Ukraine 'chọc mù mắt' tàu trinh sát Nga trên Biển Đen thế nào?
Khi xung đột bước sang năm thứ 5, Ukraine tiếp tục khiến giới quan sát bất ngờ với những đòn tấn công chính xác nhằm vào các mục tiêu chiến lược của Nga trên Biển Đen.
Một trong những trường hợp gây chú ý nhất là tàu trinh sát điện tử Ivan Khurs, con tàu từng được xem là "tai mắt" của Hải quân Nga, nay gần như biến mất khỏi hoạt động trên biển.
Tàu Ivan Khurs của Nga. (Nguồn: RBC)
Những hình ảnh mới được công bố cho thấy Ivan Khurs đang neo đậu tại Sevastopol, với phần thân tàu xuất hiện hư hại rõ rệt. Theo các nguồn tin địa phương, con tàu này đã không còn ra khơi trong gần hai năm.
Trước đó, vào tháng 5/2023, một xuồng không người lái (USV) của Ukraine được cho là đã vượt hơn 500 km trên Biển Đen để tiếp cận và tấn công mục tiêu ở khu vực đông bắc eo biển Bosporus. Một số báo cáo khác cũng đề cập khả năng con tàu tiếp tục bị tập kích vào tháng 3/2024.
Dù chưa có xác nhận đầy đủ về mọi đợt tấn công, nhưng dữ liệu vệ tinh và hình ảnh tại cảng cho thấy Ivan Khurs đã được kéo về Sevastopol trong tình trạng hư hỏng phần đuôi và kể từ đó không còn xuất hiện trong các hoạt động tuần tra.
Ivan Khurs – 'Tai mắt điện tử' của Hạm đội Biển Đen
Ivan Khurs là tàu trinh sát tín hiệu (SIGINT) thuộc Dự án 18280, lớp Yuriy Ivanov. Đây là dòng tàu được Nga thiết kế để thu thập thông tin điện tử, nghe lén tín hiệu vô tuyến và hỗ trợ tác chiến điện tử, tương tự các tàu do thám từng hoạt động sát bờ biển phương Tây thời Chiến tranh Lạnh.
Con tàu được hạ thủy năm 2017 và chính thức biên chế năm 2018, mang tên Phó Đô đốc Ivan Khurs – cựu lãnh đạo tình báo Hải quân Liên Xô. Với lượng giãn nước khoảng 4.000 tấn, nó được xem là một trong những nền tảng thu thập thông tin điện tử hiện đại nhất của Nga tại Biển Đen.
Tuy nhiên, khi phải "nằm bờ" trong cảng Sevastopol, mọi năng lực trinh sát và tác chiến điện tử của con tàu gần như bị vô hiệu hóa.
Kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine, Hạm đội Biển Đen đã hứng chịu hàng loạt đòn đánh nghiêm trọng. Nhiều tàu đổ bộ, tàu ngầm và chiến hạm chủ lực bị đánh chìm hoặc hư hại nặng.
Đáng chú ý nhất là vụ chìm soái hạm Moskva, chiến hạm lớn nhất của Nga tại Biển Đen, bị đánh trúng bởi tên lửa chống hạm Neptune của Ukraine vào năm 2022. Đây được xem là một trong những tổn thất hải quân nghiêm trọng nhất thế kỷ 21.
Điều đặc biệt là Ukraine đã gây thiệt hại lớn cho đối phương dù không sở hữu một hạm đội hải quân truyền thống. Thay vào đó, Kiev tận dụng tên lửa chống hạm nội địa, UAV trên biển và các chiến thuật phi đối xứng để buộc Nga phải rút tàu khỏi phía tây Biển Đen.
Việc Ivan Khurs phải "án binh bất động" phản ánh rõ sự thay đổi cán cân tại Biển Đen. Những đòn tấn công chính xác của Ukraine không chỉ gây thiệt hại vật chất, mà còn làm suy giảm khả năng giám sát và kiểm soát điện tử của Nga trong khu vực.
Mặc dù không bị phá hủy hoàn toàn, Hạm đội Biển Đen được mô tả là "không hoạt động hiệu quả" ở phía tây Biển Đen. Các cuộc tấn công đã buộc Hải quân Nga phải di dời các tàu của mình đến các căn cứ an toàn hơn, xa hơn.
