Ukraine đề xuất quy mô quân đội hậu chiến gấp 10 lần mức yêu cầu từ Nga

Lực lượng vũ trang Ukraine. Ảnh: Văn phòng Tổng thống Ukraine/Pravda

Ukraine đã đề nghị các đồng minh phương Tây tài trợ cho một lực lượng quân đội gồm 800.000 binh sĩ trong ít nhất 10 năm sau khi cuộc xung đột với Nga kết thúc, với mục tiêu ngăn chặn nguy cơ xảy ra một cuộc tấn công mới.

Đề nghị này được đưa ra trong các cuộc thảo luận về bảo đảm an ninh tại vòng đàm phán ba bên giữa Ukraine, Nga và Mỹ ở Abu Dhabi ngày 10/11, theo tiết lộ của một quan chức cấp cao Ukraine với hãng thông tấn AFP.

Cuộc gặp đánh dấu vòng đàm phán trực tiếp ba bên đầu tiên sau gần 9 tháng. Nội dung thảo luận không chỉ giới hạn ở khả năng đạt được thỏa thuận ngừng bắn mà còn mở rộng sang vấn đề cấu trúc an ninh tương lai của châu Âu.

Phiên đàm phán đầu tiên kéo dài 4,5 giờ. Các phái đoàn đã tiếp tục làm việc phiên thứ hai trong ngày 11/11.

Đề xuất duy trì lực lượng 800.000 quân của Ukraine khác biệt rõ rệt với yêu cầu lâu nay của Moskva về việc thu hẹp đáng kể năng lực quân sự của Kiev.

Trong các cuộc đàm phán hòa bình ban đầu tại Istanbul năm 2022, Nga từng yêu cầu Ukraine giới hạn quân số ở mức 85.000 người. Khi đó, Kiev đề xuất mức trần 250.000 quân.

Đề xuất của Nga khi đó cũng muốn giới hạn kho vũ khí của Ukraine ở mức 342 xe tăng và 519 hệ thống pháo, đồng thời hạn chế tầm bắn tên lửa của nước này ở mức 40 km. Phía Ukraine đề xuất được duy trì 800 xe tăng và sở hữu các tên lửa có tầm bắn lên tới 280 km.

Moskva tiếp tục đưa ra những yêu cầu cứng rắn trong vòng đàm phán tại Thổ Nhĩ Kỳ hồi tháng 6/2025, khi trình bản ghi nhớ đề nghị hạn chế quy mô quân đội Ukraine cũng như số lượng và chủng loại vũ khí mà nước này được phép sở hữu.

Trong cuộc phỏng vấn hồi tháng 10/2026, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kiev muốn duy trì quân đội ở mức 800.000 người nếu có đủ nguồn tài chính, đồng thời nhấn mạnh quy mô lực lượng vũ trang Ukraine không phải vấn đề ông sẵn sàng đàm phán với Moskva.

Tái định hình cấu trúc an ninh

Một nguồn tin thuộc phái đoàn Nga nói với AFP rằng chấm dứt chiến tranh chỉ là “một trong những nội dung trong chương trình nghị sự”, đồng thời cho biết mục tiêu rộng hơn là tái định hình hệ thống an ninh trên toàn châu Âu.

Moskva cho rằng bất kỳ cấu trúc an ninh mới nào cũng cần đưa ra những bảo đảm cho cả Nga và Ukraine. Yêu cầu này cũng được đề cập trong các cuộc tham vấn riêng tại Abu Dhabi.

Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Jared Kushner, người tham gia các cuộc đàm phán, cho biết Washington hy vọng có thể “tạo ra một cấu trúc mới” về an ninh giữa Ukraine, Nga và châu Âu, qua đó bảo đảm “hòa bình trong nhiều thập kỷ, nếu không muốn nói là nhiều thế kỷ”.

Về phía Kiev, Tổng thống Zelensky đánh giá ngày đàm phán đầu tiên là “mang tính xây dựng và có nội dung thực chất”, nhưng không tiết lộ thêm chi tiết. Ông cho biết các bên đã thảo luận về vấn đề nhân đạo, bảo đảm an ninh và những biện pháp nhằm ngăn chặn xung đột tái bùng phát, đồng thời xác định việc trao đổi tù binh là ưu tiên.

Đặc phái viên Kushner cũng cho biết Washington đã giúp “thu hẹp khoảng cách” giữa các bên tham chiến, mặc dù chưa bên nào công bố tiến triển cụ thể.

Các cuộc đàm phán diễn ra sau những cuộc tham vấn sơ bộ giữa Ukraine, Mỹ và các đối tác châu Âu. Kiev muốn phối hợp lập trường với các đồng minh châu Âu trước khi bước vào đàm phán với Nga.

Bảo đảm an ninh theo mô hình NATO được đưa ra thảo luận

Theo các nguồn tin của Bloomberg am hiểu vấn đề, trước thềm đàm phán tại Abu Dhabi, các đại diện Mỹ đã đề nghị Moskva chấp thuận những bảo đảm an ninh hậu chiến dành cho Ukraine, được xây dựng dựa trên Điều 4 và Điều 5 của Hiệp ước NATO.

Điều 4 quy định các nước thành viên tham vấn lẫn nhau khi an ninh của một thành viên bị đe dọa, trong khi Điều 5 xác lập nguyên tắc phòng thủ tập thể khi một thành viên bị tấn công vũ trang.

Tổng thống Zelensky từng đề cập một số phương án bảo đảm an ninh, trong đó có việc Ukraine gia nhập NATO, nhận bảo đảm an ninh song phương từ Washington hoặc tham gia một liên minh do châu Âu dẫn dắt và có sự hậu thuẫn của Mỹ.

Các đại diện Ukraine nhấn mạnh tại cuộc đàm phán Abu Dhabi rằng những bảo đảm như vậy là điều kiện thiết yếu để đạt được một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh lâu dài. Tuy nhiên, hiện chưa rõ Moskva có sẵn sàng chấp nhận đề xuất này hay không.

Phái đoàn Nga tại Abu Dhabi do ông Vladimir Medinsky, trợ lý của Tổng thống Nga Vladimir Putin, dẫn đầu. Ông Medinsky là một trong những người đại diện cho lập trường cứng rắn của Điện Kremlin trong vấn đề Ukraine.

Sau các cuộc đàm phán với đại diện Ukraine tại Thổ Nhĩ Kỳ hồi tháng 6/2025, ông Medinsky khẳng định Kiev sẽ phải chấp nhận các điều kiện của Moskva, từ bỏ định hướng hội nhập với phương Tây và chuẩn bị cho một cuộc xung đột kéo dài. Ông cũng tuyên bố Nga sẵn sàng chiến đấu “chừng nào còn cần thiết”.

Đến nay Nga vẫn duy trì lập trường yêu cầu Ukraine từ bỏ mục tiêu gia nhập NATO, chấp nhận những giới hạn đối với lực lượng vũ trang và không cho phép triển khai quân đội nước ngoài trên lãnh thổ. Moskva cũng yêu cầu Kiev rút quân khỏi toàn bộ các vùng Donetsk, Luhansk, Zaporizhzhia và Kherson mà Nga tuyên bố sáp nhập.