyên bố Nhà Trắng vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về vấn đề này.

Sự chậm trễ trong việc cấp phép sản xuất khiến Ukraine bỏ lỡ cơ hội tự chủ công nghệ đánh chặn đạn đạo. Các quan chức Ukraine nhận định, nếu đề xuất được thông qua từ gần hai năm trước, Kiev đã có thể tự sản xuất đủ số lượng tên lửa cần thiết để đáp ứng nhu cầu tác chiến hiện tại, thay vì tiếp tục rơi vào tình trạng thiếu hụt vũ khí phòng thủ nghiêm trọng.